Trygg overvintring av sitronduftpelargonium

Sitronduftpelargonium toler ikkje frost og må flyttast inn før kalde netter skadar blad, skot og røter. Ei vellukka overvintring krev mykje lys, lågare temperatur og langt mindre vatn enn i sommarsesongen. Målet er ikkje nødvendigvis aktiv vekst, men å halde planta frisk og stabil fram til våren. Med god førebuing kan same plante dyrkast vidare i mange år og bli stadig meir forgreina og karakterfull.

Førebuing før innflytting

Planta bør takast inn før nattetemperaturen fell under om lag fem til åtte gradar. Ein enkelt frostnatt kan øydeleggje mjuke blad og unge skot. Følg derfor med på vêrmeldinga når hausten nærmar seg. Det er tryggare å flytte planta inn litt tidleg enn å risikere kuldeskade.

Før innflytting bør heile planten undersøkjast for skadedyr. Sjå nøye på undersida av blada, skotspissane og områda der bladstilkane møter stengelen. Bladlus, kvitfly og spinnmidd kan raskt spreie seg i eit varmt rom. Fjern skadedyr og gjenta kontrollen etter nokre dagar før planten blir sett saman med andre plantar.

Visne blad, gamle blomstrar og svake skot bør fjernast. Ei lett tilbakeskjering kan gjere planten lettare å plassere og redusere fordampinga. Unngå likevel svært hard beskjering dersom planten allereie er stressa av kulde eller sjukdom. Større forming kan som regel vente til seinvinteren eller våren.

Potta og utsida av jordklumpen bør også kontrollerast. Sniglar, insekt og andre smådyr kan gøyme seg under pottekanten eller i dreneringshola. Vask utsida av potta og fjern daudt materiale frå jordoverflata. Denne enkle reingjeringa reduserer risikoen for uønskte gjester innandørs.

Lys og temperatur om vinteren

Ein lys og kjølig plass er ideell for overvintring. Temperaturen kan gjerne liggje mellom om lag åtte og femten gradar. Under slike forhold blir veksten langsam, og planta klarer seg med relativt lite vatn. Eit lyst trapperom, eit frostfritt drivhus eller eit kjølig rom med vindauge kan vere godt eigna.

Dersom planten står i vanleg romtemperatur, treng ho meir lys for å halde seg kompakt. Naturleg vinterlys er ofte utilstrekkeleg i nordiske område. Skota kan då bli lange, bleike og svake. Eit vekstlys plassert i passe avstand kan gi langt betre kvalitet på vinterveksten.

Planta bør ikkje stå direkte over ein radiator eller nær ei anna sterk varmekjelde. Varm og tørr luft fører til rask uttørking og aukar risikoen for spinnmidd. Store temperatursvingingar mellom dag og natt kan også stresse planten. Vel ein stabil plass utan kald trekk.

Blad som ligg inntil eit iskaldt vindauge, kan få mørke og vassaktige skadar. Samtidig bør planten stå nær nok glaset til å få mest mogleg dagslys. Litt avstand mellom bladverket og ruta er derfor nødvendig. Snu potta av og til dersom lyset kjem skeivt inn.

Vatning og næring i kvileperioden

Vatningsbehovet blir mykje mindre når temperaturen og lysnivået fell. La jorda tørke godt opp mellom kvar vatning, men ikkje så mykje at heile rotklumpen blir knusktørr over lang tid. Vatn moderat og fjern overskot frå skåla. Ei kjølig plante i våt jord er svært utsett for rotròte.

Det er betre å gi litt for lite vatn enn litt for mykje gjennom vinteren. Sitronduftpelargonium lagrar noko vatn i stenglar og blad og toler kortvarig tørke. Dersom blada blir litt mjuke, kan planten vanlegvis hente seg raskt inn att. Konstant fukt gir langt større og meir varige skadar.

Gjødsling bør reduserast kraftig eller stansast heilt dersom planten står kjølig og veks lite. Næring som ikkje blir brukt, kan hope seg opp i jorda som salt. Dette skadar røtene og kan gi brune bladkantar. Først når veksten tek seg tydeleg opp om våren, bør regelmessig gjødsling starte igjen.

Ei plante som står varmt under vekstlys, kan halde fram med moderat vekst. Då kan ho få svært svak næring med lange mellomrom. Du bør likevel unngå kraftig gjødsling, sidan vinterveksten sjeldan blir like robust som sommarveksten. Målet er å halde planten stabil, ikkje å presse fram maksimal vekst.

Oppstart om våren

Når dagslyset aukar, vil planten gradvis produsere nye skot. Då kan vatninga aukast i takt med veksten. Kontroller røtene og vurder om planten treng ompotting i frisk jord. Våren er også eit godt tidspunkt for meir omfattande beskjering.

Lange og svake vinterskot kan klippast tilbake til sterke bladfeste. Dette stimulerer nye sideskot og gir ei tettare plante. Bruk rein saks og fjern samtidig tørre eller skadde greiner. Planta vil vanlegvis reagere raskt når ho får meir lys og varme.

Gjødslinga bør startast forsiktig med låg konsentrasjon. For mykje næring før røtene er aktive, kan skade planten. Auka mengda gradvis etter kvart som nye blad utviklar seg. Ei balansert tilnærming gir sterkare vekst enn ein brå overgang til sommarrutinar.

Før planten blir sett ut, må ho venjast gradvis til sol, vind og lågare nattetemperatur. Start med nokre timar på ein skjerma plass og auk eksponeringa over fleire dagar. Direkte overgang frå inneklima til sterk vårsol kan gi omfattande sviskadar. Planta bør først bli ståande ute når faren for frost er heilt over.