Dimërimi i lules së përrallave

Periudha e pushimit është një fazë kritike në jetën e lules së përrallave që nuk duhet neglizhuar kurrë. Megjithëse bima duket “e vdekur” mbi sipërfaqe, rizomat e saj janë shumë aktive në ruajtjen e energjisë. Dimërimi i duhur siguron që bima të ketë forcën e nevojshme për të shpërthyer sërish në pranverë. Pa këtë fazë qetësie, lulja do të dobësohej dhe përfundimisht do të humbiste aftësinë për të prodhuar lule.

Fillimi i dimërimit diktohet nga natyra kur ditët shkurtohen dhe temperaturat e natës bien. Bima e ndjen këtë ndryshim dhe fillon të transferojë të gjitha lëndët ushqyese nga gjethet te rizomat. Eshtë e rëndësishme të mos e ndërpresësh këtë proces duke u përpjekur ta mbash bimën “gjallë” me forcë. Respektimi i ritmit natyral është çelësi i suksesit për çdo kopshtar të pasionuar.

Gjatë kësaj kohe, nuk ka nevojë për dritë, ujë apo plehërim, gjë që e bën mirëmbajtjen shumë të lehtë. Rizomat mund të dimërojnë brenda vazos së tyre ose të nxirren dhe të ruhen veçmas. Të dyja metodat kanë avantazhet e tyre dhe varen nga hapësira që ke në dispozicion. Gjëja më e rëndësishme është të mbrohen nga ngrica dhe lagështia e tepërt që shkakton kalbjen.

Fillimi i periudhës së qetësisë

Sapo të vëresh se lulëzimi ka ndaluar dhe gjethet e poshtme po zverdhen, ule sasinë e ujit. Toka duhet të lejohet të thahet pothuajse plotësisht midis dy ujitjeve të lehta. Ky stres i kontrolluar i tregon bimës se është koha për të mbyllur ciklin e rritjes aktive. Mos u shqetëso për pamjen e saj që fillon të venitet, pasi kjo është shenjë e mirë.

Kur e gjithë masa e gjelbër të jetë tharë dhe të ketë marrë ngjyrë kafe, mund ta presësh. Përdor një gërshërë të pastër dhe prite kërcellin rreth një centimetër mbi sipërfaqen e tokës. Mos u përpiq t’i shkulësh kërcellet me dorë sepse mund të dëmtosh rizomat që janë ngjitur me to. Pas këtij veprimi, vazoja është gati për të hyrë në fazën e saj të pushimit dimëror.

Nëse zgjedh t’i lësh rizomat në vazo, mos shto më asnjë pikë ujë deri në pranverë. Toka e thatë shërben si një izolator natyral dhe mbron rizomat nga ndryshimet e temperaturës. Vendose vazon në një vend të errët dhe të freskët, si për shembull në një bodrum apo qilar. Kontrolloje herë pas here vetëm për t’u siguruar që nuk ka lagështi të padëshiruar.

Ruajtja e duhur e rizomave

Nëse ke shumë rizoma në një vazo, mund të jetë më mirë t’i nxjerrësh dhe t’i pastrosh ato. Me kujdes, përmbyse vazon dhe shkrifto tokën me duar për të gjetur “boçet” e vogla të çmuara. Hiq mbetjet e dheut të vjetër dhe pjesët e thara të rrënjëve të vjetra. Ky proces të lejon të kontrollosh shëndetin e çdo rizome individualisht para ruajtjes.

Për ruajtje jashtë vazos, përdor qese letre ose kuti kartoni të mbushura me tallash, vermikulit ose torfë të thatë. Këto materiale ndihmojnë në mbajtjen e një niveli minimal lagështie pa lejuar kalbjen. Shëno emrin e varietetit mbi qese nëse ke lloje të ndryshme në koleksionin tënd. Rizomat e ngjashme mund të ngatërrohen lehtësisht kur nuk kanë gjethe apo lule.

Vendi i ruajtjes duhet të ketë një temperaturë konstante midis dhjetë dhe pesëmbëdhjetë gradë celsius. Nëse temperatura është shumë e lartë, rizomat mund të fillojnë të mbinë para kohe në errësirë. Nëse është shumë ftohtë, ekziston rreziku që ato të ngrijnë dhe të humbasin jetëgjatësinë e tyre. Një vend i ventiluar mirë parandalon shfaqjen e mykut gjatë muajve të gjatë të dimrit.

Kushtet e mjedisit gjatë dimrit

Errësira është një faktor pozitiv gjatë dimërimit pasi nuk stimulon proceset e fotosintezës. Megjithatë, ajri nuk duhet të jetë shumë i lagësht në vendin ku i mban vazot apo kutitë. Lagështia e lartë e bodrumeve mund të provokojë kalbjen e rizomave edhe në tokë të thatë. Nëse vëren lagështi në mure, mundohu t’i zhvendosësh ato në një raft më të lartë.

Gjatë dimrit, kontrollo rizomat një herë në muaj për të parë gjendjen e tyre fizike. Nëse vëren se po rrudhen shumë, mund të spërkatësh shumë pak ujë mbi materialin e ruajtjes. Kjo sasi minimale do t’i mbajë ato të hidratuara sa për të mbijetuar pa u “zgjuar”. Nëse vëren ndonjë rizomë të zbutur apo me myk, hiqe menjëherë nga grupi.

Kujdesu që vendi i ruajtjes të jetë i mbrojtur nga brejtësit si miqtë, të cilët mund t’i hanë rizomat. Këto struktura janë të pasura me niseshte dhe mund të jenë një vakt i mirë për ta gjatë dimrit. Përdorimi i kutive plastike me vrima të vogla ajrimi mund të jetë një mbrojtje shtesë efektive. Siguria e materialit të mbjelljes është prioritet deri në ditët e para të ngrohta.

Zgjimi i bimës në pranverë

Kur vjen muaji mars, është koha për t’i nxjerrë rizomat nga vendi i tyre i pushimit. Do të vëresh se disa prej tyre mund të kenë filluar të nxjerrin majat e vogla rozë ose të bardha. Ky është sinjali i qartë se bima është gati për të filluar një cikël të ri jetësor. Përgatit dheun e freskët dhe vazot e pastra për procesin e ri të mbjelljes.

Mos u nxito t’i vendosësh menjëherë në diell të fortë apo në temperatura shumë të nxehta. Një tranzicion gradual ndihmon bimën të përshtatet pa pësuar goditje të panevojshme mjedisore. Fillimisht, mbaji në një vend të ngrohtë dhe me dritë të moderuar deri sa të shfaqet gjelbërimi i parë. Ujitja fillestare duhet të jetë shumë e matur për të evituar mbytjen e rrënjëve të reja.

Nëse ke rizoma që nuk tregojnë shenja zgjimi, mos i hidh menjëherë poshtë. Disa varietete mund të jenë “gjumashë” më të mëdhenj se të tjerët dhe u duhet më shumë kohë. Jepi atyre pak më shumë ngrohtësi dhe ki durim për dy deri në tre javë. Shumica e tyre do të mbinë sapo kushtet e ambientit të bëhen vërtet pranverore.