Διαχείμαση του καλλιστήμονα με άρωμα λεμονιού

Η διαχείμαση είναι καθοριστική για τον καλλιστήμονα σε περιοχές με παγετούς, ψυχρούς ανέμους και παρατεταμένη υγρασία. Το αειθαλές φύλλωμά του συνεχίζει να χάνει νερό ακόμη και όταν η ανάπτυξη έχει επιβραδυνθεί, ενώ οι παγωμένες ρίζες δεν μπορούν να αναπληρώσουν αυτή την απώλεια. Τα φυτά σε γλάστρες είναι περισσότερο εκτεθειμένα, επειδή ολόκληρη η ριζόμπαλα ψύχεται γρήγορα. Η σωστή προετοιμασία από το φθινόπωρο και η σταδιακή επαναφορά την άνοιξη μειώνουν σημαντικά τις χειμερινές ζημιές.

Προετοιμασία πριν από την πτώση της θερμοκρασίας

Η προετοιμασία αρχίζει στα τέλη του καλοκαιριού με σταδιακό περιορισμό της αζωτούχου λίπανσης. Οι τρυφεροί βλαστοί που αναπτύσσονται αργά το φθινόπωρο δεν προλαβαίνουν να ξυλοποιηθούν και τραυματίζονται εύκολα από το ψύχος. Η λίπανση διακόπτεται αρκετά πριν από τους πρώτους αναμενόμενους παγετούς. Το φυτό συνεχίζει να ποτίζεται με μέτρο ώστε να μην εισέλθει στον χειμώνα αφυδατωμένο.

Πριν μεταφερθεί ένα φυτό σε προστατευμένο χώρο πραγματοποιείται λεπτομερής έλεγχος για έντομα. Οι κολλώδεις εκκρίσεις, οι μικρές ασπίδες επάνω στους βλαστούς και οι ιστοί ανάμεσα στα φύλλα χρειάζονται άμεση αντιμετώπιση. Σε κλειστό χώρο οι φυσικοί εχθροί απουσιάζουν και οι πληθυσμοί των εντόμων μπορούν να αυξηθούν γρήγορα. Τα αποξηραμένα φύλλα και οι παλιές ταξιανθίες αφαιρούνται πριν από τη μεταφορά.

Το φυτό δεν κλαδεύεται αυστηρά πριν από τον χειμώνα. Οι μεγάλες τομές επουλώνονται αργά σε χαμηλές θερμοκρασίες και μπορεί να αποτελέσουν σημεία εισόδου παθογόνων. Αφαιρούνται μόνο σπασμένοι, άρρωστοι ή εντελώς ξεροί κλάδοι. Η βασική διαμόρφωση αναβάλλεται για την κατάλληλη περίοδο μετά την ανθοφορία ή για τις αρχές της άνοιξης.

Η γλάστρα ελέγχεται για ρωγμές, φραγμένες οπές και αστάθεια. Ένα δοχείο γεμάτο νερό μπορεί να υποστεί ζημιά όταν το περιεχόμενό του παγώσει. Αν το φυτό πρόκειται να μετακινηθεί, η μεταφορά γίνεται πριν η γλάστρα βαρύνει από συνεχείς βροχές. Η βάση τοποθετείται επάνω σε τροχήλατη πλατφόρμα όταν το μέγεθος του φυτού δυσκολεύει τη μετακίνηση.

Διαχείμαση σε εσωτερικό ή προστατευμένο χώρο

Ο καταλληλότερος χώρος είναι φωτεινός, δροσερός και χωρίς παγετό. Μια μη θερμαινόμενη βεράντα, ένα φωτεινό κλιμακοστάσιο ή ένα δροσερό θερμοκήπιο μπορεί να προσφέρει καλές συνθήκες. Η υψηλή θερμοκρασία σε συνδυασμό με περιορισμένο φως προκαλεί αδύναμη και επιμήκη βλάστηση. Το φυτό διατηρείται μακριά από θερμαντικά σώματα και θερμά ρεύματα αέρα.

Ο φωτισμός πρέπει να είναι όσο το δυνατόν εντονότερος κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Η κοντινή θέση σε καθαρό παράθυρο με νότιο ή νοτιοανατολικό προσανατολισμό είναι συνήθως κατάλληλη. Το δοχείο περιστρέφεται περιοδικά ώστε να φωτίζεται ομοιόμορφα η κόμη. Αν το φως είναι ανεπαρκές, το φυτό μπορεί να ρίξει μέρος των φύλλων του χωρίς να έχει προσβληθεί από ασθένεια.

Το πότισμα γίνεται μόνο όταν έχει στεγνώσει αισθητά το ανώτερο στρώμα του υποστρώματος. Το νερό εφαρμόζεται σε μικρότερη ποσότητα από ό,τι το καλοκαίρι, αλλά πρέπει να φτάνει σε όλη τη ριζόμπαλα. Το πιατάκι αδειάζει αμέσως για να μη μένουν οι ρίζες σε στάσιμο νερό. Το κρύο και βρεγμένο υπόστρωμα αποτελεί ιδανική συνθήκη για ανάπτυξη σήψεων.

