Mbjellja dhe shumimi i yllores së vjeshtës

Mbjellja e yllores së vjeshtës kërkon përgatitje të kujdesshme, sepse vendi i parë ku vendoset bima ndikon drejtpërdrejt në jetëgjatësinë dhe cilësinë e lulëzimit. Kjo shumëvjeçare krijon tufa të qëndrueshme dhe mund të qëndrojë për vite në të njëjtin vend kur toka dhe drita janë të përshtatshme. Shumimi i saj është po aq i rëndësishëm sa mbjellja, sepse ndihmon në rinovimin e bimës dhe në krijimin e mbjelljeve të reja. Me ndarje të saktë, përgatitje të mirë të tokës dhe kujdes pas mbjelljes, yllorja zhvillohet shpejt dhe hyn më e fortë në sezonin e lulëzimit.

Kjo bimë përshtatet mirë në kopshte shumëvjeçare, bordura me diell dhe zona me karakter natyror. Ajo nuk e pëlqen tokën e ngopur me ujë, prandaj mbjellja në vende të ulëta dhe të lagështa duhet shmangur. Para vendosjes, toka duhet punuar thellë, që rrënjët të përhapen pa pengesë. Një tokë e lirshme dhe e ajrosur është kusht bazë për rrënjëzim të suksesshëm.

Koha më e mirë për mbjellje zakonisht është pranvera ose fillimi i vjeshtës. Në pranverë, bima ka gjithë sezonin për të krijuar rrënjë përpara dimrit. Në fillim të vjeshtës, toka ende është e ngrohtë dhe lagështia është më e qëndrueshme. Mbjellja shumë vonë, pak para ngricave, mund ta lërë bimën pa kohë të mjaftueshme për t’u vendosur.

Shumimi bëhet më shpesh me ndarje të tufës, sepse kjo metodë ruan tiparet e bimës mëmë. Farat mund të përdoren, por rezultati mund të jetë më i ndryshueshëm dhe kërkon më shumë durim. Për kopshte praktike, ndarja është metoda më e shpejtë dhe më e besueshme. Ajo njëkohësisht rinovon bimët e vjetra dhe parandalon dobësimin e qendrës së tufës.

Përgatitja e vendit të mbjelljes

Vendi i mbjelljes duhet të ketë diell të bollshëm dhe qarkullim të mirë ajri. Në zona me hije të fortë, yllorja prodhon më pak sytha dhe kërcell më të dobët. Dielli i mëngjesit është shumë i dobishëm, sepse than lagështinë nga gjethet. Në rajone shumë të nxehta, një hije e lehtë pasdite mund të ndihmojë pa dëmtuar lulëzimin.

Toka duhet pastruar nga barërat e forta përpara mbjelljes. Rrënjët e barërave shumëvjeçare mund të konkurrojnë fuqishëm me bimën e re. Nëse ato mbeten në tokë, heqja e tyre më vonë bëhet më e vështirë. Një shtrat i pastër i jep yllores nisje më të mirë dhe rritje më të barabartë.

Përmirësimi i tokës duhet bërë me materiale të pjekura dhe të qëndrueshme. Komposti i pjekur është zgjedhje shumë e mirë, sepse rrit pjellorinë pa e rënduar tokën. Në tokë argjilore mund të shtohen materiale minerale për kullim më të mirë. Në tokë ranore, komposti ndihmon mbajtjen e lagështisë dhe ushqimit.

Gropa e mbjelljes duhet të jetë më e gjerë se masa e rrënjëve. Rrënjët duhet të vendosen lirshëm dhe jo të shtypen në një hapësirë të ngushtë. Bima duhet mbjellë në të njëjtën thellësi ku ka qenë më parë. Mbjellja shumë e thellë mund të shkaktojë kalbje në qafën e bimës.

Teknikat e mbjelljes në kopsht

Para mbjelljes, masa e rrënjëve duhet kontrolluar me kujdes. Rrënjët e thata, të dëmtuara ose të kalbura duhet të hiqen me mjet të pastër. Nëse bima ka qenë gjatë në vazo, rrënjët e rrotulluara mund të lirohen butësisht. Ky veprim e ndihmon bimën të lidhet më shpejt me tokën përreth.

