Trygg overvintring av sitronflaskebørste

Sitronflaskebørste toler ikkje langvarig frost og må vanlegvis flyttast inn før vinteren i norsk klima. Den beste overvintringa skjer i eit lyst og kjøleg rom der planten kan gå inn i ein roleg kvileperiode. For høg temperatur kombinert med lite lys fører lett til svak vekst, bladfall og skadedyr. Ei gradvis overgang om hausten og våren gjer at planten taklar miljøskiftet betre.

Førebuing før innflytting

Følg med på temperaturane mot slutten av sommaren og tidleg på hausten. Planten kan tole kjølege netter, men bør takast inn før det er reell fare for frost. Unge skot og røter i potte blir skadde raskare enn eldre ved. Det er tryggare å flytte planten inn litt tidleg enn å risikere ei uventa frostnatt.

Reduser gjødslinga fleire veker før innflytting. Målet er å bremse produksjonen av mjuke, nye skot og la eksisterande vekst modne. Vatninga kan også justerast noko når temperatur og fordamping fell. Rotklumpen skal framleis haldast moderat fuktig.

Undersøk heile planten for skadedyr før han kjem inn. Sjå nøye etter skjoldlus, ullus, bladlus og spinnmidd på bladundersider og greiner. Vask planten med vatn og fjern døde blad, visne blomsterstandar og ugras i potta. Isoler han gjerne frå andre inneplanter dei første vekene.

Lett forming kan utførast dersom krona er for stor for vinterrommet. Fjern først tørre, skadde og kryssande greiner. Unngå svært hard beskjering rett før vinteren, fordi planten då får mindre bladverk og fleire opne snitt. Større formingsarbeid passar betre etter blomstring eller når veksten startar om våren.

Temperatur og lys om vinteren

Ein vintertemperatur på om lag fem til tolv grader er ideell. Ved denne temperaturen går veksten sakte, og planten krev mindre vatn og næring. Rommet må vere frostfritt, sidan sjølv kortvarig sterk kulde kan skade røtene. Ein lys vinterhage, glasveranda eller frostfri bod med vindauge kan fungere godt.

Lys er framleis viktig sjølv om planten kviler. Plasser han nær det lysaste vindauget og hald glaset reint slik at mest mogleg dagslys slepp inn. Dersom rommet er varmare enn tilrådd, kan vekstlys vere nødvendig. Høg temperatur utan tilstrekkeleg lys gir lange, bleike og svake skot.

Unngå brå temperatursvingingar og kald trekk direkte mot bladverket. Samtidig må rommet ha noko luftutveksling slik at fukt ikkje blir ståande rundt planten. Blad som rører eit iskaldt vindauge, kan få lokale kuldeskadar. Litt avstand til glaset er derfor nyttig på svært kalde netter.

Vanlege opphaldsrom er ofte for varme og tørre for ei god vinterkvile. Planten kan overleve der, men krev svært mykje lys og nøye kontroll av skadedyr. Spinnmidd blir ofte eit problem når lufta er varm og tørr. Dersom kjøleg lagring ikkje er mogleg, bør planten stå i det lysaste rommet og langt frå radiatorar.

Vatning og stell i kvileperioden

Vatn langt sjeldnare om vinteren enn om sommaren. Kontroller jorda med fingeren og vent til det øvste laget har tørka. Gi deretter nok vatn til å fukte rotklumpen, men tøm bort alt overskot. Kald jord som held seg våt lenge, er den største risikoen for rotròte.

Rotklumpen må heller ikkje tørke fullstendig over lang tid. Ein vintergrøn plante held fram med å fordampe litt vatn gjennom blada. Langvarig tørke kan gi sprø blad, uttørka skot og omfattande bladfall. Små potter bør derfor kontrollerast oftare enn store.

Gjødsling er normalt unødvendig når planten står kjøleg og ikkje veks. Næring som røtene ikkje brukar, kan hope seg opp som salt i jorda. Dersom planten står varmt under vekstlys og produserer nye skot, kan ein svært svak dose vere aktuell. Gjødslinga må då tilpassast den faktiske veksten, ikkje kalenderen.

Fjern falne blad og anna organisk materiale frå jordoverflata. Kontroller planten regelmessig for skadedyr, særleg langs bladnervar og i greinspissar. Eit lite angrep er mykje lettare å handtere enn ein stor bestand midt på vinteren. Vend også potta av og til dersom lyset kjem sterkt frå éi side.

Oppvakning og utflytting om våren

Når dagslyset aukar, vil planten gradvis starte ny vekst. Då kan vatningsmengda aukast i takt med at jorda tørkar raskare. Start forsiktig med gjødsel først når nye skot er synlege. Ei for brå auke i vatn før røtene er aktive kan halde jorda unødvendig våt.

Våren er eit godt tidspunkt for ompotting dersom røtene har fylt heile behaldaren. Vel berre ei litt større potte og bruk frisk, drenerande jord. Undersøk røtene og fjern døde eller rotne delar. Etter ompotting bør planten få ro til å etablere seg før sterk gjødsling.

Ikkje set planten direkte ut i full sol etter fleire månader innandørs. Start på ein skjerma plass med lyst, indirekte lys. Auk mengda direkte sol litt etter litt gjennom ei til to veker. Denne tilvenninga reduserer risikoen for solbrende blad.

Planten bør heller ikkje stå ute når det framleis er fare for nattefrost. Kjølege, frostfrie netter kan vere nyttige for tilvenninga, men temperaturen må følgjast nøye. Ved varsla kulde kan planten flyttast inn eller dekkjast mellombels. Når nettene er stabile og milde, kan han få fast plass ute for sommaren.