Planting og formeiring av steinplommebarlind

Steinplommebarlind bør plantast med omtanke, fordi ein god start avgjer kor raskt og jamt han etablerer seg. Planten veks langsamt til moderat, og han svarar best på stabil jord, rett djupn og roleg etterstell. Formeiring er mogleg både med frø og stiklingar, men begge metodane krev tålmod og nøyaktig arbeid. For hagebruk er stiklingar vanlegvis den mest praktiske metoden når ein ønskjer plantar med same eigenskapar som morplanten.

Val av plantestad og førebuing

Ein god plantestad har halvskugge, lun plassering og jord som held jamn fukt utan å bli ståande våt. Dette gir røtene eit balansert miljø der dei kan vekse utan stress. Unngå låge punkt der kald luft og vatn samlar seg etter regn eller snøsmelting. Slike område kan gi både frostskadar og rotproblem.

Før planting bør jorda lausnast over eit breitt område. Det er betre å forbetre heile vekstsona enn å lage eit lite, isolert plantehol. Røtene vil etter kvart søkje utover, og dei møter raskt motstand dersom omkringliggjande jord er kompakt. Ei brei jordforbetring gir meir naturleg rotutvikling.

Kompost, bladmold eller godt omdanna barkkompost kan blandast inn i jorda. Materialet bør fordelast jamt og ikkje liggje som eit reint lag under rotklumpen. Eit slikt lag kan halde på vatn og skape ujamn fuktbalanse. Målet er ei luftig, stabil jordblanding som liknar god skogsjord.

Planten bør vatnast godt før han blir sett i jorda. Ein tørr rotklump er vanskeleg å fukte opp etter planting, særleg dersom han er tettvaksen. Set gjerne potta i ei bøtte vatn til luftboblene blir færre. Då får røtene ein jamnare overgang til ny vekseplass.

Sjølve plantinga

Planteholet bør vere breiare enn rotklumpen, men ikkje mykje djupare. Rothalsen skal stå på same nivå som i potta eller berre ørlite høgare dersom jorda er tung. For djup planting kan gi fuktproblem rundt basis av planten. Dette er ein vanleg feil ved planting av vintergrøne buskar.

Når planten blir teken ut av potta, bør ein sjekke røtene. Dersom røtene sirklar tett rundt klumpen, kan dei løysast forsiktig med fingrane. Nokre få grunne snitt i ein svært tett rotklump kan stimulere røtene til å vekse utover. Arbeidet må gjerast varsamt, slik at for mykje finrot ikkje blir øydelagt.

Etter plassering fyller ein jord rundt klumpen i fleire omgangar. Jorda bør trykkjast lett til med hendene, ikkje trampast hardt. Målet er å fjerne store luftlommer utan å presse jorda saman. Til slutt vatnar ein grundig, slik at jord og røter får god kontakt.

Eit jorddekke etter planting er svært nyttig. Det held på fukt, dempar temperatursvingingar og reduserer ugras. Dekket kan vere nokre centimeter tjukt, men det bør trekkjast litt bort frå sjølve rothalsen. Denne enkle detaljen kan førebyggje råte og barkskadar.

Formeiring med stiklingar

Stiklingar gir nye plantar som liknar morplanten genetisk. Dette er viktig dersom ein ønskjer same vekstform, nålefarge og hageeigenskapar. Halvmodne stiklingar blir ofte tekne når årsskota har byrja å modne, men framleis har noko smidigheit. Tidspunktet kan variere med klima og vekstsesong.

Ein god stikling har frisk nålefarge og kjem frå ein sunn plante utan synlege sjukdomsteikn. Skotet bør ikkje vere for mjukt, fordi slike stiklingar lett tørkar eller rotnar. Det bør heller ikkje vere for gammalt og hardt, fordi rotsetjinga då kan gå tregare. Ein liten hæl av eldre ved kan i mange tilfelle vere gunstig.

Nedre nåler fjernast forsiktig slik at den delen som skal i jorda, er rein. Stiklingen blir sett i eit luftig medium, til dømes ei blanding av sand, perlite og torvfri eller torvredusert såjord. Mediet skal vere fuktig, men aldri vått og tett. Høg luftfukt rundt stiklingen hjelper, men stilleståande fukt må unngåast.

Rotsetjing kan ta lang tid, og tolmod er avgjerande. Stiklingane bør stå lyst, men ikkje i sterk direkte sol. Jamn temperatur og forsiktig lufting reduserer faren for mugg. Når ny motstand kjennest ved lett trekking, eller ny vekst kjem etter lang tid, kan røter vere i utvikling.

Formeiring med frø og vidare oppal

Frøformeiring er meir tidkrevjande og gir større variasjon mellom plantane. Frøa kan ha kvilemekanismar som gjer spiring langsom og ujamn. Dette krev ofte periodar med temperaturveksling og lang ventetid. Metoden passar best for samlarar, planteskular og tolmodige hagefolk.

Fruktene bør handterast med respekt, sidan plantedelar hos slektningar i denne gruppa kan innehalde uønskte stoff. Bruk hanskar ved reingjering av frø, og hald materiale unna barn og dyr. Fruktkjøt bør fjernast før vidare behandling, fordi det kan hemme spiring eller mugne. Reine frø gir betre kontroll i oppalet.

Såing bør skje i eit luftig og reint medium med jamn fukt. Frøpottene bør merkast godt med dato og opphav. Fordi spirer kan kome seint, er det lett å gløyme eller kaste pottene for tidleg. Ei roleg plassering der pottene ikkje tørkar ut, er viktig.

Unge plantar bør priklast og pottast om gradvis. Dei toler dårleg brå overgang frå verna oppal til open hage. Før utplanting bør dei herdast sakte med meir luft, kjøligare netter og mildt uteklima. Når dei er godt rotfesta, kan dei plantast ut på same måte som kjøpte småplantar.