Ujitja dhe plehërimi i lules arlekin duhet të përshtaten me fazën e saj të zhvillimit, sepse bima nuk ka të njëjtat kërkesa gjatë gjithë vitit. Teprica e ujit është zakonisht më e rrezikshme se një tharje e shkurtër e sipërfaqes së tokës. Plehrat e përqendruara ose me shumë azot mund të nxisin gjethe të shumta, por të dobësojnë lulëzimin dhe kormet. Rezultatet më të mira arrihen me lagështi të kontrolluar, ushqim të moderuar dhe vëzhgim të rregullt të reagimit të bimës.
Ujitja pas mbjelljes dhe gjatë mbirjes
Menjëherë pas mbjelljes, toka laget në mënyrë të njëtrajtshme për të krijuar kontakt të mirë me kormet. Uji nuk duhet të jetë aq i bollshëm sa të mbushë boshllëqet e tokës dhe të largojë oksigjenin. Deri në shfaqjen e lastarëve, avullimi është relativisht i ulët. Për këtë arsye, çdo ujitje tjetër bëhet vetëm pasi sipërfaqja të ketë filluar të thahet.
Një gabim i zakonshëm është ujitja e përditshme e kormeve që ende nuk kanë zhvilluar rrënjë aktive. Në këtë fazë, ato përdorin pak ujë dhe janë veçanërisht të ndjeshme ndaj kalbëzimit. Toka duhet kontrolluar me gisht disa centimetra në thellësi dhe jo vetëm duke parë sipërfaqen. Nëse ajo ndihet ende e freskët dhe e lagur, ujitja shtyhet.
Uji përdoret në temperaturë të përafërt me ambientin. Uji shumë i ftohtë mund të shkaktojë stres në tokë të ngrohtë, sidomos te vazot e vendosura në diell. Rryma duhet të jetë e butë, në mënyrë që toka të mos zhvendoset dhe kormet të mos dalin në sipërfaqe. Një ujitëse me grykë të hollë jep kontroll më të mirë.
Nëse pas ujitjes uji mbetet gjatë mbi sipërfaqe, struktura e tokës nuk është mjaftueshëm e kulluar. Kjo gjendje duhet korrigjuar para se të shfaqen shenjat e kalbëzimit. Në vazo kontrollohen vrimat e kullimit dhe hiqet uji nga pjata poshtë saj. Në kopsht mund të hapen kanale të cekëta ose të përmirësohet zona me material mineral.
Më shumë artikuj mbi këtë temë
Ritmi i ujitjes gjatë rritjes aktive
Pas daljes së gjetheve, kërkesa për ujë rritet gradualisht. Masa e gjelbër avullon më shumë lagështi dhe rrënjët fillojnë të shfrytëzojnë një vëllim më të madh toke. Megjithatë, ujitja nuk duhet të ndjekë një orar të verbër. Reshjet, temperatura, era dhe lloji i tokës përcaktojnë sa shpesh nevojitet ujë.
Ujitja e thellë dhe më e rrallë është zakonisht më e dobishme se lagia e shpeshtë dhe sipërfaqësore. Uji duhet të arrijë zonën e rrënjëve, duke nxitur zhvillimin e tyre në thellësi. Një tokë që laget vetëm në sipërfaqe krijon rrënjë të cekëta dhe bimë më të ndjeshme ndaj thatësirës. Pas ujitjes, shtresa e sipërme duhet të ketë mundësi të thahet pak.
Shenjat e mungesës së ujit përfshijnë humbjen e qëndrueshmërisë së gjetheve dhe përkuljen e kërcelleve. Nëse stresi vazhdon, majat mund të thahen dhe sythat të ndalojnë zhvillimin. Megjithatë, vyshkja gjatë mesditës së nxehtë nuk do të thotë gjithmonë se toka është e thatë. Gjendja kontrollohet përsëri në mbrëmje dhe verifikohet lagështia para ujitjes.
Teprica e ujit mund të shkaktojë zverdhje, rritje të butë dhe erë të rëndë nga toka. Gjethet mund të duken të vyshkura edhe pse substrati është shumë i lagur, sepse rrënjët e dëmtuara nuk funksionojnë siç duhet. Në këtë rast, shtimi i mëtejshëm i ujit e përkeqëson problemin. Duhet përmirësuar ajrosja dhe të lejohet tharje e kontrolluar.
Më shumë artikuj mbi këtë temë
Ujitja gjatë lulëzimit dhe pas tij
Gjatë formimit të sythave dhe hapjes së luleve, toka mbahet me lagështi të qëndrueshme. Ndryshimet e mëdha nga tharja e fortë në ujitje të bollshme mund të dëmtojnë indet dhe të shkurtojnë lulëzimin. Uji jepet ngadalë dhe afër bazës së bimës. Lulet dhe sythat nuk duhen lagur pa nevojë.
