Planting og formeiring av blodplomme i hagen

Blodplomme er eit prydtre som gir rask visuell verknad, men den beste starten kjem når planting og etablering blir gjort grundig. Treet treng ein plass som kombinerer sol, rom for kroneutvikling og jord som ikkje blir ståande vassmetta. Ved formeiring må du vere merksam på at nye plantar ikkje alltid får nøyaktig same eigenskapar dersom dei blir dyrka frå frø. Difor er metodevalet viktig dersom du ønskjer ein plante med stabil bladfarge, vekstform og prydverdi.

Val av plante og rett tidspunkt

Når du kjøper blodplomme, bør du velje eit tre med frisk bark, jamn greinstruktur og godt utvikla rotsystem. Unngå plantar med uttørka rotklump, skadde greiner eller teikn på sjukdom i bladverket. Eit ungt tre etablerer seg ofte lettare enn eit stort tre som har stått lenge i potte. God kvalitet ved kjøp gir færre problem seinare.

Våren og tidleg haust er som regel dei beste tidene for planting. Om våren får treet ein heil vekstsesong til å danne nye røter før vinteren. Ved haustplanting er jorda ofte fuktig og temperaturen mild, noko som reduserer fordampingsstress. Du bør likevel plante tidleg nok til at røtene kjem i gang før frosten set inn.

Pottekultiverte tre kan teknisk sett plantast gjennom store delar av sesongen, men sommarplanting krev meir oppfølging. Sterk varme og tørre periodar gjer etableringa meir krevjande. Dersom du må plante om sommaren, bør du vatne grundig og skjerme rotsona med jorddekke. Det viktigaste er at treet aldri får tørke ut i etableringsfasen.

Før planting bør du setje rotklumpen i vatn dersom han verkar tørr. Røter som er gjennomfukta, får betre kontakt med jorda etter planting. Samstundes bør du ikkje la treet stå lenge i vatn, for røtene treng òg oksygen. Ein kort og grundig gjennomfukting er nok til å gi planten ein god start.

Plantegrop og jordarbeid

Plantegropa bør vere breiare enn rotklumpen, men ikkje mykje djupare. Ei brei grop gjer det lettare for nye røter å vekse ut i lausna jord. Botnen bør vere fast nok til at treet ikkje søkk etter planting. Dersom treet søkk, kan rothalsen hamne for djupt og bli utsett for fuktskadar.

Jorda du fyller tilbake, bør vere blanda med kompost dersom ho er næringsfattig eller kompakt. Du bør ikkje fylle plantegropa med altfor næringsrik spesialjord dersom jorda rundt er heilt annleis. Då kan røtene bli verande i plantegropa i staden for å søkje utover. Ei jamn overgangssone mellom grop og omliggande jord gir betre etablering.

På tung leirjord er drenering særleg viktig. Blodplomme toler ikkje at røtene står lenge i oksygenfattig, våt jord. Du kan forbetre strukturen med kompost og grovt organisk materiale, men du bør òg vurdere høgare planting på ein svak voll dersom området er svært fuktig. Det er betre å førebyggje rotproblem enn å prøve å rette dei etterpå.

Etter planting bør treet vatnast så grundig at heile rotsona blir gjennomfukta. Vatnet hjelper jorda å leggje seg rundt røtene og minskar luftlommer. Deretter kan du leggje eit tynt lag jorddekke rundt treet for å halde på fukta. Hugs å halde dekket unna sjølve stammen, slik at barken får puste.

Oppbinding og etableringspleie

Nyplanta blodplomme kan trenge støtte dersom staden er vindutsett eller treet har høg stamme. Oppbindinga skal stabilisere rotklumpen, ikkje låse heile stammen heilt fast. Litt rørsle i stammen stimulerer treet til å utvikle sterkare feste. For stram oppbinding kan derimot gnisse mot barken og skade leiingsvevet.

Bruk mjukt band og kontroller festet fleire gonger i løpet av sesongen. Etter kvart som stammen veks, kan bandet bli for stramt. Eit band som skjer inn i barken, kan gi varige skadar og svekkje treet. Oppbinding bør difor vere eit mellombels hjelpemiddel, ikkje noko som blir gløymt.

Dei første to åra bør du prioritere jamn vatning framfor sterk gjødsling. Røtene må byggjast opp før treet kan utnytte mykje næring. For kraftig gjødsel tidleg kan gi mjuk vekst som ikkje er robust nok. Moderat kompost og god jordfukt er ein tryggare strategi.

Ugras rundt stammen bør haldast nede, fordi gras og rotugras konkurrerer sterkt om vatn. Ei open eller dekt rotflate rundt treet gjer etableringa lettare. Samstundes bør du unngå djup hakking nær stammen, sidan unge røter ligg grunt. Varsam handluking eller lett overflatearbeid er ofte best.

Formeiring med stabile resultat

Blodplomme kan formeirast på fleire måtar, men ikkje alle metodar gir same resultat. Frøplanter kan variere mykje i bladfarge, vekstkraft og kroneform. Dersom du ønskjer ein plante som liknar morplanten mest mogleg, er vegetativ formeiring det tryggaste. Dette er grunnen til at planteskular ofte brukar poding eller annan kontrollert formeiring.

Stiklingsformeiring kan vere mogleg, men ho krev rett tidspunkt, god hygiene og stabil fukt. Halvmodne stiklingar tek ofte betre rot enn heilt mjuke skot. Dei må stå lyst, men ikkje i brennande sol, medan dei dannar røter. For mykje fukt kan gi råte, medan for lite fukt stoppar rotdanninga.

Poding er ein vanleg metode når ein vil sikre bestemte eigenskapar. Då blir ønskja sort sett på ei grunnstamme som gir god rot og jamn vekst. Metoden krev erfaring, skarpt verktøy og rett samanvoksing mellom podekvist og grunnstamme. For hobbydyrkarar kan dette vere spennande, men det er meir teknisk enn vanleg stiklingsformeiring.

Ved all formeiring bør du velje friskt plantemateriale frå eit vitalt tre. Greiner med sjukdomsteikn, bladflekkar eller svak vekst bør ikkje brukast. God plantehelse i utgangspunktet gir betre sjanse for vellukka resultat. Når den nye planten er etablert, bør han gradvis herdas før utplanting på fast voksestad.