Pas vendosjes në gropë, toka duhet shtypur lehtë rreth rrënjëve. Shtypja shumë e fortë ul ajrosjen dhe mund të ngadalësojë rrënjëzimin. Qëllimi është të eliminohen boshllëqet e mëdha ajrore, jo të ngjeshet toka. Ujitja pas mbjelljes ndihmon që toka të vendoset natyrshëm rreth rrënjëve.

Distanca mes bimëve duhet të marrë parasysh madhësinë e tufës së rritur. Mbjellja tepër e dendur mund të duket e bukur në fillim, por më vonë sjell lagështi të tepërt dhe konkurrencë. Hapësira e mjaftueshme e bën bimën më të shëndetshme dhe më të lehtë për t’u mirëmbajtur. Në bordura, distanca e rregullt krijon ritëm vizual dhe ajrosje të mirë.

Në javët e para pas mbjelljes, toka duhet mbajtur pak e lagësht. Kjo nuk do të thotë ujitje e tepërt, por kontroll i rregullt i shtresës së rrënjëve. Nëse moti është i thatë dhe me erë, bima mund të humbasë ujë më shpejt. Një mulç i hollë ndihmon, por duhet vendosur larg qafës së bimës.

Shumimi me ndarje të tufës

Ndarja është metoda më praktike për shumimin e yllores së vjeshtës. Ajo bëhet kur tufa është rritur mjaftueshëm dhe ka shumë kërcell të rinj. Zakonisht, bimët e vjetra përfitojnë nga ndarja çdo disa vjet. Kjo i jep më shumë hapësirë rrënjëve dhe nxit lulëzim më të pasur.

Pranvera është një periudhë shumë e përshtatshme për ndarje. Lastarët e rinj sapo fillojnë të dalin dhe bima ka kohë të rikuperohet gjatë sezonit. Tufa nxirret me kujdes, duke ruajtur sa më shumë rrënjë të shëndetshme. Pastaj ndahet në pjesë që kanë rrënjë të mira dhe disa pika rritjeje.

Pjesët e dobëta, shumë të vjetra ose të kalbura duhet të largohen. Pjesët më të fuqishme mbillen menjëherë në tokë të përgatitur. Nëse rrënjët qëndrojnë gjatë në diell ose erë, ato thahen dhe humbin aftësinë e nisjes së shpejtë. Prandaj, puna duhet organizuar që ndarja dhe mbjellja të kryhen pa vonesa të panevojshme.

Pas ndarjes, ujitja është shumë e rëndësishme. Bima ka humbur një pjesë të sistemit rrënjor dhe duhet ndihmuar të krijojë lidhje të reja me tokën. Lulëzimi në të njëjtin vit mund të jetë pak më i dobët, por kjo është normale. Sezoni pasues zakonisht sjell tufë më të dendur dhe më të shëndetshme.

Kujdesi pas shumimit dhe gabimet e zakonshme

Pas shumimit, bimët e reja nuk duhet të plehërohen me sasi të forta plehu azotik. Rrënjët e reja kanë nevojë për tokë të mirë dhe lagështi të qëndrueshme, jo për shtytje të tepërt. Komposti i pjekur është më i sigurt se plehrat e shpejta. Rritja e ngadaltë, por e fortë, është më e vlefshme se rritja e butë dhe e brishtë.

Një gabim i zakonshëm është mbjellja në tokë shumë të lagësht. Yllorja mund të duket e fortë, por rrënjët e saj vuajnë kur uji nuk largohet. Nëse vendi ka problem kullimi, është më mirë të ngrihet pak niveli i shtratit të mbjelljes. Kjo krijon zonë më të ajrosur dhe ul rrezikun e kalbëzimit.

Gabim tjetër është ndarja e tufës në pjesë shumë të vogla. Pjesët e vogla mund të mbijetojnë, por shpesh kërkojnë më shumë kohë për të krijuar efekt zbukurues. Çdo pjesë duhet të ketë rrënjë të mjaftueshme dhe disa sytha rritjeje. Kjo rrit mundësinë që bima të nisë fuqishëm dhe të përballojë stresin.

Në fund, suksesi i mbjelljes dhe shumimit varet nga durimi. Yllorja e vjeshtës nuk duhet gjykuar vetëm nga javët e para pas zhvendosjes. Ajo ndërton forcë gradualisht dhe shpërblen kujdesin me lulëzim të qëndrueshëm. Kur vendoset në tokën e duhur dhe rinovohet në kohë, bëhet një nga bimët më të besueshme të kopshtit të vjeshtës.