Mbjellja dhe shumimi i orkidesë varkë

Mbjellja e orkidesë varkë nuk është thjesht ndërrim vazoje, por një ndërhyrje që ndikon drejtpërdrejt në shëndetin, rritjen dhe lulëzimin e viteve të ardhshme. Kjo bimë formon tufa të fuqishme me rrënjë të dendura, prandaj kërkon substrat të ajrosur dhe vazo të përshtatshme. Shumimi bëhet zakonisht me ndarje të tufës, një metodë praktike dhe e sigurt kur kryhet në kohën e duhur. Me teknikë të kujdesshme, çdo pjesë e ndarë mund të zhvillohet në një bimë të fortë dhe të aftë për lulëzim.

Koha e përshtatshme për mbjellje

Koha më e mirë për mbjellje është pas përfundimit të lulëzimit. Në këtë periudhë bima fillon të hyjë në fazën e rritjes dhe mund të formojë rrënjë të reja. Rrënjët e reja e ndihmojnë bimën të kapet shpejt në substratin e freskët. Ndërhyrja në këtë fazë shkakton më pak stres sesa gjatë lulëzimit.

Mbjellja nuk duhet bërë shumë shpesh, sepse orkideja varkë e pëlqen një farë ngushtësie në vazo. Zakonisht ndërhyrja nevojitet kur substrati është shpërbërë, kur rrënjët kanë mbushur plotësisht enën ose kur uji nuk kullon më mirë. Substrati i vjetër mban shumë lagështi dhe humb ajrimin. Kjo krijon rrezik për rrënjët, edhe nëse pjesa e sipërme e bimës duket e shëndetshme.

Shenja të qarta për rimbjellje janë era e rëndë e substratit, rrënjët e kalbura dhe tharja shumë e ngadaltë pas ujitjes. Një tjetër shenjë është dalja e tepërt e lastarëve jashtë buzës së vazos. Kur tufa nuk ka më hapësirë për rritje, lastarët e rinj deformohen ose mbeten të dobët. Në këtë rast, mbjellja ndihmon në rinovimin e bimës.

Nuk këshillohet rimbjellja në periudha shumë të ftohta ose shumë të nxehta. Temperaturat ekstreme e ngadalësojnë shërimin e rrënjëve dhe rrisin rrezikun e kalbëzimit. Nëse bima është e sëmurë rëndë, ndërhyrja mund të jetë e domosdoshme edhe jashtë sezonit. Megjithatë, për bimët e shëndetshme, ritmi pas lulëzimit mbetet zgjedhja më e sigurt.

Zgjedhja e vazos dhe substratit

Vazoja duhet të ketë vrima të mjaftueshme kullimi dhe të jetë mjaft e rëndë për të mbajtur bimën të qëndrueshme. Orkideja varkë bëhet voluminoze dhe mund të anohet lehtë në vazo shumë të lehta. Madhësia nuk duhet të jetë shumë më e madhe se tufa ekzistuese. Një vazo tepër e madhe mban lagështi të panevojshme dhe ngadalëson tharjen.

Substrati duhet të jetë i trashë, i ajrosur dhe i qëndrueshëm. Lëvorja e pishës me grimca mesatare, pak material organik dhe elemente që ruajnë ajrim është një përzierje e përshtatshme. Për bimë të mëdha mund të përdoren grimca më të trasha, sepse rrënjët kanë nevojë për më shumë ajër. Substratet shumë të imëta ngjeshen shpejt dhe mbajnë ujë të tepërt.

Para mbjelljes, substrati mund të laget lehtë që të mos tërheqë menjëherë lagështinë nga rrënjët. Materiali nuk duhet të jetë i qullur, por i njomur në mënyrë të kontrolluar. Kjo ndihmon vendosjen më të mirë rreth rrënjëve. Një substrat i përgatitur mirë e ul stresin e bimës pas rimbjelljes.

Në fund të vazos mund të vendoset një shtresë që përmirëson kullimin, por ajo nuk zëvendëson substratin e duhur. Rëndësi ka që uji të kalojë lirshëm dhe të mos mbetet i bllokuar. Bima duhet të vendoset në të njëjtin nivel ku ka qenë më parë. Mbjellja shumë e thellë mund të mbulojë bazën e lastarëve dhe të nxisë kalbëzim.

Teknikat e ndarjes dhe shumimit

Shumimi më i zakonshëm bëhet me ndarjen e tufës së rritur. Çdo pjesë duhet të ketë disa pseudobulba të shëndetshme dhe të paktën një lastar aktiv ose syth rritjeje. Ndarjet shumë të vogla kanë më pak rezerva dhe zhvillohen ngadalë. Një pjesë më e fuqishme e përballon më mirë stresin dhe lulëzon më shpejt.

Para ndarjes, bima nxirret me kujdes nga vazoja dhe substrati i vjetër largohet gradualisht. Rrënjët kontrollohen një nga një dhe pjesët e kalbura hiqen me vegël të pastër. Nuk duhet të tërhiqen rrënjët me forcë, sepse dëmtimet e shumta vonojnë rimëkëmbjen. Një punë e ngadaltë dhe e kujdesshme jep rezultat më të mirë.

Ndarja bëhet në pika natyrore ku tufa ndahet më lehtë. Nëse duhet përdorur thikë, ajo duhet të jetë e mprehtë dhe e dezinfektuar. Prerjet e pastra shërohen më shpejt se copëtimet e çrregullta. Pas ndarjes, plagët mund të lihen të thahen pak para vendosjes në substrat të ri.

Pas mbjelljes, bima nuk duhet ujitur rëndë menjëherë nëse ka shumë prerje të freskëta. Një lagështim i lehtë dhe ajrim i mirë ndihmojnë shërimin. Pas disa ditësh mund të rifillohet ujitja normale, gjithmonë sipas gjendjes së substratit. Drita duhet të jetë e mirë, por jo e ashpër, derisa bima të stabilizohet.

Kujdesi pas mbjelljes

Pas mbjelljes, orkideja varkë ka nevojë për stabilitet. Ajo nuk duhet lëvizur vazhdimisht dhe nuk duhet ekspozuar menjëherë ndaj diellit të fortë. Rrënjët e dëmtuara ose të reja kërkojnë kohë për t’u përshtatur. Një vend i ndritshëm, i ajrosur dhe me temperaturë të butë është më i përshtatshmi.

Ujitja duhet të jetë e kujdesshme gjatë javëve të para. Substrati i ri shpesh thahet ndryshe nga i vjetri, prandaj duhet kontrolluar me dorë ose sipas peshës së vazos. Ujitja e tepërt pas rimbjelljes është një gabim i zakonshëm. Rrënjët e sapoprekura janë më të ndjeshme ndaj kalbëzimit.

Plehërimi nuk duhet rifilluar menjëherë me doza të plota. Bima fillimisht duhet të vendosë rrënjë dhe të tregojë shenja rritjeje. Plehu i hershëm në përqendrim të lartë mund të djegë majat e rrënjëve të reja. Pas stabilizimit, ushqimi kthehet gradualisht në ritmin normal.

Suksesi i shumimit shihet në zhvillimin e lastarëve të rinj dhe në forcimin e gjetheve. Bimët e ndara mund të mos lulëzojnë menjëherë vitin e parë, sidomos nëse ndarja ka qenë e vogël. Kjo nuk do të thotë dështim, por fazë rindërtimi. Me kujdes të mirë, tufa forcohet dhe hyn përsëri në ciklin e lulëzimit.