Διαχείμαση της γκαζάνιας και προστασία από το κρύο

Η γκαζάνια αγαπά τη ζέστη και μπορεί να υποστεί σοβαρές ζημιές όταν εκτεθεί σε παρατεταμένο παγετό ή σε ψυχρό, κορεσμένο έδαφος. Σε περιοχές με ήπιους χειμώνες μπορεί να παραμείνει έξω ως πολυετές φυτό, αρκεί να προστατεύεται από την υπερβολική υγρασία. Σε ψυχρότερα κλίματα χρειάζεται μεταφορά σε προστατευμένο χώρο ή διατήρηση νέων φυτών από μοσχεύματα. Η επιτυχής διαχείμαση εξαρτάται κυρίως από τον συνδυασμό θερμοκρασίας, φωτισμού και περιορισμένου ποτίσματος.

Προετοιμασία πριν από τον χειμώνα

Η προετοιμασία ξεκινά στα τέλη του καλοκαιριού ή στις αρχές του φθινοπώρου, πριν πέσει σημαντικά η θερμοκρασία. Η λίπανση μειώνεται σταδιακά ώστε να μη δημιουργηθεί νέα, τρυφερή βλάστηση λίγο πριν από το κρύο. Τα ποτίσματα αραιώνουν καθώς μειώνονται η εξάτμιση και ο ρυθμός ανάπτυξης. Το φυτό πρέπει να εισέλθει στον χειμώνα με ώριμους, σκληρούς ιστούς.

Τα μαραμένα άνθη και τα ξερά φύλλα αφαιρούνται προσεκτικά από τη βάση. Οι νεκροί ιστοί συγκρατούν υγρασία και μπορούν να φιλοξενήσουν μύκητες σε κλειστό χειμερινό χώρο. Η αφαίρεση δεν πρέπει να είναι υπερβολική ούτε να τραυματίζει το υγιές κέντρο της ροζέτας. Τα εργαλεία καθαρίζονται πριν και μετά την εργασία.

Τα φυτά ελέγχονται για αφίδες, αλευρώδεις, τετράνυχους και άλλα έντομα πριν μεταφερθούν σε εσωτερικό χώρο. Μια μικρή προσβολή μπορεί να πολλαπλασιαστεί γρήγορα σε προστατευμένο και σχετικά ζεστό περιβάλλον. Τα ύποπτα φυτά απομονώνονται και αντιμετωπίζονται πριν τοποθετηθούν δίπλα σε άλλα καλλωπιστικά. Η προσεκτική εξέταση της κάτω επιφάνειας των φύλλων είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Οι γκαζάνιες του εδάφους που πρόκειται να μεταφερθούν ξεριζώνονται με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη και άθικτη ριζόμπαλα. Η διαδικασία γίνεται πριν από τον πρώτο αναμενόμενο παγετό και κατά προτίμηση σε ήπια ημέρα. Το φυτό τοποθετείται σε δοχείο με ελαφρύ υπόστρωμα και ποτίζεται μόνο όσο χρειάζεται για να σταθεροποιηθεί το χώμα. Μια σύντομη περίοδος προσαρμογής σε φωτεινή σκιά μειώνει την καταπόνηση.

Διαχείμαση σε εσωτερικό χώρο

Ο χώρος διαχείμασης πρέπει να είναι φωτεινός, δροσερός και προστατευμένος από τον παγετό. Ένα μη θερμαινόμενο φωτεινό δωμάτιο, κλειστή βεράντα ή προστατευμένο θερμοκήπιο μπορεί να είναι κατάλληλο. Οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες σε συνδυασμό με λίγο χειμερινό φως προκαλούν αδύναμη και επιμηκυμένη ανάπτυξη. Η δροσιά βοηθά το φυτό να διατηρήσει πιο αργό και ισορροπημένο μεταβολισμό.

Η γλάστρα τοποθετείται κοντά σε φωτεινό παράθυρο, χωρίς τα φύλλα να ακουμπούν σε παγωμένο τζάμι. Το φως πρέπει να κατανέμεται όσο γίνεται ομοιόμορφα σε ολόκληρη τη ροζέτα. Η περιστροφή του δοχείου ανά διαστήματα περιορίζει την ανάπτυξη προς μία μόνο κατεύθυνση. Σε πολύ σκοτεινό χώρο η απώλεια φύλλων και η εξασθένηση είναι πιθανότερες.

Το πότισμα μειώνεται σημαντικά και εφαρμόζεται μόνο όταν έχει στεγνώσει μεγάλο μέρος του υποστρώματος. Το νερό δίνεται σε μικρή αλλά επαρκή ποσότητα, χωρίς να παραμένει στο πιατάκι. Οι ρίζες λειτουργούν πιο αργά στο κρύο και δεν μπορούν να αξιοποιήσουν συχνές εφαρμογές. Η μόνιμη υγρασία αποτελεί μεγαλύτερο κίνδυνο από μια σύντομη περίοδο ελαφριάς ξηρασίας.

