Φύτευση και πολλαπλασιασμός της ελάτης του Κολοράντο

Η επιτυχία της φύτευσης της ελάτης του Κολοράντο εξαρτάται κυρίως από την επιλογή υγιούς φυτού, την κατάλληλη εποχή και τη σωστή προετοιμασία του εδάφους. Το δέντρο πρέπει να εγκατασταθεί σε θέση όπου θα έχει αρκετό χώρο για να αναπτύξει τη φυσική κωνική του κόμη. Η καλή αποστράγγιση είναι απαραίτητη, επειδή η παρατεταμένη υγρασία γύρω από τις ρίζες προκαλεί ασφυξία και σηψιρριζίες. Η προσεκτική φύτευση περιορίζει το μεταφυτευτικό στρες και επιταχύνει τη δημιουργία νέων απορροφητικών ριζών.

Ο πολλαπλασιασμός μπορεί να γίνει με σπόρο, ενώ οι επιλεγμένες καλλωπιστικές μορφές διατηρούνται συνήθως με εμβολιασμό. Η σπορά είναι κατάλληλη όταν δεν απαιτείται απόλυτη ομοιομορφία στα χαρακτηριστικά των νέων φυτών. Τα σπορόφυτα μπορεί να διαφέρουν ως προς το χρώμα των βελονών, την πυκνότητα και τον ρυθμό ανάπτυξης. Ο εμβολιασμός χρησιμοποιείται περισσότερο σε εξειδικευμένα φυτώρια και απαιτεί εμπειρία.

Το μέγεθος του φυτού κατά τη μεταφύτευση επηρεάζει την ταχύτητα εγκατάστασης. Τα μικρότερα και καλά ριζωμένα φυτά προσαρμόζονται συχνά ευκολότερα από πολύ μεγάλα δείγματα. Ένα μεγάλο δέντρο προσφέρει άμεσο οπτικό αποτέλεσμα, αλλά έχει μεγαλύτερες απαιτήσεις σε νερό και στήριξη. Η ποιότητα του ριζικού συστήματος είναι σημαντικότερη από το ύψος του φυτού.

Πριν από την αγορά εξετάζονται οι βελόνες, ο κορμός, η κορυφή και η ριζόμπαλα. Οι βελόνες πρέπει να έχουν ομοιόμορφο χρώμα και να μην εμφανίζουν εκτεταμένες ξηράνσεις ή κηλίδες. Ο κεντρικός οδηγός χρειάζεται να είναι ακέραιος και χωρίς διπλές κορυφές. Η ριζόμπαλα δεν πρέπει να είναι ξερή, διαλυμένη ή υπερβολικά πυκνή από περιελισσόμενες ρίζες.

Επιλογή θέσης και προετοιμασία εδάφους

Η θέση πρέπει να δέχεται άφθονο φως και να παρέχει επαρκή χώρο τόσο πάνω όσο και κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Δεν είναι σωστό να φυτεύεται πολύ κοντά σε τοίχους, δρόμους, σωληνώσεις ή ηλεκτρικά καλώδια. Η μελλοντική διάμετρος της κόμης πρέπει να υπολογίζεται από την αρχή. Η προσωρινά άδεια εμφάνιση του χώρου είναι προτιμότερη από τον μελλοντικό συνωστισμό.

Το έδαφος αξιολογείται ως προς την αποστράγγιση πριν ανοιχτεί ο λάκκος. Σε σημεία όπου το νερό παραμένει για πολλές ώρες μετά από βροχή, χρειάζεται να βελτιωθεί η απορροή ή να επιλεγεί άλλη θέση. Η δημιουργία ενός βαθιού λάκκου γεμάτου μόνο με ελαφρύ υπόστρωμα μπορεί να λειτουργήσει σαν λεκάνη συγκράτησης νερού. Η βελτίωση πρέπει να επεκτείνεται σε ευρύτερη περιοχή.

