Planting og formering av sitronflaskebørste

Rett planting gir sitronflaskebørsten eit stabilt rotsystem og legg grunnlaget for sunn vekst i mange år. Sidan planten ikkje toler norsk vinterkulde, blir han vanlegvis dyrka i potte som kan flyttast mellom uteplass og vinterrom. Former­ing kan skje både med frø og stiklingar, men metodane gir ulike resultat og krev forskjellig oppfølging. Ved å arbeide reint og kontrollere fukt, temperatur og lys aukar du sjansen for vellukka etablering.

Val av potte og vekstmedium

Ei nyinnkjøpt sitronflaskebørste bør plantast om dersom røtene står svært tett eller jorda held unormalt mykje vatn. Vel ei potte som er nokre centimeter breiare enn rotklumpen, men ikkje overdriven stor. For mykje ubrukt jord rundt røtene tørkar seint og kan skape oksygenfattige forhold. Ei gradvis auke i pottestørrelse gir tryggare rotutvikling.

Potta må vere stabil og ha fleire gode dreneringshol. Store eksemplar blir lett topptunge når krona fangar vind, så ein tung behaldar reduserer faren for velting. Terrakotta er stabilt og luftig, medan plastpotter held betre på fukta. Valet bør tilpassast kor ofte du kan kontrollere vatninga.

Vekstmediet bør bestå av næringsrik plantejord blanda med grove, drenerande komponentar. Perlitt, pimpstein, grov sand eller fin furubork kan brukast for å halde strukturen open. Jorda bør vere lett sur og ikkje innehalde store mengder kalk. Ei porøs blanding gjer at røtene får både vatn og oksygen etter kvar vatning.

Det er ikkje nødvendig å fylle eit tjukt lag med stein i botnen av potta. Det viktigaste er at dreneringshola er opne og at sjølve jordblandinga slepper vatn gjennom. Eit tynt nett over hola kan hindre at jord renn ut utan å stoppe dreneringa. Potta bør alltid plasserast slik at overskotsvatn kan renne fritt bort.

Sjølve plantinga

Vatn planten lett nokre timar før ompotting slik at rotklumpen er fuktig, men ikkje søkkvåt. Ta planten forsiktig ut ved å støtte rundt basisen i staden for å dra i greinene. Undersøk røtene og fjern berre delar som er svarte, mjuke eller tydeleg døde. Friske røter er som regel lyse, faste og utan vond lukt.

Dersom røtene har danna ein tett spiral langs potteveggen, kan dei ytste røtene løysnast varsamt. Dette hjelper dei med å vekse ut i den nye jorda i staden for å halde fram i sirkel. Unngå hard oppdeling av heile rotklumpen, fordi sitronflaskebørsten kan reagere med bladfall. Mild behandling gir raskare etablering.

Plasser planten i same djupn som han stod i den gamle potta. Rotkragen skal ikkje gravast djupt ned, sidan konstant fukt rundt stammebasis kan gi ròte. Fyll jord rundt sidene og trykk lett for å fjerne store luftlommer. Jorda skal liggje stabilt, men ikkje pakkast så hardt at porevolumet forsvinn.

Etter plantinga vatnar du grundig til vatnet kjem ut gjennom botnen. La potta renne av og set planten på ein lys, skjerma stad i nokre dagar. Vent med sterk gjødsling til røtene har byrja å vekse inn i det nye mediet. Dersom planten viser lett bladfall etter ompotting, bør du halde miljøet stabilt og unngå nye endringar.

Formering med stiklingar

Stiklingar gir nye planter som i hovudsak bevarer eigenskapane til morplanten. Halvmodne skot frå sommaren er ofte best fordi dei er faste, men framleis i aktiv vekst. Vel friske skot utan blomster, sjukdomsteikn eller skadedyr. Ei stikling på om lag åtte til tolv centimeter gir vanlegvis eit godt utgangspunkt.

Klipp stiklinga rett under eit bladfeste med ein rein og skarp kniv eller saks. Fjern blada frå den nedste delen, men la nokre blad sitje att øvst. Store blad kan kortast litt dersom fordampinga er høg. Eit tynt lag rothormon på snittflata kan fremje rotutvikling, men er ikkje alltid nødvendig.

Set stiklinga i eit sterilt og luftig medium av til dømes såjord og perlitt. Jorda skal vere jamt fuktig, men aldri så våt at stilken byrjar å rotne. Dekk gjerne potta med ein gjennomsiktig pose eller plasser henne i eit minidrivhus for å halde luftfukta stabil. Luft dagleg slik at kondens og stilleståande luft ikkje fremjar sopp.

Stiklingane bør stå lyst utan sterk, direkte middagssol. Ein jordtemperatur rundt tjue til tjuefire grader kan gi raskare roting. Når stiklinga held seg fast ved eit lett drag og byrjar å lage nye blad, har røtene vanlegvis utvikla seg. Då kan luftfukta gradvis senkast før planten blir potta om i vanleg vekstjord.

Formering med frø og vidare stell

Frø kan hentast frå modne, tørre kapslar på planten. Kapslane kan opne seg når dei blir lagde tørt og varmt i ein papirpose. Frøa er svært små og bør handterast varsamt. Fordi frøplanter ikkje alltid blir identiske med morplanten, kan blomsterfarge, vekstform og blomstringstid variere.

Så frøa på overflata av fuktig og fin såjord. Dei skal berre pressast lett ned, sidan eit tjukt jordlag kan hindre spiring. Dekk behaldaren med gjennomsiktig lokk for å halde fukta jamn. Plasser såinga lyst og varmt, men vern henne mot brennande sol.

Når spirene kjem opp, må dei få mykje lys for å utvikle korte og solide stenglar. Luft behaldaren meir etter kvart for å venje småplantene til lågare luftfukt. Vatn helst nedanfrå eller med svært fin dusj slik at dei små frøplantene ikkje blir lagde flate. For våt jord aukar risikoen for rothalsròte og plutseleg samanfall.

Prikle plantene når dei har utvikla fleire ekte blad og er store nok til å handterast. Bruk små potter og eit lett vekstmedium slik at fukta kan kontrollerast nøye. Unge planter bør ikkje få sterk gjødsel før røtene er godt etablerte. Det kan ta fleire år før frøformerte planter blir store nok til å blomstre.