Lysbehovet til harlekinblom

Harlekinblom er ei utprega solplante som treng mykje direkte lys for å utvikle kompakt bladverk og rikeleg med blomsterknoppar. Lysmengda påverkar både stengellengd, fargestyrke, blomstringstid og modninga av knollane. Ein plante som får for lite lys, kan overleve og produsere blad, men blomstringa blir ofte svak. Rett plassering er derfor eit av dei viktigaste vala gjennom heile dyrkingsperioden.

Full sol og blomsterutvikling

Ein plass med minst seks timar direkte sol dagleg gir vanlegvis best resultat. I kjølege nordiske område toler planten gjerne sol frå morgon til kveld. Solvarmen held jorda lun og fremjar rask rotaktivitet. Dette gir eit godt grunnlag for tidleg og jamn knoppsetjing.

Sterkt lys bidreg til korte, stabile og opprette blomsterstenglar. I skugge strekkjer stenglane seg mot lyset og blir lettare skadde av vind. Blada kan òg bli mjukare og bleikare. Ein solrik plass gir derfor både betre blomstring og sterkare planteform.

Fargane i blomane blir ofte klårare når planten får nok lys. Dei mørke felta rundt blomstersentrum blir meir markerte, og kontrasten mot dei lyse kronblada aukar. Langvarig overskya vêr kan få blomane til å opne seg seinare på dagen. Dette er ein naturleg reaksjon og ikkje eit teikn på dårleg helse.

Sollys etter blomstring er like viktig som lys før blomstring. Bladverket brukar denne perioden til å produsere energi for neste års vekst. Dersom planten blir skugga av større naboplanter, kan knollane modnast dårlegare. Ein open plassering bør derfor haldast gjennom heile sesongen.

Lys gjennom sesongen

Tidleg på våren står sola lågare, og skuggar frå hus og tre blir lengre. Ein stad som verkar solrik midt på sommaren, kan vere langt mørkare i starten av vekstperioden. Plasseringa bør vurderast på ulike tider av dagen. Morgon- og føremiddagssol er særleg verdifull i kjølege område.

Ved forkultivering innandørs må plantene stå i det lysaste vindauget som er tilgjengeleg. Mangel på lys gir lange, bleike og svake skot. Ei vekstlampe kan vere nyttig dersom naturlyset er utilstrekkeleg. Lampa bør plasserast slik at alle plantene får jamn belysning.

Plantene må herdast før dei blir sette direkte ut i sterk sol. Blad som har utvikla seg innandørs, er ofte tynne og lite tilpassa ultrafiolett stråling. Dei første dagane bør plantene få nokre timar ute på ein skjerma stad. Lysmengda kan deretter aukast gradvis gjennom ei veke.

I svært varme område kan litt lett skugge midt på dagen vere gunstig. Dette gjeld særleg plantar i små, mørke krukker som blir raskt oppvarma. Morgon- og ettermiddagssol gir framleis nok lys til god blomstring. Djup skugge gjennom store delar av dagen bør unngåast.

Teikn på feil lysforhold

Lange, tynne blad som bøyer seg utover, er eit typisk teikn på for lite lys. Blomsterstenglane kan bli høge utan å vere sterke. Talet på knoppar blir ofte redusert. Ei flytting til ein lysare stad kan betre utviklinga dersom det skjer tidleg i sesongen.

Manglande blomstring kan òg skuldast at knollane var små eller svake ved planting. Lysforholda må derfor vurderast saman med næring, temperatur og overvintring. Dersom fleire sesongar gir mykje blad og få blomar, er skugge ei sannsynleg forklaring. Sterk nitrogengjødsling kan forsterke det same problemet.

Brune eller bleikte felt på blad som nyleg er flytta ut, kan vere solskade. Skaden oppstår når innandørs blad plutseleg møter sterk direkte sol. Dei skadde områda blir ikkje grøne igjen, men nye blad kan utvikle seg normalt. Gradvis herding førebyggjer slike problem.

Krukker gir høve til å justere plasseringa gjennom sesongen. Dei kan flyttast etter solgangen eller skjerast mot ekstrem varme og vind. I bed bør ein planleggje høgda på naboplantene før planting. Harlekinblom må ikkje bli gøymd under tett bladverk når sommaren skrid fram.