Lysbehov hos blomsterbønne for sterk vekst og god blomstring

Blomsterbønne treng mykje lys for å utvikle kraftige ranker, tett bladverk og rikeleg med blomar. Ho kan vekse i lett halvskugge, men avlinga blir oftast best på ein solrik og lun stad. Lys påverkar både fotosyntese, blomsterdanning, temperatur og kor raskt bladverket tørkar etter regn. Rett plassering er derfor eit av dei viktigaste vala før såing eller utplanting.

Kor mykje sol planten treng

Blomsterbønne trivst best med fleire timar direkte sol kvar dag. Full sol gir sterkare vekst og meir energi til blomstring og belgdanning. I område med kjølege somrar er solrik plassering ekstra viktig. Sol hjelper også jorda å bli varm nok tidleg i sesongen.

Lett halvskugge kan fungere, særleg i varme og tørre område. Då kan planten få vern mot den mest intense ettermiddagssola. I nordleg eller kjøleg klima kan for mykje skugge derimot gi sein utvikling. Resultatet blir ofte færre blomar og seinare avling.

Skugge frå bygningar, tre eller høge grønsaker bør vurderast før planting. Blomsterbønne klatrar høgt og kan sjølv kaste skugge på andre vekstar. Ho bør plasserast slik at ho får lys utan å øydeleggje for lågare kulturar. Dette er særleg viktig i små kjøkkenhagar.

Morgon- og føremiddagssol er svært verdifull. Ho tørkar dogg og regn raskare frå bladverket. Dette reduserer risikoen for soppsjukdommar. Samstundes får planten ein god start på fotosyntesen tidleg på dagen.

Lys, temperatur og mikroklima

Lys og temperatur verkar saman i dyrkinga av blomsterbønne. Ein solrik stad blir ofte også varmare, noko røtene set pris på. Kald jord bremsar opptaket av vatn og næring. Difor kan ein lun sør- eller vestvend plass gi betre start.

Vind kan redusere effekten av ein lys plass. Sterk vind kjøler ned plantene og aukar fordampinga frå bladverket. Ein vindutsett stad kan derfor gi stress sjølv om lyset er godt. Leplanting, gjerde eller plassering ved ein lun vegg kan betre mikroklimaet.

For tett planting kan skape intern skugge i bladverket. Då får dei nedre blada lite lys og kan gulne tidleg. Tett bladmasse tørkar også seinare etter regn. God avstand og høg støtte gir betre lysfordeling gjennom planten.

I krukker kan ein flytte plantene etter lysforholda. Dette er ein fordel på terrassar og balkongar. Samstundes må ein hugse at solrike krukker tørkar raskt. Meir lys krev ofte tettare oppfølging med vatn.

Teikn på for lite eller for hardt lys

For lite lys gir ofte lange, mjuke og bleike skot. Plantene strekkjer seg mot lyset og får svakare stenglar. Blomstringa kan kome seint eller bli sparsam. I slike tilfelle bør plantene få betre plassering eller meir open støtte.

Dårleg lys kan også gi svakare belgdanning. Planten produserer mindre energi, og konkurransen mellom blad, blomar og belgar blir større. Resultatet kan bli mange blad, men få haustbare belgar. Dette blir ofte forsterka dersom planten samtidig får mykje nitrogen.

For hard sol er sjeldnare eit problem i nordisk klima, men kan oppstå i krukker og på varme veggar. Blad kan henge midt på dagen sjølv om jorda er fuktig. Dette kan vere ein mellombels reaksjon på varme og fordamping. Vedvarande stress krev betre vatning eller litt lett skugge i dei varmaste timane.

Den beste løysinga er balanse mellom lys, vatn og lufting. Ein lys, lun og open stad gir vanlegvis friskast vekst. Planten skal få nok sol til å produsere godt, men ikkje stå så utsett at han tørkar ut kvar dag. Når lysforholda er rette, blir resten av stellet langt enklare.