Overvintring av costaricansk skjoldblom

Costaricansk skjoldblom toler ikkje frost og må overvintrast innandørs i nordisk klima. Planten bør flyttast inn før nattetemperaturen fell under om lag 12 til 15 gradar. Ei tidleg og kontrollert innflytting gir mindre stress enn å vente til den første kalde natta. Målet er å halde planten frisk gjennom ein periode med lågare lys og rolegare vekst.

Før innflytting skal planten undersøkjast grundig for skadedyr. Sjå under blada, rundt blomsterknoppane og mellom tette skot. Skyll gjerne bladverket med lunka vatn og fjern visne plantedelar. Ein rein plante er enklare å handtere innandørs.

Overgangen frå uteklima til inneluft bør skje gradvis når det er mogleg. Set planten på ein skjerma stad i nokre dagar før han kjem heilt inn. Dette reduserer brå endringar i lys, luftfukt og temperatur. Litt bladfall etter flyttinga kan likevel vere normalt.

Vinteren er ikkje nødvendigvis ein full kvileperiode for arten. Dersom han får plantelys og god varme, kan han halde fram med moderat vekst. Utan tilleggslys går veksten vanlegvis mykje saktare. Stellet må tilpassast det faktiske aktivitetsnivået.

Lys og temperatur om vinteren

Plasser planten ved det lysaste vindauget du har. Søraust- eller sørvestvend plassering gir ofte best balanse mellom lys og temperatur. Eit sørvend vindauge kan òg vere godt når vintersola er svak. Pass likevel på at blada ikkje ligg mot kaldt glas.

Plantelys kan vere nødvendig for å halde veksten tett. Ei daglengd på om lag tolv til fjorten timar fungerer godt i mange heimar. Lampa må stå nær nok til å gi effekt, men ikkje så nær at blada blir varme. Følg utviklinga av nye skot for å vurdere om lysstyrken er tilstrekkeleg.

Temperaturen bør helst liggje mellom 17 og 22 gradar. Kjølegare forhold kan tolererast dersom jorda blir halden noko tørrare. Kombinasjonen låg temperatur og våt jord er spesielt risikabel. Røtene arbeider sakte og kan lett bli angripne av ròte.

Unngå plassering rett over ein radiator. Varm luft tørkar bladverket og kan stimulere spinnmidd. Dersom dette er den einaste lyse plassen, bør planten trekkjast litt ut frå varmekjelda. Ein luftfuktar kan bidra til eit meir stabilt miljø.

Vatning og næring i vinterhalvåret

Vatningsbehovet blir redusert når lysmengda går ned. Kontroller jorda nøye og vent til overflata har tørka lett. Vatn deretter grundig, men la alt overskotsvatn renne bort. Unngå små, hyppige skvettar som held stengelbasen konstant fuktig.

Ein kjøleg plante kan bruke svært lite vatn. Potta bør derfor løftast og vurderast før kvar vatning. Dersom ho framleis kjennest tung, er rotklumpen sannsynlegvis fuktig. Det er tryggare å vente ein ekstra dag enn å vatne ein allereie våt plante.

Gjødslinga bør reduserast kraftig eller stoppast heilt dersom planten ikkje lagar nye blad. Næring utan aktiv vekst blir liggjande att i jorda som salt. Ved bruk av kraftig plantelys og tydeleg vekst kan svak gjødsel givast sjeldan. Bruk då høgst ein fjerdedel til halvparten av normal styrke.

Skyll jorda med reint vatn av og til dersom planten har vore gjødsla lenge. Dette fjernar noko av saltet som samlar seg i potta. Utfør skyllinga på ein dag då rommet er varmt og lyst. La potta renne fullstendig av etterpå.

Beskjering og helsekontroll

Fjern gule blad og visne blomster gjennom heile vinteren. Daudt materiale kan halde på fukt og gi grobotn for gråskimmel. Bruk rein saks og klipp nær festet utan å skade friske skot. Rydd også opp på jordoverflata.

Kraftig beskjering bør vanlegvis vente til slutten av vinteren eller tidleg vår. Midtvinters er lysmengda ofte for låg til å støtte sterk nyvekst. Berre svært lange, skadde eller sjuke skot bør kortast mykje. Lett forming kan utførast dersom planten står under godt plantelys.

Kontroller skadedyr minst éin gong i veka. Tørr inneluft gjer vinteren spesielt gunstig for spinnmidd. Kvitfly og bladlus kan òg utvikle seg raskt i varme rom. Tidleg behandling hindrar at angrepet blir omfattande før våren.

Sjå samtidig etter teikn på rotskade. Vedvarande slappe blad i våt jord krev rask undersøking. Ta planten forsiktig ut av potta og kontroller røtene dersom symptoma held fram. Jo tidlegare ròte blir oppdaga, desto større er sjansen for å redde planten.

Overgangen til våren

Når dagane blir lengre, byrjar planten gradvis å bruke meir vatn. Auken skal følgje veksten, ikkje kalenderen åleine. Vent til nye skot er synlege før du aukar gjødslinga. For rask opptrapping kan overbelaste eit rotsystem som framleis arbeider sakte.

Tidleg vår er ei god tid for omplanting. Skift jord dersom mediet har blitt tett, luktar surt eller er fullt av røter. Bruk ei litt større potte og ei porøs jordblanding. Etter omplanting skal planten få ro til å etablere seg før sterk gjødsling.

Lange og bleike vinterskot kan klippast tilbake når lyset er betre. Snittet blir lagt like over eit friskt bladpar. Dette stimulerer kraftige sideskot og gir ein tettare plante. Dei beste avklipte toppane kan brukast som stiklingar.

Utandørs tilvenjing må skje gradvis når sommaren nærmar seg. Vent til nettene er milde og stabile. Start i skugge eller lett halvskugge, og auk lysmengda litt etter litt. Ei plante som er godt overvintra, vil då raskt utvikle nye blad og blomsterknoppar.