Lysbehovet til raud lungeurt gjennom året

Raud lungeurt utviklar seg best i lys skugge eller halvskugge, der han får nok lys til god blomstring utan at bladverket blir svidd. Planten er tilpassa skogbotn og utnyttar den lyse perioden før lauvtrea får fullt bladverk. Sterk middagssol kan føre til bleike blad, brune kantar og rask uttørking. For djup skugge gir på si side svakare blomstring og meir glissen vekst.

Den ideelle lysmengda

Filtrert lys gjennom lauvverk gir svært gode forhold. Solstrålane blir brotne opp, og planten får lys utan langvarig varmepåkjenning. Morgonsol er vanlegvis mild nok til at blada held seg friske. Nokre timar med tidleg sol kan også styrkje blomstringa.

Ein austvend plass er ofte betre enn ein vestvend plass. Ettermiddagssola kjem når temperaturen allereie er høg og fordampinga stor. På ein vestvegg kan planten derfor bli stressa sjølv om han berre får sol delar av dagen. Skygge frå buskar eller eit ope tre kan dempe denne belastninga.

Under lauvtre endrar lysforholda seg naturleg gjennom sesongen. Om våren får planten mykje lys medan trea framleis er nakne. Når temperaturen stig, gir blada over han eit kjølande tak. Denne rytmen passar godt med lungeurta si naturlege vekseform.

Planten toler djupare skugge enn mange blomstrande stauder. Likevel blir blomsterstenglane ofte færre dersom han får svært lite lys. Blada kan også strekkje seg og leggje seg utover i leiting etter lys. Ein lys skuggeplass gir derfor den beste balansen mellom blomstring og bladkvalitet.

Teikn på feil plassering

Solskade viser seg ofte som bleike felt, brune kantar eller tørre parti mellom bladnervane. Skaden er vanlegvis sterkast på den sida som vender mot sola. Blada kan også bli slappe midt på dagen. Dersom jorda tørkar raskt, blir symptoma endå tydelegare.

Ein plante som står for mørkt, får gjerne lange bladstilkar og laus vekst. Blomstringa kan bli kort og sparsam. Jorda held seg ofte fuktig lenge, noko som kan auke risikoen for soppsjukdomar. Fleire teikn må vurderast saman før planten blir flytta.

Lysrefleksjon frå lyse veggar, stein og glas kan auke den reelle varmebelastninga. Ein plass som verkar skuggefull, kan derfor likevel bli for varm. Kontroller forholda på ulike tidspunkt av dagen. Dette er særleg viktig i små hagar og lukka gardsrom.

Dersom planten berre får solskadar i korte heteperiodar, er flytting ikkje alltid nødvendig. Eit tjukkare jorddekke, jamnare vatning eller mellombels skugging kan vere nok. Ved årlege og omfattande skadar er ein svalare plass betre. Flytt planten tidleg på våren eller etter blomstring.

Tilpassing til ulike hagemiljø

I nordlege område toler raud lungeurt ofte meir direkte sol enn i varme innlandsstrøk. Lågare temperatur og svakare sol reduserer fordampinga. Likevel må jorda halde seg jamt fuktig. Lokale forhold er derfor viktigare enn ei fast regel om talet på soltimar.

I kystklima kan vind forsterke uttørkinga sjølv om temperaturen er moderat. Ein skjerma halvskuggeplass er då ideell. Salt vind kan skade bladverket dersom hagen ligg svært nær sjøen. Buskar eller eit lågt gjerde kan gi nødvendig vern.

I tettbygde område kan veggar lagre varme gjennom dagen og sleppe henne ut om kvelden. Dette skaper eit varmare mikroklima enn den registrerte lufttemperaturen. Planten bør stå eit stykke frå sterkt oppvarma murflater. Ein nordaustvend plass er ofte tryggast.

I krukke kan lysforholda justerast lettare enn i bed. Flytt potta til ein svalare stad når sommarsola blir intens. Hugs at pottejord tørkar raskare, og solstress oppstår derfor tidlegare. Ein stor potte og jamn fukt gir større toleranse for varierande lys.