Φύτευση και πολλαπλασιασμός του καλλιστήμονα με άρωμα λεμονιού

Η επιτυχής εγκατάσταση του καλλιστήμονα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ποιότητα της αρχικής φύτευσης και από την προστασία των νεαρών ριζών. Ένα σωστά φυτεμένο φυτό αναπτύσσεται γρηγορότερα, αντιμετωπίζει καλύτερα τις περιόδους ζέστης και ανθίζει πιο σταθερά. Ο πολλαπλασιασμός μπορεί να γίνει με σπόρους ή μοσχεύματα, όμως κάθε μέθοδος έχει διαφορετικές απαιτήσεις και προσφέρει διαφορετικό βαθμό πιστότητας στα χαρακτηριστικά του μητρικού φυτού. Η προσεκτική επιλογή υλικού και η διατήρηση σταθερής υγρασίας είναι καθοριστικές για τη δημιουργία δυνατών νεαρών φυτών.

Φύτευση του καλλιστήμονα στο έδαφος

Η καταλληλότερη εποχή για φύτευση είναι η άνοιξη, όταν έχει περάσει ο κίνδυνος ισχυρού παγετού. Σε περιοχές με ήπιο χειμώνα μπορεί να γίνει και νωρίς το φθινόπωρο, ώστε οι ρίζες να αναπτυχθούν πριν από το καλοκαίρι. Αποφεύγεται η φύτευση σε ημέρες καύσωνα ή πολύ ισχυρού ανέμου. Το νεαρό φυτό χρειάζεται χρόνο για να προσαρμοστεί πριν αντιμετωπίσει ακραίες συνθήκες.

Η θέση πρέπει να είναι ηλιόλουστη, θερμή και προστατευμένη από τους ψυχρούς ανέμους. Πριν ανοιχτεί ο λάκκος, ελέγχεται αν το νερό απομακρύνεται γρήγορα μετά από βαθύ πότισμα. Σε έδαφος που νεροκρατεί απαιτείται ευρύτερη βελτίωση με οργανική ύλη και υλικά αερισμού. Η φύτευση σε υπερυψωμένο σημείο μπορεί να αποτελέσει ασφαλέστερη λύση σε περιοχές με βαριά χώματα.

Ο λάκκος ανοίγεται περίπου δύο φορές πλατύτερος από τη ριζόμπαλα, αλλά όχι σημαντικά βαθύτερος. Ο λαιμός του φυτού πρέπει να βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με την επιφάνεια του εδάφους. Η υπερβολικά βαθιά τοποθέτηση κρατά τον κορμό υγρό και αυξάνει τον κίνδυνο σήψης. Μετά την τοποθέτηση γεμίζονται τα κενά με αφράτο χώμα χωρίς έντονη συμπίεση.

Αμέσως μετά τη φύτευση πραγματοποιείται βαθύ πότισμα ώστε να απομακρυνθούν οι θύλακες αέρα. Γύρω από τη ρίζα μπορεί να σχηματιστεί χαμηλή λεκάνη ποτίσματος για τις πρώτες εβδομάδες. Ένα λεπτό στρώμα οργανικής εδαφοκάλυψης μειώνει την εξάτμιση και περιορίζει τα ζιζάνια. Η εδαφοκάλυψη δεν πρέπει να συσσωρεύεται επάνω στον κορμό, επειδή διατηρεί υπερβολική υγρασία στον φλοιό.

Φύτευση και εγκατάσταση σε γλάστρα

Για την αρχική φύτευση επιλέγεται δοχείο λίγο μεγαλύτερο από τη ριζόμπαλα. Ένα υπερβολικά μεγάλο δοχείο συγκρατεί πολύ νερό και δυσκολεύει τον έλεγχο της υγρασίας. Οι οπές αποστράγγισης πρέπει να είναι ανοιχτές και να μην καλύπτονται από συμπιεσμένο χώμα. Το πιατάκι αδειάζει μετά το πότισμα ώστε οι ρίζες να μην παραμένουν βυθισμένες σε νερό.

Το υπόστρωμα πρέπει να είναι αφράτο και να διατηρεί ισορροπία ανάμεσα στην υγρασία και στον αερισμό. Ένα μείγμα ποιοτικού φυτοχώματος, ώριμου κομπόστ και χονδρόκοκκου υλικού είναι κατάλληλο για τις περισσότερες συνθήκες. Πολύ λεπτά και συμπαγή υποστρώματα καθιζάνουν γρήγορα και περιορίζουν το οξυγόνο στις ρίζες. Αν το νερό παραμένει στην επιφάνεια για πολλή ώρα, η σύνθεση του μείγματος χρειάζεται διόρθωση.

Πριν από τη μεταφύτευση η ριζόμπαλα ποτίζεται ώστε να βγει χωρίς να διαλυθεί. Οι κυκλικά αναπτυγμένες ρίζες χαλαρώνονται απαλά με τα δάχτυλα, χωρίς επιθετικό κόψιμο. Το φυτό τοποθετείται στο κέντρο και το χώμα προστίθεται σταδιακά γύρω του. Η τελική στάθμη του υποστρώματος αφήνεται λίγο χαμηλότερα από το χείλος της γλάστρας για να διευκολύνεται το πότισμα.

