Sëmundjet dhe dëmtuesit e gazanias dhe mënyrat e kontrollit

Gazania është përgjithësisht e fortë, por bëhet e ndjeshme kur rritet në tokë të lagësht, në hije ose me ajrosje të dobët. Shumica e problemeve nisin nga një kombinim i lagështisë së tepërt dhe temperaturave të pafavorshme. Kontrolli i rregullt i gjetheve, sythave dhe qafës së rrënjës lejon ndërhyrje të hershme. Parandalimi përmes kushteve të mira të kultivimit është më efektiv se trajtimi i një infeksioni të avancuar.

Kalbëzimi i rrënjëve dhe i bazës

Kalbëzimi i rrënjëve shfaqet zakonisht kur substrati qëndron i ngopur për një kohë të gjatë. Gjethet fillojnë të varen, zverdhen dhe mund të shkëputen lehtë nga baza. Edhe pse toka është e lagësht, bima duket sikur vuan nga mungesa e ujit. Kjo ndodh sepse rrënjët e dëmtuara nuk mund të furnizojnë më pjesën ajrore.

Kur bima nxirret nga vazoja, rrënjët e shëndetshme janë të forta dhe me ngjyrë të çelët. Rrënjët e kalbura janë të errëta, të buta dhe shpesh kanë erë të pakëndshme. Pjesët e dëmtuara priten me një mjet të dezinfektuar. Bima vendoset në substrat të freskët dhe ujitet me shumë kujdes gjatë rikuperimit.

Në raste të avancuara, kalbëzimi mund të arrijë qafën e bimës dhe ta bëjë shpëtimin të pamundur. Prerjet e shëndetshme mund të merren nga pjesët anësore para se infeksioni të përhapet plotësisht. Materiali i sëmurë nuk duhet përdorur për kompostim nëse shkaktari nuk njihet. Vazoja pastrohet dhe dezinfektohet para ripërdorimit.

Parandalimi bazohet në kullim, ujitje të matur dhe temperatura të përshtatshme. Në mot të freskët, bima konsumon më pak ujë dhe substrati thahet më ngadalë. Frekuenca e ujitjes duhet reduktuar në përputhje me këtë ndryshim. Një shtresë e lagësht organike rreth qafës së bimës duhet shmangur.

Njollat kërpudhore dhe myku

Njollat në gjethe mund të shkaktohen nga disa lloje kërpudhash që përhapen në kushte të lagështa. Ato shfaqen si pika kafe, të zeza ose gri, ndonjëherë me një unazë të verdhë. Gjethet e prekura rëndë thahen dhe dobësojnë pamjen e bimës. Spërkatja e përsëritur e ujit mbi gjethe e lehtëson përhapjen e sporeve.

Gjethet e sëmura hiqen sapo vërehen dhe nuk lihen mbi tokë. Gërshërët pastrohen pas çdo bime të dyshimtë. Hapësira ndërmjet tufave mund të zgjerohet për të përmirësuar ajrosjen. Ujitja zhvendoset në mëngjes dhe kryhet drejtpërdrejt në substrat.

Myku gri mund të prekë lulet e vyshkura dhe indet e dëmtuara gjatë periudhave me shi. Sipërfaqja mbulohet me një shtresë të butë gri dhe pjesët e infektuara kalben shpejt. Heqja e rregullt e luleve të vjetra redukton materialin ku sëmundja mund të zhvillohet. Bimët shumë të dendura duhet rralluar.

Trajtimet kundër kërpudhave përdoren vetëm kur masat higjienike dhe përmirësimi i kushteve nuk mjaftojnë. Produkti duhet të jetë i autorizuar për bimë zbukuruese dhe të përdoret sipas etiketës. Spërkatja nuk duhet kryer gjatë vapës së fortë ose kur lulet vizitohen intensivisht nga insektet pjalmuese. Përdorimi i panevojshëm i preparateve nuk zëvendëson korrigjimin e ujitjes dhe të ajrosjes.

Afidet dhe mizat e bardha

Afidet grumbullohen në sytha, kërcell të rinj dhe në pjesën e poshtme të gjetheve. Ato thithin lëngjet bimore dhe shkaktojnë deformim të rritjeve të reja. Sipërfaqja mund të bëhet ngjitëse nga sekrecionet e tyre. Mbi këtë shtresë shpesh zhvillohet një myk i zi që pengon fotosintezën.

