Overvintring av raud eskallonia i kjøleg klima

Raud eskallonia kan overvintre ute i milde og skjerma område, men planta er sårbar for sterk frost, vintervind og langvarig tele. Vintergrøne blad held fram med å fordampe vatn sjølv når røtene har låg aktivitet. God førebuing om hausten reduserer risikoen for både frostskadar og uttørking. Vernet bør tilpassast lokalklima, plantealder og om busken står i bakken eller i krukke.

Førebuing før vinteren

Førebuinga startar allereie seint på sommaren ved at nitrogengjødslinga blir avslutta. Då får nye skot tid til å avmodne og utvikle fastare ved. Mjuke skot som veks seint på året, blir ofte dei første som blir skadde av frost. Planta bør ikkje stimulerast til ny kraftig vekst når dagane blir kortare.

Jorda bør haldast jamt fuktig gjennom hausten, men ikkje vassmetta. Ein tørr rotklump før vinteren aukar faren for at bladverket tørkar ut. Ei grundig vatning før bakken frys kan vere nyttig etter ein tørr haust. Vatninga bør gjerast medan jorda framleis tek opp vatn og overskotet kan drenere bort.

Døde, sjuke og knekte greiner kan fjernast før vinteren. Større formskjering bør derimot vente, fordi ho kan stimulere til ny vekst eller etterlate utsette sår. Lange skot som lett kan brekke under våt snø, kan kortast varsamt. Hovudmålet er å redusere mekaniske skadar utan å svekkje busken.

Rotsona kan dekkjast med lauv, bark, flis eller moden kompost. Eit lag på om lag åtte til femten centimeter jamnar ut temperatursvingingane i jorda. Materialet bør liggje laust og ikkje pakkast tett rundt stammen. Om våren blir noko av dekket fjerna slik at jorda kan varmast og tørke normalt.

Vern av plantar i bakken

Ein luftig skjerm mot kald aust- og nordavind kan ha stor effekt. Skjermen kan lagast av strie, sivmatte eller fiberduk festa til stokkar rundt planta. Materialet bør ikkje liggje tungt direkte på blada gjennom heile vinteren. Eit lite luftrom reduserer gnissing, fuktopphoping og temperatursvingingar.

Fiberduk kan leggjast rundt krona i periodar med varsla sterk frost. Ho slepper gjennom noko lys og luft, men dempar vind og rask avkjøling. Fleire lause lag isolerer betre enn eitt lag som er stramma hardt. Duken må festast slik at han ikkje slår mot greinene i storm.

Tung og våt snø bør ristast forsiktig av før greinene blir bøygde eller knekte. Snø som ligg laust rundt rotsona, kan derimot verke isolerande. Frosne greiner skal ikkje bøyast eller handterast hardt. Dei blir sprø i kulde og kan lett få barkskadar.

På milde vinterdagar bør vernet kontrollerast. For tett innpakking kan gi kondens, soppvekst og for tidleg knoppspretting. Dersom vêret er stabilt mildt, kan duken opnast litt for lufting. Vernet blir sett på att før nye kuldeperiodar dersom det framleis er behov.

Overvintring av krukkeplantar

Krukkeplantar er meir utsette fordi frosten kan trengje inn frå alle sider. Røtene har langt mindre jordvolum som isolasjon enn plantar i bakken. Krukka bør derfor flyttast inntil ein lun vegg eller til ein uoppvarma, lys vinterhage. Ein kjøleg garasje kan også fungere dersom det kjem inn nok lys til det vintergrøne bladverket.

Behaldaren kan pakkast inn med jute, isolasjonsmatter eller fleire lag anna pustande materiale. Botnen bør løftast frå kald stein eller betong med treklossar eller isolerande plater. Dreneringshola må ikkje blokkerast. Vatn som blir ståande i potta og frys, kan skade både røter og behaldar.

Vatninga blir kraftig redusert om vinteren, men skal ikkje stansast heilt. Jorda blir kontrollert med nokre vekers mellomrom, avhengig av temperatur og plassering. Litt vatn blir gitt når rotklumpen nærmar seg tørr, og berre på frostfrie dagar. Ei konstant våt potte i låg temperatur gir stor risiko for rotròte.

Dersom planta blir sett inn i eit oppvarma rom, kan ho reagere med svak og unaturleg vekst. Tørr inneluft aukar også risikoen for midd og bladfall. Ein lys plass med temperatur berre nokre få gradar over frysepunktet er betre. Målet er å halde planta i kvile utan at røtene frys eller bladverket tørkar ut.

Vårstell etter overvintring

Vintervernet bør fjernast gradvis når dei hardaste frostperiodane er over. Ei plante som har stått skjerma, kan få solsviing dersom ho brått blir utsett for sterk vårsol. Duken kan opnast på overskya dagar og leggjast tilbake om natta ved frostfare. Gradvis tilvenning gir blada tid til å justere seg.

Brune blad og mørke skotspissar bør ikkje skjerast bort for tidleg. Nokre greiner kan sjå døde ut, men bryte med nye knoppar lenger nede når temperaturen stig. Ein enkel skrapetest i barken kan vise om veden framleis er grøn. Endeleg skjering blir utført når ny vekst tydeleg viser kva som har overlevd.

Vatninga blir auka gradvis når jorda tinar og veksten startar. Vintergrøne plantar kan trenge vatn tidleg, særleg etter ein tørr periode. Gjødsel bør ikkje givast før røtene er aktive og planta viser teikn til ny utvikling. For tidleg næringstilførsel kan bli vaska bort eller belaste svekte røter.

Sterkt frostskadde plantar treng tid til å byggje seg opp att. Moderat skjering, jamn fukt og vern mot sein nattefrost er viktigare enn kraftig gjødsling. Nye skot som kjem frå eldre ved, kan brukast til å forme busken på nytt. Med god oppfølging kan sjølv ein hardt skadd plante få tilbake ein tett og harmonisk vekst.