Μετά τη φύτευση το δοχείο τοποθετείται για λίγες ημέρες σε φωτεινό σημείο χωρίς ακραίο μεσημεριανό ήλιο. Η προσωρινή αυτή προστασία περιορίζει τη διαπνοή όσο οι ρίζες προσαρμόζονται. Δεν εφαρμόζεται ισχυρή λίπανση αμέσως, επειδή το φρέσκο υπόστρωμα περιέχει συνήθως αρκετά θρεπτικά στοιχεία. Η κανονική λίπανση αρχίζει όταν εμφανιστεί σαφής νέα βλάστηση.

Πολλαπλασιασμός με σπόρους

Οι σπόροι σχηματίζονται σε ξυλώδεις κάψες που παραμένουν επάνω στους βλαστούς μετά την ανθοφορία. Οι ώριμες κάψες συλλέγονται από υγιή φυτά και τοποθετούνται σε ξηρό χάρτινο δοχείο. Με την ξήρανση ανοίγουν σταδιακά και απελευθερώνουν πολύ μικρούς σπόρους. Το υλικό φυλάσσεται σε δροσερό και ξηρό μέρος μέχρι τη σπορά.

Η σπορά γίνεται επιφανειακά σε καθαρό και λεπτόκοκκο υπόστρωμα. Οι σπόροι δεν καλύπτονται με παχύ στρώμα χώματος, επειδή χρειάζονται φως και καλή επαφή με την υγρή επιφάνεια. Το πότισμα γίνεται με ψεκαστήρα ή από τη βάση για να μην παρασυρθούν. Ένα διαφανές κάλυμμα διατηρεί την υγρασία, αλλά πρέπει να ανοίγει καθημερινά για αερισμό.

Η θερμοκρασία βλάστησης πρέπει να παραμένει ήπια και σχετικά σταθερή. Το υπόστρωμα διατηρείται νωπό, όχι κορεσμένο, επειδή η υπερβολική υγρασία ευνοεί τη σήψη των νεαρών φυταρίων. Μετά τη βλάστηση το κάλυμμα απομακρύνεται σταδιακά ώστε να μειωθεί η υγρασία του αέρα. Τα φυτάρια χρειάζονται πολύ φως για να μην επιμηκυνθούν και εξασθενήσουν.

Όταν αναπτύξουν αρκετά πραγματικά φύλλα, μεταφέρονται προσεκτικά σε ατομικά μικρά δοχεία. Οι ρίζες είναι λεπτές και πρέπει να διατηρείται μικρή ποσότητα υποστρώματος γύρω τους κατά τη μεταφορά. Τα φυτά που προέρχονται από σπόρο μπορεί να διαφέρουν σε ύψος, μορφή και χρώμα ανθοφορίας από το μητρικό φυτό. Για πλήρη διατήρηση συγκεκριμένων χαρακτηριστικών προτιμάται ο αγενής πολλαπλασιασμός με μοσχεύματα.

Πολλαπλασιασμός με μοσχεύματα και φροντίδα των νεαρών φυτών

Τα ημιξυλώδη μοσχεύματα λαμβάνονται από υγιείς βλαστούς χωρίς άνθη. Επιλέγονται τμήματα μέτριου πάχους που δεν είναι ούτε πολύ τρυφερά ούτε πλήρως ξυλοποιημένα. Η κοπή γίνεται λίγο κάτω από κόμβο με καθαρό και απολυμασμένο εργαλείο. Τα κατώτερα φύλλα αφαιρούνται, ενώ τα επάνω μπορούν να μειωθούν ελαφρά για περιορισμό της απώλειας νερού.

Η βάση του μοσχεύματος μπορεί να βυθιστεί σε ορμόνη ριζοβολίας για πιο ομοιόμορφο σχηματισμό ριζών. Το υλικό τοποθετείται σε αποστειρωμένο, αφράτο και φτωχό υπόστρωμα που συγκρατεί ήπια υγρασία. Η υψηλή γονιμότητα δεν είναι απαραίτητη στο στάδιο της ριζοβολίας και μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο μυκήτων. Το υπόστρωμα πιέζεται απαλά γύρω από τη βάση ώστε το μόσχευμα να παραμένει σταθερό.

Η ατμοσφαιρική υγρασία διατηρείται αυξημένη με διαφανές κάλυμμα, χωρίς να αποκλείεται ο αερισμός. Το δοχείο τοποθετείται σε φωτεινή θέση με διάχυτο φως και χωρίς άμεσο καυτό ήλιο. Η θερμοκρασία πρέπει να είναι ήπια, ενώ η απότομη ψύξη επιβραδύνει σημαντικά τη ριζοβολία. Η υπερβολική συμπύκνωση νερού στο κάλυμμα δείχνει ότι χρειάζεται περισσότερος αερισμός.

Η επιτυχής ριζοβολία φαίνεται από την εμφάνιση σταθερής νέας βλάστησης και από την αντίσταση του μοσχεύματος σε πολύ απαλό τράβηγμα. Το νεαρό φυτό μεταφέρεται σε μικρή γλάστρα με πιο θρεπτικό υπόστρωμα όταν οι ρίζες έχουν αναπτυχθεί αρκετά. Η έκθεση στον ήλιο αυξάνεται προοδευτικά για να σκληραγωγηθούν τα νέα φύλλα. Τα πρώτα χρόνια δίνεται προτεραιότητα στην ανάπτυξη ισχυρού ριζικού συστήματος και όχι στην έντονη ανθοφορία.