Planting og formeiring av cineraria

Cineraria kan plantast i potter, balkongkassar og skjerma bed så lenge vekstmediet er luftig og plasseringa ikkje blir for varm. Planta har fine røter som krev jamn tilgang på både fukt og oksygen. Formeiring skjer vanlegvis frå frø, sidan dette gir mange unge planter med relativt jamn vekst. Vegetativ formeiring er mogleg, men krev meir kontroll med temperatur, hygiene og luftfukt.

Rett tidspunkt for planting

Unge cinerariaplanter blir ofte sette i endeleg potte om hausten eller vinteren dersom dei skal blomstre innandørs om våren. Planting ute må vente til faren for frost er over og temperaturen har stabilisert seg. Sjølv lett nattefrost kan skade blad og unge skot. I kjølege område er pottekultur tryggare enn planting direkte i bed.

Ved kjøp av ei ferdig plante bør ho få nokre dagar til å venje seg til den nye plasseringa. Dersom ho står i full bløming og jorda fungerer godt, er det vanlegvis best å utsetje ompottinga. Ei plante med svært tett rotklump eller dårleg drenering kan likevel trenge ny potte raskt. Arbeidet bør då gjerast varsamt, utan å bryte opp røtene meir enn nødvendig.

Frøsåing må planleggjast fleire månader før ønskt blomstring. Utviklingstida varierer med sort, temperatur og lys, men plantene veks ikkje raskt i kjølege periodar. Tidleg såing gir større planter, men aukar også behovet for plass og presis temperaturstyring. For sein såing kan føre til at blomstringa kjem etter at vêret har blitt for varmt.

Planting bør helst utførast på ein dag utan sterk sol og høg varme. Nyplanta eksemplar taper lett vatn før røtene har fått kontakt med den nye jorda. Etter planting bør dei stå lyst, men skjerma, medan rotveksten kjem i gang. Jamn fukt og moderat temperatur er viktigare enn sterk gjødsling i denne fasen.

Val av jord og korrekt planteteknikk

Eit godt vekstmedium skal vere lett, næringshaldig og fuktbevarande utan å bli tett. Du kan bruke kvalitetsjord for blomstrande potteplanter og blande inn perlitt eller fin bark. Materialet må vere reint og fritt for gamle røter, insekt og teikn på mugg. Bruk av jord frå hagen i små potter er ofte uheldig fordi ho blir kompakt og drenerer ujamnt.

Vel ei potte med fleire dreneringshol og ein diameter som passar til rotklumpen. Ei altfor romsleg potte tørkar sakte og aukar faren for at røtene blir ståande i kald, våt jord. Legg eit tynt lag jord i botnen og plasser planta slik at overflata på den gamle rotklumpen kjem på same nivå som før. Fyll rundt med jord og trykk lett med fingrane utan å pakke mediet hardt.

Etter planting skal heile rotklumpen vatnast jamt. La vatnet renne gjennom potta, og tøm skåla eller pyntepotta etterpå. Dersom jorda søkk mykje saman, kan du fylle på litt meir utan å dekkje rothalsen. Planta bør ikkje gjødslast sterkt før røtene har byrja å vekse inn i den nye jorda.

Ved planting i balkongkasse må avstanden vere stor nok til at luft kan passere mellom plantene. Tett planting kan sjå fyldig ut i starten, men gir raskt fuktig mikroklima og større fare for gråskimmel. Rekn med at bladverket breier seg etter kvart som plantene veks. Det er betre å fylle tomrom med reint dekorasjonsmateriale enn å presse inn for mange planter.

Formeiring frå frø

Frøa er små og bør såast i eit fint, reint såmedium. Fyll ei låg såkasse eller små potter, jamn overflata og fukt jorda før såing. Fordel frøa tynt slik at spirene får luft og lys. Dei skal berre pressast lett mot overflata eller dekkjast med eit svært tynt lag vermikulitt, sidan djup såing kan hemme spiringa.

Såmediet må haldast jamt fuktig, men ikkje vassmetta. Vatning nedanfrå eller bruk av ei fin dusjeflaske reduserer faren for at frøa blir skylde saman. Ei gjennomsiktig hette kan halde på fukta, men ho må luftast dagleg. Kondens som dryp ned på spirene, kan fremje rothalsròte og andre soppsjukdommar.

Spiringa skjer best ved moderat temperatur og lyst utan direkte sol. Når dei første spirene viser seg, bør dekselet fjernast gradvis slik at luftfukta ikkje fell brått. Plantene treng mykje lys for å utvikle korte og sterke stenglar. Ved mørk dyrking kan vekstlys vere nødvendig for å hindre lange, svake spirer.

Småplantene kan priklast når dei har utvikla fleire ekte blad og er store nok til å handterast. Løft dei etter blada, ikkje etter den mjuke stengelen, og ta vare på så mykje rot som mogleg. Set kvar plante i ei lita potte med luftig jord og vatn forsiktig. Etter prikling bør plantene stå lyst og kjøleg, men skjerma mot sterk sol dei første dagane.

Stiklingar og vidare oppal

Stiklingsformeiring kan nyttast dersom du har ei frisk morplante med sterke sideskot. Vel skot utan blomeknoppar, sidan blomsterdanning tek energi frå rotutviklinga. Klipp stiklingen rett under eit bladfeste med ein rein kniv. Fjern dei nedste blada og la nokre få blad stå att på toppen.

Stiklingen kan setjast i ei blanding av såjord og perlitt. Mediet skal vere fuktig, men så luftig at basisen ikkje rotnar. Set potta lyst utan direkte sol og hald temperaturen moderat. Høg varme kombinert med våt jord gir dårlegare resultat enn kjølege, stabile forhold.

Luftfukta rundt stiklingen kan haldast oppe med eit gjennomsiktig dekke, men blada må ikkje liggje mot plasten. Luft dagleg for å redusere kondens og soppfare. Dersom blada blir slappe, kan du redusere bladarealet ved å klippe bort ein liten del av dei største blada. Samstundes må du kontrollere at jorda ikkje er for våt.

Når stiklingen viser ny vekst og sit fast ved eit lett drag, har røtene byrja å utvikle seg. Då kan dekselet fjernast gradvis, og planta kan få litt meir lys. Flytt henne seinare over i ei vanleg pottejord utan å skade dei unge røtene. Ei svak næringsløysing kan givast først når aktiv vekst er tydeleg.