Planting og formeiring av klokkeøstersurt

Planting av klokkeøstersurt lukkast best når jorda er moldrik, fuktig og fri for hard konkurranse frå kraftige røter. Planta etablerer seg roleg, og ho belønner derfor ein gjennomtenkt start meir enn raske inngrep seinare. Både planting og formeiring handlar om å respektere den korte vekstsesongen og den kvileperioden som følgjer etter blomstringa. Med rett metode kan du byggje opp naturlege grupper som blir vakrare for kvart år.

Rett tidspunkt og førebuing av planteplassen

Våren er eit godt plantetidspunkt dersom jorda er arbeidd og det er lett å halde jamn fukt. Haustplanting kan òg fungere fint, særleg når temperaturen er mild og jorda framleis er open. I begge tilfelle bør planten få tid til å danne røter før stress frå tørke eller frost. Unngå planting når jorda er hardfrosen eller svært vassmetta.

Før planting bør du grave eit område som er breiare enn sjølve rotklumpen. Bland inn kompost eller lauvmold dersom jorda er mager eller raskt tørkar ut. I tung leirjord kan grovt organisk materiale gjere strukturen meir open. Det er betre å forbetre heile plantefeltet enn berre eitt lite hol.

Røtene bør ikkje stå djupare enn dei gjorde i potta eller på den førre vekseplassen. For djup planting kan gi svak oppspiring og dårleg lufttilgang. Plasser rota slik at vekstpunktet kjem nær jordoverflata, men er dekt av eit tynt lag jord. Vatn roleg etter planting for å få god kontakt mellom røter og jord.

Etter planting bør området få vere mest mogleg i fred. Ikkje flytt planten attende og fram fordi han ser liten ut den første sesongen. Klokkeøstersurt nyttar ofte mykje av den første tida på røter, ikkje på store blad og mange blomar. Ei roleg etablering gir meir stabile plantar seinare.

Planteteknikk og avstand mellom plantane

Når du plantar fleire klokkeøstersurt saman, bør du gi kvar plante nok rom til å utvikle seg. Ein avstand på om lag 25 til 35 centimeter passar ofte godt i vanlege staudebed. Tettare planting kan fungere dersom jorda er svært god og du ønskjer eit naturleg teppe. For tett planting aukar likevel risikoen for konkurranse og dårleg lufting.

Løys forsiktig opp røtene dersom planten har stått lenge i potte og rotsystemet har byrja å gå i ring. Du treng ikkje rive hardt, fordi dei fine røtene lett kan skadast. Nokre lette drag med fingrane er vanlegvis tilstrekkeleg. Dette hjelper røtene med å vekse ut i den nye jorda.

Etter planting er eit tynt dekke av kompost, lauv eller findelt bark nyttig. Dekket held på fukta og reduserer ugraspresset rundt dei unge plantane. La det vere litt ope heilt tett ved stenglane, slik at vekstpunktet ikkje blir liggjande konstant fuktig. Eit moderat dekke er betre enn eit tjukt og tett lag.

Plant gjerne klokkeøstersurt i små grupper med tre, fem eller fleire plantar. Ei gruppe ser meir naturleg ut enn plantar som står på heilt rette linjer. Ho blir også lettare å halde oversikt over når bladverket trekkjer seg attende seinare på sommaren. Vel gjerne eit felt der andre plantar kan ta over plassen etter kvileperioden.

Formeiring med frø

Frøformeiring passar godt dersom du ønskjer mange plantar og har tolmod. Frøa bør helst såast ferske, fordi spireevna ofte fell dersom dei ligg lenge tørt og varmt. Ei kaldperiode er vanlegvis viktig for å bryte kvila i frøet. Naturleg vintersåing i potter utandørs kan derfor vere ei enkel løysing.

Bruk ei luftig såjord som held på fukt utan å bli tett. Legg frøa på overflata og dekk dei berre lett, sidan dei ikkje bør liggje djupt. Hald såinga jamt fuktig gjennom vinter og vår. Unngå å la potta stå i vassfat over lang tid.

Spiringa kan vere ujamn, og småplantane utviklar seg ofte langsamare enn ein ventar. Det er heilt normalt at dei brukar tid på å byggje røter før dei blir kraftige. Vern småplantane mot sterk sol og uttørking. Første vinteren bør dei få stå skjerma, men ikkje innandørs i for varmt klima.

Når småplantane har fått fleire ekte blad og toler lett handtering, kan dei priklast om. Set dei i små potter med moldrik jord og jamn fukt. Ikkje gjødsle for sterkt, fordi unge røter er ømfintlege. Plant dei ut når dei har utvikla eit godt rotsystem og vêret er stabilt.

Deling og etablering av nye plantar

Deling er best når plantane er godt etablerte og har fleire vekstpunkt. Det tryggaste tidspunktet er vanlegvis tidleg haust eller svært tidleg vår før veksten kjem skikkeleg i gang. Unngå deling medan planten står i full blomstring. Då bruker ho for mykje energi på den synlege delen over jorda.

Grav opp planten med god avstand frå sentrum, slik at du får med mest mogleg av rotsystemet. Del rota med reine hender eller ein skarp reiskap dersom ho er tett. Kvar del bør ha friske røter og minst eitt tydeleg vekstpunkt. Små delar kan overleve, men større delar etablerer seg raskare.

Plant delane straks etter oppdeling, slik at røtene ikkje tørkar ut. Vatn godt etter planting, og følg særleg med på fukt dei første vekene. Skugge og ly for vind reduserer belastninga. Ein delt plante kan sjå slapp ut ei kort stund, men frisknar ofte til når røtene får kontakt med jorda.

Ikkje del klokkeøstersurt for ofte berre for å produsere fleire plantar. Ho blir sterkast når ho får stå uforstyrra over fleire år. Deling bør vere eit tiltak når gruppa er tett, eller når du vil flytte delar til ein ny eigna plass. God jord og god etterpleie er viktigare enn kor mange små delar du klarer å lage.