Skjering og tilbakeskjering av blodplomme

Blodplomme treng ikkje mykje skjering for å vere vakker, men rett utførte inngrep kan gi betre kroneform, meir lys og færre sjukdomsproblem. Den største feilen er ofte å skjere for hardt, for seint eller utan ein klar plan. Treet har sterk prydverdi i den naturlege forma si, og skjering bør støtte denne forma framfor å tvinge henne. Når du arbeider roleg og presist, får du eit tre som ser både velstelt og naturleg ut.

Grunnprinsipp for god skjering

All skjering bør starte med observasjon av treet frå fleire vinklar. Sjå etter døde greiner, kryssande skot, greiner som veks innover, og parti der krona er for tett. Målet er å fjerne det som forstyrrar helse og struktur. Du bør ikkje skjere berre fordi kalenderen seier det.

Små snitt gror raskare enn store snitt. Difor er det lurt å korrigere greinstrukturen medan treet er ungt. Når problemgreiner blir fjerna tidleg, slepp du store sår seinare. Dette gir betre sårheling og mindre risiko for sjukdom.

Reiskapen må vere skarp og rein. Sløve sakser knuser vevet og lagar ujamne sår. Reine snitt reduserer risikoen for infeksjon og gjer at treet kan lukke såret meir effektivt. Ved mistanke om sjukdom bør reiskapen reingjerast mellom kutta.

Du bør alltid skjere tilbake til ein naturleg vekstpunkt, som ei sidegrein eller ein frisk knopp. Stubbar utan funksjon tørkar ofte inn og kan bli inngang for råte. Samstundes må du ikkje skjere heilt inntil stammen slik at greinkragen blir skadd. Greinkragen er viktig for treet si eiga sårheling.

Tidspunkt og skjeringstype

Lett skjering etter blomstring eller tidleg på sommaren passar ofte godt for blodplomme. Då er treet i aktiv vekst og kan lege små sår raskt. Samstundes får du sjå kva greiner som blomstra, og korleis krona utviklar seg. Dette gir betre grunnlag for presise val.

Hard vinterskjering bør vanlegvis unngåast på blodplomme. Store inngrep i kvileperioden kan gi kraftig vasskotvekst og langsamare sårheling. I tillegg kan enkelte steinfrukttre vere meir sårbare for sjukdom gjennom store snitt. Dersom du må fjerne døde eller farlege greiner, kan det likevel gjerast når behovet er klart.

Formskjering handlar om å byggje ei balansert krone med god greinfordeling. Fjern konkurrerande toppskot og greiner med svært spiss vinkel dersom dei trugar strukturen. La sterke, godt plasserte greiner få utvikle seg. Ei open krone slepper inn lys og tørkar raskare etter regn.

Vedlikehaldsskjering er mildare og handlar mest om å halde treet friskt. Då fjernar du skadde, sjuke eller kryssande greiner. Du kan òg tynne lett dersom krona har blitt svært tett. Slike små inngrep kvart år er betre enn kraftige inngrep sjeldan.

Tilbakeskjering og forynging

Tilbakeskjering bør brukast med varsemd på blodplomme. Treet kan reagere med mange kraftige skot dersom det blir kutta hardt tilbake. Desse skota gir ofte ei uroleg krone og krev meir oppfølging. Difor bør du heller redusere storleik gradvis over fleire sesongar.

Dersom ei grein er for lang, bør du skjere henne tilbake til ei godt plassert sidegrein. Då held du ein naturleg form og unngår stygge stumpar. Kuttet bør vere tilpassa retninga du ønskjer at ny vekst skal ta. Slik styrer du forma utan å øydeleggje uttrykket.

Gamle tre med tett krone bør tynnast stegvis. Fjern først dødt og skadd materiale, deretter nokre få greiner som kryssar eller skuggar kraftig. Vent og sjå korleis treet svarar før du gjer meir. Ei gradvis tilnærming tek omsyn til treet si energibalanse.

Etter skjering bør treet få gode vekseforhold, men ikkje kraftig nitrogengjødsling. For mykje næring etter inngrep kan stimulere mjuk og uønskt skotvekst. Jamn vatning, god jordstruktur og moderat kompost er betre. Då får blodplomme ro til å byggje ny, sunn vekst i riktig tempo.