Ο λάκκος φύτευσης ανοίγεται συνήθως πλατύτερος από τη ριζόμπαλα, αλλά όχι σημαντικά βαθύτερος. Τα πλαϊνά τοιχώματα χαλαρώνονται ώστε οι νέες ρίζες να μπορούν να περάσουν στο γύρω έδαφος. Η βάση του λάκκου πρέπει να παραμένει σταθερή και να μην υποχωρεί μετά το πότισμα. Η καθίζηση μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολικά βαθιά θέση του κορμού.

Η προσθήκη μεγάλης ποσότητας λιπάσματος ή αχώνευτης κοπριάς μέσα στον λάκκο αποφεύγεται. Οι υψηλές συγκεντρώσεις αλάτων μπορούν να κάψουν τις νεαρές ρίζες και να καθυστερήσουν την εγκατάσταση. Αν το έδαφος είναι φτωχό, ενσωματώνεται περιορισμένη ποσότητα καλά ωριμασμένης οργανικής ουσίας σε ευρύτερη ζώνη. Η φυσική προσαρμογή στο υπάρχον έδαφος είναι σημαντικότερη από τη δημιουργία ενός μικρού θύλακα πλούσιου υποστρώματος.

Σωστή τεχνική φύτευσης

Το φυτό αφαιρείται προσεκτικά από το δοχείο χωρίς να διαλυθεί άσκοπα η ριζόμπαλα. Αν οι ρίζες έχουν σχηματίσει πυκνούς κύκλους γύρω από το δοχείο, χαλαρώνονται ή κόβονται επιφανειακά σε λίγα σημεία. Αυτή η παρέμβαση ενθαρρύνει την ανάπτυξη προς το εξωτερικό έδαφος. Οι υγιείς ρίζες δεν πρέπει να μένουν εκτεθειμένες στον ήλιο ή στον ξηρό αέρα.

Το σημείο έναρξης των κύριων ριζών τοποθετείται στο ίδιο επίπεδο με την τελική επιφάνεια του εδάφους ή ελαφρώς ψηλότερα. Ο κορμός δεν πρέπει να καλύπτεται με επιπλέον χώμα. Κατά την επίχωση, το έδαφος πιέζεται ήπια ώστε να απομακρύνονται μεγάλοι θύλακες αέρα. Η έντονη συμπίεση με τα πόδια περιορίζει τον αερισμό και δυσκολεύει τη διείσδυση των νέων ριζών.

Μετά τη φύτευση εφαρμόζεται άφθονο νερό σε αργό ρυθμό. Το πρώτο πότισμα φέρνει το χώμα σε επαφή με τη ριζόμπαλα και αποκαλύπτει πιθανές καθιζήσεις. Αν το δέντρο γείρει, διορθώνεται πριν σταθεροποιηθεί το έδαφος. Πρόσθετο χώμα τοποθετείται μόνο όπου είναι απαραίτητο και όχι πάνω στον λαιμό του φυτού.

Η στήριξη απαιτείται μόνο όταν η ριζόμπαλα δεν μπορεί να παραμείνει σταθερή ή όταν η θέση είναι ιδιαίτερα ανεμόπληκτη. Οι δεσμοί πρέπει να είναι φαρδιοί και ελαστικοί ώστε να μην τραυματίζουν τον φλοιό. Το δέντρο δεν ακινητοποιείται εντελώς, επειδή η ελαφριά κίνηση ενισχύει τον κορμό. Τα στηρίγματα ελέγχονται συχνά και αφαιρούνται μόλις το ριζικό σύστημα σταθεροποιήσει το φυτό.

Πολλαπλασιασμός με σπόρο

Οι ώριμοι κώνοι συλλέγονται όταν οι σπόροι έχουν αναπτυχθεί πλήρως αλλά πριν διαλυθούν φυσικά πάνω στο δέντρο. Η συλλογή απαιτεί σωστό χρονισμό, επειδή οι κώνοι της ελάτης αποσυντίθενται στα κλαδιά αντί να πέφτουν ακέραιοι. Οι σπόροι καθαρίζονται από τα λέπια και φυλάσσονται σε δροσερές, ξηρές συνθήκες. Η βιωσιμότητά τους μειώνεται όταν αποθηκεύονται σε ζέστη ή υψηλή υγρασία.

