Purpurhjortetrøst er ei vinterherdig staude når han veks i godt drenert jord og får gå naturleg inn i kvile. Dei overjordiske delane visnar om hausten, medan røtene overlever under jordoverflata. Den største vinterfaren er ofte ståande vatn og gjentekne periodar med frysing og tining. Enkle førebuingar kan gjere både unge plantar og etablerte tuer betre rusta for kulda.
Naturleg vinterkvile og hardførleik
Når dagane blir kortare og temperaturen fell, flyttar planten næring frå blad og stenglar til røtene. Bladverket blir gradvis gult eller brunt og mistar funksjonen. Denne prosessen er normal og bør ikkje stoppast med sein gjødsling. Planten treng tid til å avslutte veksten før den første harde frosten.
Etablerte plantar i bakken toler vanlegvis kulde godt. Hardførleiken blir likevel påverka av jordfukt, vind, snødekke og kor godt planten er etablert. Ei våt og mild vinter kan vere meir krevjande enn ein stabil, kald vinter. Røter i vassmetta jord blir lettare skadde når temperaturen svingar.
Snø fungerer som eit isolerande lag over rotsona. Der snødekket er ustabilt, kan jordtemperaturen endre seg raskare. Gjenteken frysing og tining kan løfte unge plantar opp av jorda. Rotklumpen bør derfor kontrollerast dersom vinteren har vore uvanleg skiftande.
Tørre stenglar kan stå gjennom vinteren utan å skade planten. Dei fangar snø og gir litt ekstra vern rundt basis. Stenglane har også estetisk verdi og skaper struktur i vinterbedet. Nedskjering kan vente til seinvinteren eller tidleg vår.
Fleire artiklar om dette emnet
Førebuing av plantar i bakken
Vatninga bør reduserast gradvis når planten sluttar å vekse. Jorda skal ikkje vere knusktørr før vinteren, særleg ikkje rundt nyplanta eksemplar. Ei grundig vatning før bakken frys kan vere nyttig etter ein tørr haust. I vått vêr er ekstra vatning unødvendig og kan vere skadeleg.
Eit tynt lag kompost kan fordelast rundt rotsona om hausten. Dette betrar jordstrukturen og gir mild næring når veksten startar att. Sterk eller nitrogenrik gjødsel skal ikkje brukast seint. Han kan stimulere mjuke skot som blir øydelagde av kulde.
I kalde område kan eit luftig lag med lauv eller granbar leggjast over unge plantar. Dekket skal beskytte mot raske temperaturskifte, ikkje halde jorda konstant våt. Tette plastmateriale bør unngåast fordi dei stengjer inne fukt. Vinterdekket kan sikrast lett slik at vinden ikkje flyttar det.
Gamle og sjuke plantedelar bør fjernast dersom dei ber tydelege teikn på sopp eller råte. Friske, tørre stenglar kan stå att som vinterstruktur. Dersom dei blir klipte ned, bør korte stubbar stå att slik at basis ikkje blir skadd. Klippinga må utførast med rein og skarp reiskap.
Fleire artiklar om dette emnet
Overvintring av potteplantar og unge plantar
Røtene i potter er meir utsette for frost enn røter i bakken. Kulda kan trengje inn frå alle sider og fryse heile rotklumpen raskt. Store, froststerke potter gir betre vern enn små og tynne behaldarar. Dreneringshola må vere opne gjennom heile vinteren.
Potta kan flyttast til ein lun plass nær ein vegg utan sterk vintersol. Ho kan også setjast ned i jorda eller isolerast med eit luftig materiale. Isolasjonen skal liggje rundt potta, ikkje som eit tett lag over våt jord. Behaldaren bør stå på klossar slik at overskotsvatn kan renne ut.
Pottejord må kontrollerast nokre gonger gjennom frostfrie periodar. Rotklumpen skal ikkje tørke heilt ut, sjølv om planten er i kvile. Vatn svært moderat og berre når jorda verkeleg er tørr. Overvatning er langt farlegare enn lett tørr jord om vinteren.
Små plantar frå frø eller stiklingar kan overvintre tryggast på ein kjøleg, skjerma stad. Temperaturen bør vere låg nok til å halde planten i kvile, men ikkje ekstremt kald. God ventilasjon hindrar mugg og råte rundt bladrestar og jordoverflate. Plantane må ikkje drivast fram i varm inneluft midt på vinteren.
Vårstart og kontroll av vinterskadar
Når den hardaste vinteren er over, kan vernedekket fjernast gradvis. For tidleg fjerning kan utsetje nye skot for hard nattefrost. For sein fjerning kan halde rotsona for varm og fuktig. Følg utviklinga i vêret og kontroller planten regelmessig.
Gamle stenglar kan klippast ned før dei nye skota blir høge. Klipp nokre centimeter over bakken og ver varsam rundt ferske knoppar. Det gamle materialet kan komposterast dersom det er friskt. Mistenkjeleg eller sjukt plantemateriale bør fjernast frå hagen.
Frostskadde skot kan bli mørke, mjuke eller slappe. Vent gjerne nokre dagar før du klipper, slik at skadeomfanget blir tydeleg. Friskt vev under skaden kan utvikle nye sideskot. Røtene er ofte uskadde sjølv om den første vårveksten blir øydelagd.
Når veksten startar, kan planten få kompost og jamn vatning. Unngå kraftig gjødsling før du ser at røtene fungerer normalt. Nye skot med god farge viser at planten har overlevd vinteren. Sein oppstart er ikkje nødvendigvis eit problem dersom våren har vore kald.