Κατά τη διαχείμαση δεν χρειάζεται κανονική λίπανση. Το φυτό δεν βρίσκεται σε έντονη ανάπτυξη και τα θρεπτικά άλατα μπορούν να συσσωρευτούν στο υπόστρωμα. Εάν εμφανίζεται αδύναμη νέα βλάστηση, το πρόβλημα συνήθως σχετίζεται με υψηλή θερμοκρασία και λίγο φως. Η προσθήκη λιπάσματος σε αυτή την κατάσταση δεν διορθώνει την αιτία.

Προστασία φυτών που μένουν έξω

Σε περιοχές με σπάνιους και ελαφρούς παγετούς, η γκαζάνια μπορεί να παραμείνει στο παρτέρι. Η θέση πρέπει να είναι ηλιόλουστη, προστατευμένη από ψυχρούς ανέμους και άριστα στραγγιζόμενη. Οι νότιες πλευρές κοντά σε τοίχο δημιουργούν συχνά θερμότερο μικροκλίμα. Η συσσωρευμένη θερμότητα της ημέρας περιορίζει την απότομη πτώση της θερμοκρασίας τη νύχτα.

Η περιοχή των ριζών μπορεί να προστατευτεί με ελαφρύ και ξηρό υλικό που δεν συγκρατεί νερό πάνω στη βάση. Το λεπτό χαλίκι, τα ξηρά φύλλα μέσα σε αεριζόμενο κάλυμμα ή ένα κατάλληλο προστατευτικό ύφασμα μπορούν να μειώσουν τις διακυμάνσεις. Η καρδιά της ροζέτας δεν πρέπει να παραμένει θαμμένη σε υγρή οργανική ύλη. Ο κακός αερισμός κάτω από πυκνό κάλυμμα προκαλεί εύκολα σήψη.

Κατά τις νύχτες με πρόβλεψη παγετού το υπέργειο μέρος καλύπτεται προσωρινά με αναπνεύσιμο υλικό. Το κάλυμμα δεν πρέπει να πιέζει τα φύλλα ούτε να παγιδεύει υπερβολική υγρασία. Αφαιρείται ή ανοίγει κατά τη διάρκεια ήπιων ημερών ώστε το φυτό να αερίζεται και να δέχεται φως. Τα αδιαπέραστα πλαστικά που ακουμπούν στο φύλλωμα μπορεί να προκαλέσουν εγκαύματα από το ψύχος.

Το χειμερινό πότισμα στο έδαφος γίνεται μόνο σε παρατεταμένες ξηρές περιόδους και όταν δεν αναμένεται άμεσος παγετός. Το νερό εφαρμόζεται κατά τις πρωινές ώρες μιας ήπιας ημέρας. Ένα κορεσμένο έδαφος που παγώνει μπορεί να τραυματίσει σοβαρά τις ρίζες. Η φυσική χειμερινή βροχή είναι συνήθως επαρκής σε πολλές περιοχές.

Επαναφορά την άνοιξη

Την άνοιξη η επαναφορά αρχίζει όταν σταθεροποιούνται οι θερμοκρασίες και μειώνεται ο κίνδυνος ισχυρού παγετού. Τα φυτά που διαχειμάστηκαν μέσα δεν μεταφέρονται απότομα σε πλήρη μεσημεριανό ήλιο. Αρχικά τοποθετούνται έξω για λίγες ώρες σε προστατευμένο σημείο. Η διάρκεια και η ένταση της έκθεσης αυξάνονται σταδιακά για μία έως δύο εβδομάδες.

Τα ξερά, μαυρισμένα ή υπερβολικά επιμηκυμένα τμήματα αφαιρούνται με καθαρό ψαλίδι. Το κλάδεμα γίνεται μέχρι να αποκαλυφθεί υγιής, σφριγηλός ιστός. Δεν αφαιρείται όλο το πράσινο φύλλωμα ταυτόχρονα, επειδή το φυτό το χρειάζεται για να επανεκκινήσει τη φωτοσύνθεση. Η νέα βλάστηση εμφανίζεται συνήθως από το κέντρο και τις υγιείς πλευρικές ροζέτες.

Το πότισμα αυξάνεται σταδιακά καθώς το φυτό αρχίζει να αναπτύσσεται πιο έντονα. Το πρώτο πότισμα δεν πρέπει να είναι υπερβολικό, ιδιαίτερα όταν το υπόστρωμα παραμένει κρύο. Μετά την εμφάνιση σταθερής νέας ανάπτυξης μπορεί να εφαρμοστεί ήπια λίπανση. Η κανονική θρέψη ξεκινά μόνο όταν οι ρίζες λειτουργούν ενεργά.

Οι γκαζάνιες σε γλάστρες μπορεί να χρειάζονται μεταφύτευση εάν οι ρίζες έχουν γεμίσει ολόκληρο το δοχείο. Επιλέγεται ελαφρώς μεγαλύτερη γλάστρα και φρέσκο, καλά στραγγιζόμενο υπόστρωμα. Οι νεκρές ή σαπισμένες ρίζες αφαιρούνται πριν από την επαναφύτευση. Με σωστή ανοιξιάτικη προσαρμογή, το φυτό μπορεί να επιστρέψει γρήγορα σε ζωηρή ανάπτυξη και ανθοφορία.