Φύτευση και πολλαπλασιασμός του σφαιροκέφαλου άλλιου

Η σωστή φύτευση αποτελεί το σημαντικότερο βήμα για να αναπτυχθεί το σφαιροκέφαλο άλλιο σε μια σταθερή, πλούσια και μακρόβια συστάδα. Οι βολβοί του φυτεύονται συνήθως το φθινόπωρο, ώστε να προλάβουν να σχηματίσουν ρίζες πριν από τον έντονο χειμώνα. Το φυτό μπορεί να πολλαπλασιαστεί τόσο με διαίρεση των θυγατρικών βολβών όσο και με σπόρους, αν και οι δύο μέθοδοι διαφέρουν σημαντικά σε ταχύτητα και αποτέλεσμα. Η προσεκτική επιλογή υγιούς πολλαπλασιαστικού υλικού μειώνει τις απώλειες και εξασφαλίζει πιο ομοιόμορφη ανθοφορία.

Επιλογή και προετοιμασία των βολβών

Οι βολβοί πρέπει να είναι συμπαγείς, στεγνοί και απαλλαγμένοι από μαλακές ή σκουρόχρωμες περιοχές. Ένας υγιής βολβός διατηρεί το χαρακτηριστικό του βάρος και δεν υποχωρεί όταν πιέζεται ελαφρά με τα δάχτυλα. Η παρουσία μούχλας, δυσάρεστης οσμής ή υγρών ιστών υποδηλώνει πιθανή σήψη. Τέτοιο υλικό δεν πρέπει να φυτεύεται δίπλα σε υγιείς βολβούς.

Το μέγεθος του βολβού επηρεάζει άμεσα την ταχύτητα με την οποία θα εμφανιστεί ανθοφορία. Οι μεγαλύτεροι και ώριμοι βολβοί μπορούν συχνά να ανθίσουν από την πρώτη καλλιεργητική περίοδο. Οι πολύ μικροί θυγατρικοί βολβοί χρειάζονται συνήθως περισσότερο χρόνο για να αποκτήσουν επαρκή αποθέματα. Παρ’ όλα αυτά, είναι χρήσιμοι για τη σταδιακή επέκταση μιας φύτευσης με χαμηλό κόστος.

Μέχρι τη στιγμή της φύτευσης, οι βολβοί πρέπει να αποθηκεύονται σε δροσερό, ξηρό και αεριζόμενο χώρο. Η παραμονή τους σε κλειστές πλαστικές σακούλες αυξάνει τη συμπύκνωση υγρασίας και ευνοεί την ανάπτυξη μυκήτων. Χάρτινες σακούλες, διχτυωτά σακίδια ή ρηχά τελάρα επιτρέπουν καλύτερη κυκλοφορία του αέρα. Δεν πρέπει να τοποθετούνται κοντά σε πηγές θερμότητας ή σε σημεία με άμεση ηλιακή ακτινοβολία.

Πριν από τη φύτευση είναι χρήσιμο να διαχωρίζονται οι βολβοί ανάλογα με το μέγεθός τους. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να φυτευτούν σε διαφορετικό βάθος και να δημιουργήσουν πιο ομοιόμορφες ομάδες. Η εξωτερική ξηρή μεμβράνη δεν χρειάζεται να αφαιρεθεί, εκτός αν είναι ήδη χαλαρή και κρύβει ύποπτη αλλοίωση. Ο καθαρισμός πρέπει να γίνεται ήπια ώστε να μην τραυματίζεται η βασική πλάκα από την οποία αναπτύσσονται οι ρίζες.

Τεχνική φύτευσης στον κήπο

Η φύτευση πραγματοποιείται κατά προτίμηση το φθινόπωρο, όταν το έδαφος έχει δροσίσει αλλά δεν έχει παγώσει. Αυτή η περίοδος επιτρέπει την ανάπτυξη ριζικού συστήματος πριν από τη χειμερινή αδράνεια. Σε περιοχές με πολύ ψυχρό κλίμα, η εργασία πρέπει να ολοκληρώνεται αρκετές εβδομάδες πριν από τους μόνιμους παγετούς. Σε ηπιότερες ζώνες μπορεί να συνεχιστεί μέχρι τις αρχές του χειμώνα.

Το βάθος φύτευσης πρέπει να αντιστοιχεί περίπου σε δύο έως τρεις φορές το ύψος του βολβού. Για τους συνηθισμένους βολβούς του είδους, τοποθέτηση σε βάθος οκτώ έως δώδεκα εκατοστών είναι συνήθως κατάλληλη. Η μυτερή πλευρά στρέφεται προς τα επάνω, ενώ η πλατιά βασική πλάκα ακουμπά στο χώμα. Αν ο προσανατολισμός δεν είναι σαφής, ο βολβός μπορεί να τοποθετηθεί στο πλάι και ο βλαστός θα βρει φυσικά την πορεία του.

Η απόσταση μεταξύ των βολβών μπορεί να κυμαίνεται από οκτώ έως δεκαπέντε εκατοστά, ανάλογα με το επιθυμητό αποτέλεσμα. Οι πιο πυκνές φυτεύσεις δημιουργούν γρήγορα εντυπωσιακή μάζα, αλλά απαιτούν νωρίτερα διαίρεση. Οι μεγαλύτερες αποστάσεις επιτρέπουν στις συστάδες να αναπτύσσονται για περισσότερα χρόνια χωρίς ανταγωνισμό. Για φυσική εικόνα, οι βολβοί μπορούν να τοποθετούνται σε ακανόνιστες ομάδες αντί σε αυστηρές σειρές.