Një numër i vogël afidesh mund të hiqet me rrymë të kontrolluar uji ose me shtypje manuale. Pjesët shumë të mbuluara priten dhe largohen. Insektet grabitqare, si mollëkuqet dhe larvat e disa mizave, ndihmojnë në kontrollin natyror. Përdorimi i insekticideve me spektër të gjerë mund t’i dëmtojë këta aleatë të dobishëm.

Mizat e bardha ngrihen në formë reje të vogël kur gjethet preken. Ato qëndrojnë kryesisht në anën e poshtme dhe shumohen shpejt në ambiente të ngrohta. Kurthet ngjitëse të verdha ndihmojnë në zbulimin e hershëm të të rriturve. Megjithatë, ato nuk eliminojnë vezët dhe larvat e vendosura mbi gjethe.

Sapunët insekticidë ose vajrat hortikulturorë mund të përdoren me kujdes mbi kolonitë e reja. Mbulimi i mirë i pjesës së poshtme të gjetheve është thelbësor për efekt. Trajtimi provohet fillimisht në një pjesë të vogël, sepse gjethet mund të jenë të ndjeshme në vapë. Aplikimi përsëritet vetëm sipas udhëzimeve dhe ciklit të dëmtuesit.

Marimangat dhe kërmijtë

Marimangat favorizohen nga ajri i nxehtë dhe i thatë, veçanërisht në ballkone të mbrojtura. Dëmtimi fillon me pika shumë të imëta të çelëta mbi gjethe. Me përhapjen e infektimit, gjethet marrin ngjyrë bronzi dhe thahen. Fije shumë të holla mund të shfaqen ndërmjet gjetheve dhe kërcellit.

Kontrolli bëhet duke parë pjesën e poshtme të gjetheve me lupë ose duke i tundur mbi një letër të bardhë. Bimët e prekura izolohen për të penguar kalimin e dëmtuesve. Larja e kujdesshme e gjetheve mund të ulë popullatën, por substrati nuk duhet ngopur me ujë. Preparatet specifike përdoren vetëm kur infestimi vazhdon.

Kërmijtë dhe kërmillat pa guaskë dëmtojnë kryesisht fidanët e rinj dhe gjethet e buta. Vrimat e parregullta dhe gjurmët e shkëlqyeshme janë shenja karakteristike. Aktiviteti është më i madh gjatë natës dhe pas reshjeve. Kontrolli në mbrëmje lejon mbledhjen e tyre para se dëmi të zgjerohet.

Mbajtja e zonës pa mbetje të dendura dhe pa vende vazhdimisht të lagështa e redukton strehimin e kërmijve. Vazot mund të ngrihen nga toka dhe të kontrollohen poshtë. Barrierat fizike funksionojnë vetëm kur janë të pandërprera dhe të mirëmbajtura. Preparatet kundër kërmijve duhet zgjedhur me kujdes në kopshte ku ka kafshë shtëpiake.

Parandalimi dhe diagnostikimi i saktë

Një kontroll i shkurtër një ose dy herë në javë është më i vlefshëm se një trajtim i vonuar. Duhet vëzhguar ngjyra e gjetheve, forma e sythave dhe fortësia e bazës. Ndryshimet krahasohen me kushtet e fundit të motit dhe ujitjes. Kjo ndihmon të dallohet një problem fiziologjik nga një sëmundje infektive.

Zverdhja nuk nënkupton gjithmonë infeksion ose mungesë plehu. Ajo mund të vijë nga rrënjë të ftohta, ujë i tepërt, substrat i ngjeshur ose plakje natyrore e gjetheve. Njollat e djegura në anën e ekspozuar mund të shkaktohen nga kalimi i menjëhershëm në diell të fortë. Diagnoza e gabuar shpesh çon në ujitje ose trajtime të panevojshme.

Bimët e reja mbahen të ndara për disa ditë para se të vendosen pranë koleksionit ekzistues. Gjatë kësaj periudhe kontrollohen për afide, miza të bardha, marimanga dhe njolla. Vazot dhe mjetet e përdorura pastrohen rregullisht. Substrati i vjetër nga bimët e sëmura nuk duhet ripërdorur pa trajtim të përshtatshëm.

Një gazania e rritur në diell, me kullim të mirë dhe ushqim të moderuar, ka mbrojtje më të fortë natyrore. Indet e pjekura janë më pak tërheqëse për disa dëmtues se rritja e butë e shkaktuar nga azoti i tepërt. Heqja e luleve të vjetra dhe e gjetheve të dëmtuara ul burimet e infeksionit. Kujdesi i qëndrueshëm mbetet forma më e sigurt e mbrojtjes afatgjatë.