Planting og formeiring av blodhassel

Planting av blodhassel bør planleggjast grundig, fordi busken kan bli både brei, kraftig og langliva. Ei god etablering gir sterkare røter, betre bladfarge og mindre behov for korrigerande stell seinare. Planten trivst best når vekseplassen er solrik, jorda er moldrik, og vatnet drenerer bort utan at rotsona tørkar heilt ut. Formeiring er mogleg, men krev tolmod, særleg dersom ein vil ta vare på dei purpurfarga eigenskapane.

Når ein kjøper blodhassel, bør ein velja ei plante med friske skot og godt utvikla rotklump. Blada skal vera jamne i fargen og utan omfattande flekkar eller visning. Ein bør òg sjå etter at rothalsen ikkje er skadd eller dekt av gammal, våt jord. Ei frisk utgangsplante er den beste starten på ein sterk busk.

Planting om våren eller tidleg haust er ofte mest gunstig. Om våren får planten ein heil sesong til å utvikla røter før vinteren. Om hausten er jorda framleis varm, og fordampinga frå bladverket er lågare. I begge tilfelle må ein passa godt på vatninga i etableringsfasen.

Blodhassel bør ikkje plantast for djupt. Rothalsen skal stå omtrent på same nivå som han gjorde i potta eller planteskulen. For djup planting kan gi dårleg lufttilgang og auka risiko for råte ved basis. Etter planting bør jorda trykkjast lett til, men ikkje pakkast hardt.

Førebuing av vekseplassen

Før planting bør ein vurdera lys, vind og jordstruktur på staden. Ein solrik plass gir vanlegvis best bladfarge og tettast vekst. Lett halvskugge kan fungera, men for mykje skugge reduserer den purpurfarga effekten. Planten bør òg få nok rom til å utvikla breidda si.

Jorda bør gravast gjennom i god breidd, ikkje berre i eit smalt hol. Røtene etablerer seg raskare når jorda rundt planteholet er laus og gjennomtrengeleg. Dersom ein berre lagar eit djupt hol i kompakt jord, kan vatn samla seg der som i ei skål. Det er betre å forbetra eit større område med kompost og strukturmateriale.

På leirjord bør ein arbeida inn kompost, bladmold og eventuelt grov sand eller fin grus der det passar. Målet er ikkje å laga ei heilt anna jord, men å betra luft og drenering. På sandjord bør ein tilføra meir organisk materiale for å halda på fukt. Ei balansert jord gir jamnare rotvekst og mindre stress.

Ugras bør fjernast før planting. Flerårig ugras som kveke og skvallerkål kan bli vanskeleg å kontrollera etter at busken er etablert. Ein rein planteplass gjer vatning og jorddekke meir effektivt. Det reduserer òg konkurransen i den mest sårbare fasen.

Sjølve plantinga

Planteholet bør vera breiare enn rotklumpen og omtrent like djupt. Røtene skal få kontakt med laus jord på sidene, slik at dei lett kan veksa utover. Dersom planten er pottebunden, bør ein løysa forsiktig opp dei ytste røtene. Dette hindrar at dei held fram med å veksa i sirkel.

Før planten blir sett ned, kan rotklumpen gjennomvatnast. Dette er særleg viktig dersom pottejorda er tørr og vanskeleg å fukta etterpå. Ein fuktig rotklump får betre kontakt med den nye jorda. Samstundes bør ein unngå å planta i jord som er søkkvåt og oksygenfattig.

Etter plassering fyller ein tilbake jord i fleire omgangar. Jorda bør fordelast jamt rundt røtene, og større luftlommer bør fjernast. Lett pressing med hendene er vanlegvis nok. Hard tråkking kan øydeleggja strukturen ein nettopp har prøvd å byggja opp.

Til slutt vatnar ein grundig. Vatnet hjelper jorda å leggja seg rundt røtene og sikrar ein god start. Etter vatning kan ein leggja eit lag jorddekke rundt planten. Dekket bør haldast nokre centimeter unna rothalsen for å hindra fuktproblem.

Formeiring med stiklingar og avlegging

Formeiring med frø gir ikkje alltid planter som liknar morplanten. Frøplanter kan få grøne blad eller andre eigenskapar enn den purpurfarga sorten. Dersom ein vil ta vare på sortseigenskapane, er vegetativ formeiring betre. Det betyr at ein lagar nye planter frå plantedelar, ikkje frå frø.

Stiklingar kan takast av halvmogne skot om sommaren. Skota bør vera faste nok til å halda form, men ikkje heilt vedaktige. Nedre blad blir fjerna, og stiklingen blir sett i luftig, fuktig formeringsmedium. Høg luftfukt og jamn temperatur aukar sjansen for roting.

Avlegging er ofte enklare for hobbydyrkarar. Ein låg grein blir bøygd ned mot jorda og festa slik at ein del av skotet ligg i kontakt med fuktig jord. Eit lite sår på undersida av greina kan stimulera rotutvikling. Når røtene er sterke nok, kan den nye planta skiljast frå morplanten.

Formeiring krev tolmod og jamn oppfølging. Roting kan ta tid, og unge planter må vernast mot tørke, sterk sol og frost. Det er viktig å ikkje flytta dei for tidleg. Ei godt rota ungplante toler omplanting langt betre enn ei svak og nyrota plante.

Etablering etter planting

Den første vekstsesongen er avgjerande for vidare utvikling. Planten må haldast jamt fuktig, men ikkje stå i våt jord. Nye røter er små og når ikkje langt ut frå rotklumpen. Difor må vatninga rettast mot området der røtene faktisk finst.

Ein bør ikkje gjødsla hardt rett etter planting. Sterk gjødsel kan stressa røtene og stimulera for mykje toppvekst før rotsystemet er klart. Litt kompost på overflata er som regel nok. Etter etablering kan næringstilførselen aukast forsiktig.

Det kan vera freistande å forma busken kraftig allereie første året. Dette bør ein unngå med mindre det finst skadde eller kryssande greiner. Planten treng bladverket sitt for å byggja energi og røter. Lett opprydding er nok i etableringsfasen.

Etter eitt til to år vil blodhassel vanlegvis ha fått betre feste. Då kan ein byrja med meir målretta formbygging og vedlikehald. Ein god start gir mindre tørkestress og jamnare vekst seinare. Slik blir plantinga ei langsiktig investering i ein sterk og dekorativ busk.