Οι σπόροι επωφελούνται συνήθως από μια περίοδο ψυχρής και υγρής στρωμάτωσης. Τοποθετούνται σε ελαφρώς υγρό υλικό και διατηρούνται για αρκετές εβδομάδες σε χαμηλή θερμοκρασία. Η διαδικασία μιμείται τις φυσικές χειμερινές συνθήκες και βοηθά στη διακοπή του λήθαργου. Το υλικό πρέπει να παραμένει υγρό χωρίς να είναι κορεσμένο.

Η σπορά γίνεται σε καθαρό, ελαφρύ και καλά αποστραγγιζόμενο υπόστρωμα. Οι σπόροι καλύπτονται με λεπτό στρώμα υλικού και διατηρούνται σε σταθερή υγρασία. Η υπερβολική διαβροχή ευνοεί μυκητολογικές προσβολές και τήξεις των νεαρών φυταρίων. Ο καλός αερισμός και η καθαριότητα των δοχείων μειώνουν σημαντικά τις απώλειες.

Τα νεαρά φυτά χρειάζονται προστασία από έντονο μεσημεριανό ήλιο και απότομη ξήρανση του υποστρώματος. Καθώς αναπτύσσονται, προσαρμόζονται σταδιακά σε φωτεινότερες συνθήκες. Η μεταφύτευση σε ατομικά δοχεία γίνεται όταν έχουν σχηματίσει αρκετές ρίζες ώστε να συγκρατούν το υπόστρωμα. Η φύτευση στην οριστική θέση πραγματοποιείται μόνο όταν τα φυτά είναι εύρωστα και καλά σκληραγωγημένα.

Εμβολιασμός και μετέπειτα εγκατάσταση

Ο εμβολιασμός χρησιμοποιείται για τη διατήρηση συγκεκριμένων χαρακτηριστικών, όπως ιδιαίτερο χρώμα, περιορισμένο μέγεθος ή συγκεκριμένη μορφή κόμης. Το εμβόλιο προέρχεται από υγιές μητρικό φυτό με σταθερά και επιθυμητά γνωρίσματα. Το υποκείμενο πρέπει να είναι συμβατό, ζωηρό και απαλλαγμένο από ασθένειες. Η επιτυχία εξαρτάται από την ακρίβεια των τομών και τη σωστή ένωση των ζωντανών ιστών.

Η εργασία πραγματοποιείται σε ελεγχόμενες συνθήκες, επειδή η υγρασία και η θερμοκρασία επηρεάζουν την επούλωση. Η ένωση προστατεύεται από αφυδάτωση και μηχανική μετακίνηση. Παράλληλα αφαιρούνται βλαστοί που αναπτύσσονται από το υποκείμενο και ανταγωνίζονται το εμβόλιο. Η παρακολούθηση συνεχίζεται μέχρι να δημιουργηθεί σταθερή σύνδεση.

Τα εμβολιασμένα φυτά χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή κατά τη φύτευση. Το σημείο εμβολιασμού πρέπει να παραμένει πάνω από την επιφάνεια του εδάφους και να μην καλύπτεται με οργανικό υλικό. Τραυματισμοί ή συνεχής υγρασία στο σημείο αυτό μπορούν να προκαλέσουν σήψη και αποτυχία του φυτού. Η στήριξη εφαρμόζεται όταν το εμβόλιο ή ο νεαρός κορμός είναι ακόμη ευάλωτα στον άνεμο.

Κατά τα πρώτα χρόνια μετά την εγκατάσταση, απομακρύνονται έγκαιρα τυχόν βλαστοί που εμφανίζονται κάτω από το σημείο εμβολιασμού. Αυτοί οι βλαστοί ανήκουν στο υποκείμενο και μπορεί να αναπτυχθούν ταχύτερα από την επιλεγμένη κόμη. Αν παραμείνουν, αλλοιώνουν τη μορφή και μειώνουν τη ζωτικότητα του εμβολιασμένου τμήματος. Ο τακτικός έλεγχος διατηρεί καθαρή τη δομή του δέντρου.