Η λίπανση διακόπτεται όσο το φυτό παραμένει σε χαμηλή θερμοκρασία και δεν αναπτύσσεται ενεργά. Οι τακτικοί έλεγχοι συνεχίζονται επειδή οι τετράνυχοι και τα κοκκοειδή μπορούν να εμφανιστούν ακόμη και τον χειμώνα. Ο χώρος αερίζεται σε ήπιες ημέρες, χωρίς να εκτίθεται το φυτό σε παγωμένο ρεύμα. Η καλή κυκλοφορία αέρα μειώνει τη συμπύκνωση υγρασίας και την εμφάνιση μυκήτων.

Προστασία φυτών που παραμένουν σε εξωτερικό χώρο

Σε ήπιες περιοχές ο καλλιστήμων μπορεί να παραμείνει έξω σε προστατευμένο σημείο. Η βάση του φυτού καλύπτεται με παχύ στρώμα οργανικού υλικού ώστε να περιοριστούν οι απότομες μεταβολές θερμοκρασίας. Το υλικό δεν ακουμπά απευθείας στον κορμό για να αποφεύγεται η σήψη του φλοιού. Η προστασία των ριζών είναι συχνά σημαντικότερη από την κάλυψη ολόκληρης της κόμης.

Τα φυτά σε γλάστρα μετακινούνται κοντά σε τοίχο με νότιο προσανατολισμό. Το δοχείο τυλίγεται με μονωτικό υλικό που επιτρέπει την απορροή του νερού από τη βάση. Η γλάστρα ανασηκώνεται από το παγωμένο δάπεδο με ξύλινα ή μονωτικά στηρίγματα. Η άμεση επαφή με ψυχρό πλακόστρωτο επιταχύνει την ψύξη της ριζόμπαλας.

Κατά τη διάρκεια παγετού η κόμη μπορεί να καλυφθεί με διαπνέον αντιπαγετικό ύφασμα. Το πλαστικό φύλλο δεν πρέπει να ακουμπά στα φύλλα, επειδή εγκλωβίζει υγρασία και μεταφέρει το ψύχος στους ιστούς. Το κάλυμμα στερεώνεται ώστε να μην το παρασύρει ο άνεμος. Αφαιρείται ή ανοίγει όταν η θερμοκρασία ανεβαίνει για να αεριστεί το φυτό.

Πριν από έναν σύντομο παγετό το χώμα πρέπει να είναι ελαφρά υγρό, όχι όμως κορεσμένο. Οι ενυδατωμένοι ιστοί αντέχουν καλύτερα στην ξήρανση που προκαλεί ο ψυχρός άνεμος. Το πότισμα αποφεύγεται όταν η θερμοκρασία βρίσκεται ήδη κάτω από το μηδέν. Μετά το ψυχρό κύμα δεν κόβονται αμέσως οι μαυρισμένοι βλαστοί, επειδή μπορεί να προστατεύουν τους χαμηλότερους ζωντανούς ιστούς.

Ανοιξιάτικη επαναφορά και αποκατάσταση

Η απομάκρυνση της χειμερινής προστασίας γίνεται σταδιακά όταν μειωθεί ο κίνδυνος παγετού. Τα καλύμματα ανοίγουν πρώτα κατά τη διάρκεια της ημέρας και επανατοποθετούνται αν προβλέπεται ψυχρή νύχτα. Η απότομη έκθεση ενός προστατευμένου φυτού στον δυνατό ήλιο μπορεί να προκαλέσει εγκαύματα. Η προσαρμογή ολοκληρώνεται σε διάστημα αρκετών ημερών.

Τα φυτά που διαχείμασαν σε εσωτερικό χώρο μεταφέρονται αρχικά σε φωτεινή ημισκιά. Η έκθεση στον πρωινό ήλιο αυξάνεται προοδευτικά, ενώ ο έντονος μεσημεριανός ήλιος αποφεύγεται στην αρχή. Τα φύλλα που σχηματίστηκαν σε χαμηλό φωτισμό είναι πιο ευαίσθητα στην υπεριώδη ακτινοβολία. Η πλήρης εξωτερική τοποθέτηση γίνεται μόνο όταν οι νυχτερινές θερμοκρασίες είναι σταθερά ήπιες.

Οι χειμερινές ζημιές αξιολογούνται όταν αρχίσουν να διογκώνονται οι οφθαλμοί. Με ένα ελαφρύ ξύσιμο του φλοιού ελέγχεται αν ο ιστός από κάτω παραμένει πράσινος. Οι ξεροί βλαστοί κόβονται σταδιακά μέχρι να εμφανιστεί υγιές ξύλο. Η βιαστική αφαίρεση μεγάλου μέρους της κόμης μπορεί να απομακρύνει ζωντανούς οφθαλμούς που θα επανέφεραν το φυτό.

Το πότισμα αυξάνεται καθώς ανεβαίνει η θερμοκρασία και εμφανίζεται νέα ανάπτυξη. Η πρώτη ήπια λίπανση εφαρμόζεται μόνο όταν οι ρίζες έχουν ενεργοποιηθεί και οι νέοι βλαστοί αναπτύσσονται σταθερά. Ένα φυτό με σοβαρές ζημιές δεν πρέπει να πιέζεται με υψηλές δόσεις λιπάσματος. Η σταδιακή φροντίδα επιτρέπει την ανασύσταση της κόμης χωρίς επιπλέον καταπόνηση.