Mbjellja dhe shumimi i kumbullës gjethëpurpur

Mbjellja e saktë e kumbullës gjethëpurpur vendos bazën për një pemë të fortë, dekorative dhe të qëndrueshme. Edhe pse kjo pemë njihet për përshtatshmërinë e saj, ajo e tregon bukurinë më mirë kur rrënjët vendosen në tokë të mirë dhe pa stres. Shumimi kërkon më shumë kujdes, sepse format dekorative nuk japin gjithmonë pasardhës të njëjtë nga fara. Për këtë arsye, kopshtari duhet të njohë dallimin midis mbjelljes së një bime të gatshme dhe prodhimit të bimëve të reja.

Koha e përshtatshme për mbjellje

Koha më e mirë për mbjellje është vjeshta ose pranvera e hershme, kur toka është e punueshme dhe temperaturat nuk janë ekstreme. Në vjeshtë, rrënjët kanë mundësi të fillojnë përshtatjen përpara se të vijë rritja e fuqishme pranverore. Në pranverë, mbjellja duhet bërë para se pema të hyjë plotësisht në vegjetacion. Në të dyja rastet, rëndësi ka që bima të mos vendoset në tokë të ngrirë ose të mbingopur me ujë.

Bimët me rrënjë të zhveshura kërkojnë kujdes më të madh dhe zakonisht mbillen në periudhën e pushimit. Rrënjët e tyre nuk duhet të thahen as gjatë transportit, as gjatë përgatitjes së gropës. Para mbjelljes, ato mund të mbahen për pak kohë në ujë, në mënyrë që të rimarrin lagështi. Rrënjët e dëmtuara rëndë mund të shkurtohen me prerje të pastër.

Bimët në vazo kanë më shumë fleksibilitet, por kjo nuk do të thotë se mund të mbillen pa kujdes në çdo moment. Në mes të verës, temperatura e lartë dhe avullimi i fortë e vështirësojnë rrënjosjen. Nëse mbjellja bëhet në periudhë të ngrohtë, ujitja duhet të jetë shumë e rregullt. Gjithashtu, tufa e rrënjëve duhet liruar lehtë nëse është shumë e ngjeshur në formën e vazos.

Zgjedhja e një dite të butë, pa erë të fortë dhe pa diell përvëlues, e lehtëson procesin e mbjelljes. Pema nuk duhet të lihet gjatë jashtë tokës, sepse rrënjët e imta dëmtohen shpejt. Gropa duhet të jetë gati para se bima të nxirret nga mbështjellja ose ena. Kjo mënyrë pune ul stresin dhe rrit mundësinë e një nisjeje të suksesshme.

Përgatitja e gropës dhe vendosja e pemës

Gropa e mbjelljes duhet të jetë më e gjerë se masa e rrënjëve, por jo domosdoshmërisht shumë më e thellë. Rrënjët kanë nevojë të përhapen anash në tokë të shkrifët. Nëse gropa është shumë e thellë dhe toka ulet pas mbjelljes, qafa e rrënjës mund të përfundojë nën nivelin e duhur. Kjo është një nga gabimet më të zakonshme dhe mund të dobësojë pemën për vite.

Qafa e rrënjës duhet të qëndrojë afërsisht në nivelin e sipërfaqes së tokës. Nëse pema mbillet shumë thellë, lëvorja në bazë qëndron e lagësht dhe rrezikon dëmtime. Nëse mbillet shumë lart, rrënjët sipërfaqësore thahen më lehtë. Vendosja e saktë është një detaj i vogël në dukje, por shumë i rëndësishëm për jetën e pemës.

Toka që kthehet në gropë duhet thërrmuar mirë dhe përzier me kompost të pjekur nëse ka nevojë. Nuk duhet shtuar pleh i freskët pranë rrënjëve, sepse mund t’i djegë ato dhe të prishë ekuilibrin e tokës. Gjatë mbushjes, pema duhet tundur lehtë që toka të hyjë midis rrënjëve. Pas mbushjes, toka ngjeshet butë me dorë ose këmbë, pa e shkelur fort.

