Lysbehovet til sitronflaskebørste gjennom året

Sitronflaskebørste er ein lyselskande plante som treng mykje direkte sol for å utvikle tett vekst og mange blomster. For lite lys gir ofte lange skot, stor avstand mellom blada og svak blomstring. Samstundes kan blad som har stått inne gjennom vinteren, bli skadde dersom dei brått blir utsette for sterk vårsol. Rett lysstell handlar derfor både om høg lysmengde og gradvis tilvenning.

Direkte sol og blomsterdanning

Utandørs bør planten få minst seks timar direkte sol på gode sommardagar. Endå meir sol kan vere ein fordel når vatning og rottemperatur blir følgde opp. Ein sør- eller sørvestvend plass gir vanlegvis best blomstring. På skuggefulle stader blir planten ofte grøn og levande, men produserer færre blomsterstandar.

Sterkt lys gir korte internodium og ei tettare, meir robust krone. Greinene blir betre i stand til å bere både blad og blomster utan å bøye seg. Blomsterknoppar blir danna mest effektivt når planten har nok energi frå fotosyntesen. Lysmangel kan derfor ikkje fullt ut kompenserast med meir gjødsel.

Ein varm husvegg kan skape gode vekstvilkår, men temperaturen i potta må følgjast. Mørke potter kan bli svært varme i direkte sol og skade fine røter langs ytterkanten. Ei lys ytterpotte eller skugge rundt sjølve behaldaren kan redusere oppvarminga. Bladverket bør likevel stå ope og få maksimal sol.

Dersom planten berre får sol frå éi retning, kan krona utvikle seg skeivt. Drei potta med jamne mellomrom for å fordele lyset betre. Utandørs er rotasjon mindre nødvendig dersom planten står fritt. Ved ein vegg kan vending framleis gi ei meir symmetrisk vekstform.

Tilvenning og vern mot solskade

Blad som blir danna i svakt vinterlys, inneheld mindre vern mot intens ultrafiolett stråling. Direkte overgang til full middagssol kan derfor gi store bleike eller brune felt. Skaden oppstår ofte i løpet av dei første solrike dagane ute. Dei øydelagde felta blir ikkje grøne igjen, sjølv om planten elles kjem seg.

Start tilvenninga i lys skugge eller på ein stad med berre tidleg morgonsol. Etter nokre dagar kan planten få lengre periodar med direkte sol. Auk eksponeringa gradvis over minst ei veke, gjerne to dersom våren er svært solrik. Skya dagar kan brukast til ein mjukare overgang.

Ny vekst som blir danna utandørs, er vanlegvis betre tilpassa sterkt lys. Når planten har utvikla slike blad, toler han full sol langt betre. Solskadde gamle blad kan sitje på så lenge dei framleis har grøne område. Dei kan fjernast seinare dersom dei blir heilt tørre eller skjemmande.

Planten kan også få varmeskade dersom rotklumpen blir svært tørr i sterk sol. Då kan bladkantane tørke inn sjølv om sjølve lysnivået ikkje er problemet. Kontroller jorda oftare på varme dagar og sørg for fri drenering. God vassbalanse gjer planten meir motstandsdyktig mot både sol og varme.

Innelys og vinterplassering

Innandørs bør sitronflaskebørsten stå heilt nær eit sørvend vindauge. Eit lyst rom er ikkje nødvendigvis lyst nok dersom planten står langt frå glaset. Lysstyrken fell raskt med avstanden, særleg om vinteren. Nokre få meter inn i rommet kan gi berre ein liten del av lyset ved vindauget.

Ved varm overvintring kan vekstlys vere nødvendig for å halde veksten kompakt. Lyskjelda bør gi eit breitt spekter og stå nær nok til at planten faktisk får høg lysintensitet. Ho bør vere slått på i eit stabilt tidsrom kvar dag. Samtidig treng planten ein mørk periode om natta.

Eit kjøleg rom reduserer lysbehovet noko fordi veksten går saktare. Planten skal likevel ikkje stå mørkt, sidan han er vintergrøn og held fram med fotosyntese. Mørk lagring fører ofte til omfattande bladfall og svak start om våren. Kombinasjonen av kjøleg temperatur og godt dagslys er derfor best.

Støv på blada og skitne vindauge kan redusere lysopptaket merkbart. Tørk blada forsiktig eller dusj planten når temperaturen tillèt det. Hald glaset reint og trekk gardiner bort frå planten på dagtid. Små praktiske tiltak kan gi ei stor betring i den mørkaste delen av året.