Μετά την τοποθέτηση, οι οπές γεμίζονται με αφράτο χώμα χωρίς έντονη συμπίεση. Ένα αρχικό πότισμα βοηθά το έδαφος να καθίσει γύρω από τον βολβό και να εξαλειφθούν μεγάλα κενά αέρα. Αν το χώμα είναι ήδη πολύ υγρό από βροχή, δεν χρειάζεται πρόσθετο νερό. Η επιφάνεια μπορεί να καλυφθεί με λεπτό στρώμα φυλλοχώματος, χωρίς να δημιουργείται παχύ και διαρκώς υγρό κάλυμμα.

Πολλαπλασιασμός με διαίρεση βολβών

Με την πάροδο του χρόνου σχηματίζονται μικροί θυγατρικοί βολβοί γύρω από τον μητρικό. Αυτοί μπορούν να αποχωριστούν όταν η συστάδα γίνει πυκνή ή όταν μειωθεί αισθητά η ανθοφορία. Η καλύτερη στιγμή για τη διαίρεση είναι μετά την πλήρη ξήρανση του φυλλώματος. Τότε το φυτό βρίσκεται σε λήθαργο και ανέχεται ευκολότερα τον χειρισμό.

Η εκρίζωση πρέπει να γίνεται με πιρούνι κήπου τοποθετημένο σε απόσταση από το κέντρο της συστάδας. Το εργαλείο ανασηκώνει σταδιακά το χώμα χωρίς να κόβει τους βολβούς. Μετά την εξαγωγή, απομακρύνεται απαλά το περίσσιο χώμα και ελέγχεται η κατάσταση κάθε βολβού. Οι μαλακοί, τραυματισμένοι ή προσβεβλημένοι ιστοί πρέπει να απορρίπτονται.

Οι θυγατρικοί βολβοί συνήθως αποχωρίζονται εύκολα με τα χέρια όταν είναι ώριμοι. Δεν πρέπει να ασκείται βίαιη πίεση, επειδή μπορεί να τραυματιστεί η βασική πλάκα. Αν χρειαστεί κοπή, χρησιμοποιείται απολυμασμένο και αιχμηρό εργαλείο. Οι φρέσκες πληγές αφήνονται να στεγνώσουν για λίγες ώρες σε σκιερό και αεριζόμενο μέρος πριν από την επαναφύτευση.

Οι μεγαλύτεροι βολβοί φυτεύονται αμέσως στο τελικό τους σημείο, ενώ οι μικρότεροι μπορούν να αναπτυχθούν σε ξεχωριστό φυτώριο. Χρειάζονται τις ίδιες συνθήκες φωτισμού και αποστράγγισης με τα ώριμα φυτά. Η ανθοφορία τους μπορεί να καθυστερήσει για μία έως τρεις καλλιεργητικές περιόδους. Στο μεταξύ, πρέπει να διατηρείται το φύλλωμά τους μέχρι να ολοκληρώνει φυσιολογικά τον κύκλο του κάθε χρόνο.

Πολλαπλασιασμός με σπόρους

Ο πολλαπλασιασμός με σπόρους είναι πιο αργός, αλλά προσφέρει τη δυνατότητα παραγωγής μεγάλου αριθμού φυτών. Οι σπόροι συλλέγονται όταν οι ξηρές κεφαλές έχουν ωριμάσει και οι κάψες αρχίζουν να ανοίγουν. Η συγκομιδή πρέπει να γίνεται σε ξηρό καιρό ώστε να αποφεύγεται η ανάπτυξη μούχλας. Οι σπόροι καθαρίζονται από τα υπολείμματα και διατηρούνται προσωρινά σε χάρτινο φάκελο.

Η σπορά μπορεί να γίνει το φθινόπωρο σε εξωτερικό σπορείο, ώστε οι σπόροι να εκτεθούν φυσικά στο χειμερινό ψύχος. Η ψυχρή περίοδος συχνά βοηθά στη διακοπή του λήθαργου και στη βελτίωση της βλάστησης. Το υπόστρωμα πρέπει να είναι λεπτόκοκκο, στραγγερό και απαλλαγμένο από πολυετή ζιζάνια. Οι σπόροι καλύπτονται με πολύ λεπτό στρώμα χώματος και ποτίζονται με ήπιο ψεκασμό.

Η βλάστηση μπορεί να είναι αργή και ανομοιόμορφη, γι’ αυτό το σπορείο δεν πρέπει να εγκαταλείπεται πρόωρα. Ορισμένοι σπόροι εμφανίζονται την πρώτη άνοιξη, ενώ άλλοι μπορεί να χρειαστούν επιπλέον ψυχρή περίοδο. Τα νεαρά φυτά σχηματίζουν αρχικά πολύ μικρούς βολβούς και λεπτά φύλλα. Η προστασία από έντονο ανταγωνισμό και από παρατεταμένη ξηρασία είναι ιδιαίτερα σημαντική στα πρώτα στάδια.

Τα φυτά που προέρχονται από σπόρο μπορεί να χρειαστούν τρία έως πέντε χρόνια για να ανθίσουν. Αυτή η μέθοδος απαιτεί υπομονή, αλλά επιτρέπει μεγαλύτερη γενετική ποικιλία μέσα στον πληθυσμό. Τα νεαρά φυτά μεταφυτεύονται όταν οι βολβοί είναι αρκετά μεγάλοι ώστε να χειρίζονται χωρίς τραυματισμό. Η μεταφορά τους γίνεται κατά τον λήθαργο, με διατήρηση όσο το δυνατόν περισσότερων λεπτών ριζών.