Pas mbjelljes, ujitja e parë duhet të jetë e bollshme, edhe nëse toka duket e lagësht. Uji ndihmon që grimcat e tokës të afrohen me rrënjët dhe largon xhepat e ajrit. Nëse pema është e gjatë ose vendi ka erë, duhet vendosur një mbështetëse e qëndrueshme. Lidhja duhet të jetë elastike dhe të mos shtrëngojë trungun gjatë lëvizjes natyrore.

Shumimi me mënyra vegjetative

Për format dekorative me gjethe të purpurta, shumimi vegjetativ është më i besueshëm se shumimi me farë. Fara mund të japë bimë të ndryshme nga bima mëmë, sidomos në ngjyrë gjetheje dhe formë kurore. Për këtë arsye, fidanishte profesionale përdorin shpesh shartim ose metoda të tjera vegjetative. Kështu ruhet më mirë karakteri dekorativ që kërkohet në kopsht.

Shartimi është një nga mënyrat më të zakonshme për të prodhuar bimë të njëtrajtshme. Ai kërkon nënshartesë të përshtatshme dhe material të shëndetshëm nga bima dekorative. Suksesi varet nga përputhja e indeve, koha e duhur dhe higjiena e mjeteve. Kjo metodë është më teknike, por jep rezultate shumë të mira kur kryhet nga duar të stërvitura.

Prerjet mund të provohen në kushte të kontrolluara, por nuk janë gjithmonë të lehta për t’u rrënjosur. Materiali duhet marrë nga lastarë të shëndetshëm, pa shenja sëmundjeje dhe jo tepër të butë. Lagështia e qëndrueshme, substrati i ajrosur dhe temperatura e përshtatshme janë shumë të rëndësishme. Edhe kur rrënjëzimi ndodh, bima e re ka nevojë për forcim gradual para se të vendoset në kopsht.

Thithakët që dalin nga baza nuk janë gjithmonë të përshtatshëm për shumim. Shpesh ata vijnë nga nënshartesa dhe nuk mbajnë tiparet dekorative të kurorës. Nëse merret një thithak i tillë, bima e ardhshme mund të ketë gjethe të gjelbra ose rritje të ndryshme. Prandaj duhet ditur me siguri nga cila pjesë e bimës vjen materiali i shumimit.

Kujdesi pas mbjelljes dhe rrënjosja

Muajt e parë pas mbjelljes janë vendimtarë për përshtatjen e pemës. Gjethet mund të duken të mira, por rrënjët ende nuk kanë hyrë plotësisht në tokën përreth. Ujitja duhet të bëhet me kujdes dhe sipas gjendjes reale të tokës. Teprica e ujit është po aq e rrezikshme sa mungesa e tij.

Rrethi rreth trungut duhet mbajtur pa barëra konkurruese, sidomos në vitin e parë. Bari i dendur merr ujë dhe ushqim nga rrënjët e reja. Një shtresë mulçi organik ndihmon në uljen e konkurrencës dhe ruajtjen e lagështisë. Megjithatë, mulçi nuk duhet të mbështetet mbi trung, sepse aty krijon lagështi të dëmshme.

Nëse pema është lidhur me mbështetëse, lidhja duhet kontrolluar disa herë gjatë sezonit. Trungu trashet gradualisht dhe një lidhje e harruar mund të futet në lëvore. Mbështetësja nuk duhet ta mbajë pemën krejt të palëvizshme, sepse lëvizja e lehtë ndihmon në forcimin e trungut. Pas rrënjosjes së mirë, mbështetja mund të hiqet.

Krasitja pas mbjelljes duhet të jetë minimale dhe e arsyeshme. Hiqen vetëm degët e thyera, të dëmtuara ose që prishin qartë strukturën bazë. Një pemë e re ka nevojë për gjethe që të ushqejë rrënjët dhe të marrë energji. Me kujdes të durueshëm, kumbulla gjethëpurpur vendoset mirë dhe bëhet shpejt element i fortë dekorativ në kopsht.