Overvintring av blodplomme i kaldt klima

Blodplomme kan klare vinteren godt når treet er rett etablert, men unge plantar, våt jord og sein nitrogenvekst kan auke risikoen for frostskadar. Overvintring handlar ikkje berre om kulde, men òg om vind, temperatursvingingar, vintersol, snøtyngd og gnag frå dyr. Eit tre som går inn i vinteren med modne skot og frisk rot, har langt betre føresetnader. Difor startar god vinterførebuing allereie om sommaren og tidleg hausten.

Førebuing før vinteren

Den viktigaste vinterførebuinga er å unngå sein og kraftig gjødsling. Nitrogen seint i sesongen kan presse fram mjuke skot som ikkje rekk å modne. Slike skot blir lett skadde av frost og vind. Avslutt difor sterk næringstilførsel i god tid før hausten.

Vatning om hausten må tilpassast vêret. Treet bør ikkje gå inn i vinteren med ekstrem tørkestress, men jorda skal heller ikkje vere vassmetta. I ein tørr haust kan ei grundig vatning før frost vere nyttig. I våte område er god drenering viktigare enn ekstra vatn.

Fallne blad og sjuke planterestar bør fjernast før vinteren. Dette reduserer smittepress frå soppsjukdomar som kan overvintre i organisk materiale. Friskt lauv kan komposterast dersom komposten fungerer godt, men sterkt sjukt materiale bør handterast meir forsiktig. Reinhald rundt treet gir ein betre start neste vår.

Unge tre bør kontrollerast for oppbinding før vinterstormane kjem. Band som er for stramme, kan skade barken når treet rører seg i vinden. Støtta skal halde rotklumpen stabil, men ikkje gnisse. Ei justering før vinteren kan hindre skadar gjennom fleire månader.

Vern mot frost og vintersol

Frostskadar oppstår ofte når temperaturane svingar raskt. På solrike vinterdagar kan mørk bark varmast opp, før temperaturen fell brått om kvelden. Dette kan gi spenningar og sprekkar i barken. Unge tre med tynn bark er mest utsette.

Stammevern eller lys stammebeskyttelse kan redusere temperatursvingingane. Det bør monterast slik at luft framleis sirkulerer rundt barken. Materiale som held på fukt, bør unngåast. Målet er vern, ikkje innpakking som skaper eit nytt problem.

I opne og vindutsette hagar kan vintervind tørke ut kvistar og knoppar. Dette skjer særleg når jorda er frosen og røtene ikkje kan erstatte vatnet som går tapt. Ein lun plassering hjelper mykje, men unge tre kan òg skjermast lett dei første vintrane. Skjerming bør vere luftig og ikkje presse greinene saman.

Blomsterknoppar kan bli skadde av sein frost om våren. Dette påverkar først og fremst blomstringa, ikkje nødvendigvis heile trehelsa. Dersom treet står på ein stad der kald luft samlar seg, kan blomstringa bli meir ustabil. Ein litt høgare og luftigare plass i hagen gir ofte betre resultat.

Snø, is og mekaniske skadar

Tung våt snø kan bøye eller knekke greiner på blodplomme. Krona er ofte dekorativ og forgreina, men enkelte greinvinklar kan vere sårbare. Dersom store mengder snø legg seg, kan du varsamt riste av greinene. Dette bør gjerast forsiktig, sidan frosne greiner kan vere sprø.

Islag på greiner bør du ikkje prøve å slå bort. Slag kan skade bark og knoppar meir enn isen sjølv. La isen smelte naturleg dersom greinene ikkje er i akutt fare for å brekke. Ved framtidig skjering kan du fjerne greiner med dårlege vinklar for å redusere risikoen.

Snø rundt stammen kan både verne og skape problem. Eit jamt snølag isolerer røtene mot sterk kulde. Samstundes kan hardpakka snø gi gode arbeidsforhold for gnagarar nær barken. Difor er stammevern viktig på stader med mykje smådyr.

Knekte greiner bør ryddast opp når det er praktisk mogleg. Dersom skaden skjer midt i streng kulde, kan du vente til mildare vêr før du skjer reint. Eit reint snitt gror betre enn ein flisa brotflate. God etterbehandling handlar mest om presis skjering og ro rundt såret.

Vårkontroll etter overvintring

Når våren kjem, bør du undersøkje blodplomma før veksten er i full gang. Sjå etter frostsprekkar, gnag, døde skot og greiner som har brotna under snø. Tidleg kontroll gjer det lettare å planleggje skånsam skjering. Du bør likevel ikkje vere for rask med å fjerne alt som ser dødt ut.

Nokre greiner bryt seinare enn andre, særleg etter ein hard vinter. Vent til knoppane viser tydeleg liv før du gjer større vurderingar. Då ser du betre kva som faktisk er dødt, og kva som berre er seint i gang. Dette hindrar unødvendig fjerning av friske greiner.

Frostskadde skot kan skjerast tilbake til frisk ved. Snittet bør leggjast rett over ein frisk knopp eller ei sidegrein. Bruk reine og skarpe reiskapar for å redusere sårskadar. Etter skjering bør treet få jamn vatning og moderat næring, slik at det kan byggje seg opp att.

Dersom treet har fått omfattande vinterskadar fleire år på rad, bør du vurdere vekseplassen. Kanskje står det for vindutsett, for vått eller i ei frostlomme. Små endringar i jorddekke, skjerming eller drenering kan hjelpe. I nokre tilfelle er rett plassering viktigare enn alle andre tiltak.