Në vazo, nevoja për ujë mund të rritet ndjeshëm gjatë ditëve me erë. Era përshpejton avullimin si nga gjethet, ashtu edhe nga sipërfaqja e substratit. Enët prej balte thahen më shpejt se ato plastike ose të lustruara. Kontrolli i lagështisë duhet bërë çdo ditë në mot të nxehtë, pa nënkuptuar domosdoshmërisht ujitje të përditshme.
Pas përfundimit të lulëzimit, ujitja vazhdon për sa kohë gjethet janë të gjelbra. Kjo i lejon bimës të krijojë rezerva në korme. Sasia e ujit pakësohet gradualisht kur gjethet fillojnë të zverdhen. Një ndërprerje e kontrolluar e ndihmon bimën të hyjë natyrshëm në qetësi.
Gjatë qetësisë, kormet kanë nevojë për kushte kryesisht të thata. Nëse qëndrojnë në tokë, reshjet dimërore nuk duhet të krijojnë ujë të ndenjur. Kormet e ruajtura jashtë tokës nuk ujiten. Lagështia e lartë e ajrit dhe kondensimi duhen shmangur po aq sa kontakti i drejtpërdrejtë me ujin.
Plehërimi bazë dhe zgjedhja e përbërjes
Para mbjelljes, toka mund të pasurohet me kompost plotësisht të pjekur. Materiali organik i freskët nuk duhet vendosur në kontakt me kormet, sepse mund të nxehet, të fermentojë dhe të favorizojë patogjenët. Komposti përmirëson strukturën dhe furnizon gradualisht elemente ushqyese. Në tokë pjellore, kjo bazë mund të jetë e mjaftueshme për një pjesë të madhe të sezonit.
Azoti nxit zhvillimin e gjetheve, por sasia e tepërt mund të ulë lulëzimin. Bimët e mbiplehëruara prodhojnë inde të buta, që përkulen më lehtë dhe tërheqin dëmtues. Fosfori mbështet zhvillimin e rrënjëve dhe proceset që lidhen me lulëzimin. Kaliumi përmirëson qëndrueshmërinë e indeve dhe ndihmon pjekjen e kormeve.
Për bimët në vazo mund të përdoret një pleh i lëngshëm për bimë lulëzuese. Ai jepet në përqendrim të ulët dhe vetëm mbi substrat të lagur. Aplikimi mbi tokë të thatë mund të shkaktojë përqendrim të kripërave rreth rrënjëve. Frekuenca përshtatet sipas formulës së produktit dhe reagimit të bimës.
Plehrat me çlirim të ngadaltë mund të përdoren në fillim të sezonit, por doza duhet matur me kujdes. Në vazo të vogla, grumbullimi i kripërave ndodh më shpejt. Nëse shfaqet një shtresë e bardhë në sipërfaqe, substrati mund të ketë përqendrim të lartë mineralesh. Ujitja e thellë dhe largimi i ujit të tepërt ndihmojnë në shpëlarjen e tyre.
Vlerësimi i mungesave dhe shmangia e tepricave
Zverdhja e njëtrajtshme e gjetheve të reja mund të lidhet me mungesë ushqyese, por edhe me probleme të rrënjëve. Para se të shtohet pleh, kontrollohen lagështia, kullimi dhe gjendja e kormeve. Një rrënjë e dëmtuar nuk mund t’i përthithë elementet edhe kur ato gjenden në tokë. Plehërimi i një bime me rrënjë të kalbura e përkeqëson stresin.
Majat e djegura dhe skajet kafe mund të tregojnë grumbullim kripërash. Ky problem shfaqet më shpesh në vazo dhe gjatë përdorimit të plehrave të përqendruara. Substrati shpëlahet me ujë të pastër, duke lejuar që teprica të dalë plotësisht nga vrimat. Plehërimi ndërpritet derisa bima të tregojë shenja rikuperimi.
Një bimë me shumë gjethe dhe pak sytha mund të ketë marrë tepër azot ose shumë pak dritë. Shtimi i fosforit nuk e zgjidh problemin nëse pozicioni mbetet i errët. Kujdesi duhet vlerësuar si një sistem ku drita, uji dhe ushqimi ndikojnë njëri-tjetrin. Vetëm pas korrigjimit të kushteve bazë ka kuptim rregullimi i formulës së plehut.
Regjistrimi i datave të ujitjes dhe plehërimit është i dobishëm, sidomos kur kultivohen shumë vazo. Kjo e bën më të lehtë dallimin mes mungesës dhe tepricës. Reagimet e bimës vëzhgohen gjatë disa ditëve dhe nuk jepen doza të reja menjëherë. Një kujdes i matur prodhon korme më të forta dhe lulëzim më të qëndrueshëm.