Kızıl çanaklı akşam çuha çiçeğinin budanması ve geri kesilmesi

Kızıl çanaklı akşam çuha çiçeğinde budama, odunsu çalılarda uygulanan biçimlendirme işleminden farklıdır. Bitkinin doğal formu büyük ölçüde korunur ve kesimler daha çok kuru dokuları temizlemek, tohum yayılımını yönetmek veya devrilen sapları düzenlemek amacıyla yapılır. Yanlış zamanda yapılan sert kesimler tomurcukların kaybedilmesine ve çiçeklenmenin azalmasına neden olabilir. Bu nedenle her kesimin amacı önceden belirlenmeli ve sağlıklı yeşil rozetler gereksiz yere kısaltılmamalıdır.

Gelişme döneminde yapılan kesimler

İlkbaharda genç rozetlere genellikle budama uygulanmaz. Rozetin merkezindeki yapraklar, ileride oluşacak çiçek sapının gelişmesi için enerji üretir. Yalnızca tamamen çürümüş, kırılmış veya hastalıklı dış yapraklar alınmalıdır. Kesim merkez tomurcuğa zarar vermeyecek şekilde dıştan yapılmalıdır.

Çiçek sapı uzamaya başladığında tepeyi kesmek çoğu durumda önerilmez. Ana tepenin alınması bitkinin doğal dik formunu bozabilir ve çiçeklenmeyi geciktirebilir. Bazı örnekler yan dallar geliştirse de sonuç her zaman daha fazla çiçek anlamına gelmez. Uzunluğu kontrol etmek için kesim yapmak yerine doğru ışık ve gübreleme koşulları sağlanmalıdır.

Kırılan veya ciddi biçimde eğilen saplar temiz bir noktadan kesilebilir. Kısmen yarılmış bir gövde desteklenerek iyileşebilir, ancak doku ezilmiş ve iletim tamamen bozulmuşsa bitki üzerinde bırakılmamalıdır. Kesim yaprak boğumunun hemen üzerinden gerçekleştirilebilir. Böylece sağlıklı yan sürgünlerin gelişme olasılığı korunur.

Hastalıklı sürgünler fark edildiğinde sağlıklı dokuya kadar geri kesilmelidir. Kesilen parçalar yerde bırakılmamalı ve başka bitkilere temas ettirilmemelidir. Makas her hastalıklı kesimden sonra temizlenmelidir. Bu uygulama hastalık etmenlerinin bitkinin diğer bölümlerine ve komşu bitkilere taşınmasını azaltır.

Solmuş çiçeklerin ve kapsüllerin alınması

Tek tek solan çiçeklerin günlük olarak temizlenmesi zorunlu değildir. Çiçek sapı aşağıdan yukarıya doğru yeni tomurcuklar açmaya devam eder. Solmuş taç yapraklar çoğunlukla kendiliğinden düşer ve bitkinin genel sağlığını bozmaz. Ancak düzenli görünümlü küçük bahçelerde görünür durumdaki solmuş çiçekler elle alınabilir.

Tohum oluşumu istenmiyorsa genç kapsüller belirginleştiğinde çiçek sapının ilgili bölümü kesilebilir. Tüm sapı erken kesmek henüz açmamış üst tomurcukların da kaybedilmesine yol açar. Bu nedenle yalnızca alt bölümdeki olgunlaşan kapsüller seçici biçimde alınabilir. Böylece çiçeklenme devam ederken yayılma büyük ölçüde sınırlandırılır.

Daha uzun süreli çiçeklenme amacıyla kapsüllerin bir kısmını kesmek yararlı olabilir. Bitki tohum üretimine daha az enerji ayırdığında üst tomurcukların gelişimi desteklenebilir. Bununla birlikte türün doğal yaşam döngüsünü tamamen değiştirmek mümkün değildir. Mevsim ilerledikçe çiçeklenme doğal olarak azalır ve gövde olgunlaşmaya başlar.

Tohum toplamak için en güçlü birkaç kapsül bitki üzerinde bırakılabilir. Kapsüller kahverengileşip kurumaya başladığında sapın ilgili kısmı kesilir. Tamamen açılmalarını beklemek tohumların bahçeye dökülmesine neden olabilir. Kesilen kapsüller kâğıt bir torba içinde kuru ve havadar bir yerde olgunlaştırılabilir.

Sezon sonu geri kesimi

Çiçeklenme tamamlandıktan sonra ana gövde giderek kurur. Tohum istenmiyorsa sap, son çiçekler solduktan sonra tabana yakın bir noktadan kesilebilir. Bu işlem bahçenin daha düzenli görünmesini sağlar ve kontrolsüz tohum yayılımını önler. Kesim sırasında çevredeki genç rozetler korunmalıdır.

Tohum isteniyorsa gövde kapsüller olgunlaşana kadar yerinde bırakılmalıdır. Kuru saplar sonbahar ve kış başında doğal bahçe düzenine yapısal bir görünüm kazandırabilir. Bazı küçük canlılar bu sapları barınak olarak kullanabilir. Ancak rüzgârda kırılıp çevreye savrulma riski varsa tohum alındıktan sonra kesilmeleri daha güvenlidir.

Ana bitki çiçeklenmeden sonra yaşam döngüsünü tamamladığı için geri kesim yeni bir ana sap oluşturmasını sağlamaz. Aynı alanda sonraki yıl görülen gelişim çoğunlukla genç rozetlerden veya yeni çimlenen tohumlardan gelir. Bu nedenle kuru ana gövdenin çevresindeki yeşil bitkiler dikkatle ayırt edilmelidir. Sağlıklı rozetlerin kesilmesi gelecek sezonun çiçeklerini azaltır.

Kesilen saplar hastalıksızsa kompostlanabilir veya doğal yaşam köşesinde değerlendirilebilir. Tohum kapsülleri üzerinde bırakılmışsa komposttan bahçeye çok sayıda fide yayılabilir. Bu nedenle kontrolsüz çoğalma istenmiyorsa kapsüller önce ayrılmalıdır. Temiz bir sezon sonu kesimi, ilkbaharda yeni rozetlerin daha kolay görülmesini ve bakımının yapılmasını sağlar.