Φύτευση και πολλαπλασιασμός της γκαζάνιας στον κήπο και σε γλάστρα

Η επιτυχής εγκατάσταση της γκαζάνιας ξεκινά με την επιλογή ηλιόλουστης θέσης και εδάφους που απομακρύνει γρήγορα το πλεονάζον νερό. Το φυτό μπορεί να καλλιεργηθεί σε παρτέρια, βραχόκηπους, ζαρντινιέρες και μεμονωμένες γλάστρες. Η φύτευση την κατάλληλη εποχή επιτρέπει στις ρίζες να αναπτυχθούν πριν από την έντονη καλοκαιρινή ζέστη. Ο πολλαπλασιασμός μπορεί να γίνει με σπόρο, μοσχεύματα ή διαίρεση ώριμων φυτών.

Προετοιμασία της θέσης φύτευσης

Η θέση πρέπει να δέχεται πολλές ώρες άμεσης ηλιοφάνειας και να μην πλημμυρίζει μετά από βροχή. Πριν από τη φύτευση απομακρύνονται τα ζιζάνια, οι μεγάλες πέτρες και τα συμπιεσμένα στρώματα χώματος. Το έδαφος κατεργάζεται σε αρκετό βάθος ώστε οι νεαρές ρίζες να διεισδύσουν χωρίς δυσκολία. Σε βαριά χώματα προστίθενται αδρανή υλικά που αυξάνουν την αποστράγγιση.

Η προσθήκη ώριμου κομπόστ μπορεί να βελτιώσει τη δομή ενός πολύ φτωχού ή αμμώδους εδάφους. Η ποσότητα πρέπει να είναι μέτρια, επειδή η υπερβολική οργανική ουσία συγκρατεί περισσότερο νερό και ενισχύει τη φυλλώδη ανάπτυξη. Φρέσκια κοπριά δεν πρέπει να έρχεται σε επαφή με τις ρίζες. Τα μη αποσυντεθειμένα υλικά μπορούν να προκαλέσουν εγκαύματα και ανισορροπίες στη θρέψη.

Σε περιοχές με βαρύ έδαφος είναι προτιμότερο να δημιουργείται ελαφρώς υπερυψωμένο παρτέρι. Η ανύψωση βοηθά το νερό να απομακρύνεται από τη βάση των φυτών μετά από ισχυρές βροχές. Η επιφάνεια μπορεί να καλυφθεί με λεπτό χαλίκι, το οποίο διατηρεί τα φύλλα καθαρά και περιορίζει τα ζιζάνια. Πολύ παχύ στρώμα γύρω από τον λαιμό πρέπει να αποφεύγεται.

Η απόσταση φύτευσης καθορίζεται από την τελική διάμετρο της επιλεγμένης ποικιλίας. Συνήθως απαιτείται αρκετός χώρος ώστε οι ροζέτες να ενώνονται χωρίς να συνωστίζονται υπερβολικά. Η πολύ πυκνή διάταξη παγιδεύει υγρασία και δυσκολεύει την απομάκρυνση των παλαιών φύλλων. Η ελαφρώς αραιότερη φύτευση οδηγεί σε υγιέστερα και καλύτερα διακλαδισμένα φυτά.

Διαδικασία φύτευσης

Η φύτευση πραγματοποιείται συνήθως την άνοιξη, όταν έχει μειωθεί ο κίνδυνος ισχυρού παγετού. Σε θερμές περιοχές μπορεί επίσης να γίνει στις αρχές του φθινοπώρου, ώστε οι ρίζες να εγκατασταθούν πριν από τον χειμώνα. Η μεταφύτευση κατά τις πολύ ζεστές μεσημεριανές ώρες καταπονεί τα νεαρά φυτά. Προτιμάται μια ήπια ημέρα ή το τέλος του απογεύματος.

Ο λάκκος ανοίγεται λίγο φαρδύτερος από τη ριζόμπαλα, χωρίς να είναι υπερβολικά βαθύς. Το φυτό τοποθετείται στο ίδιο επίπεδο στο οποίο αναπτυσσόταν στο φυτώριο. Η βαθιά κάλυψη της βάσης μπορεί να προκαλέσει σήψη στον λαιμό και στο κέντρο της ροζέτας. Το χώμα πιέζεται απαλά γύρω από τις ρίζες ώστε να απομακρυνθούν οι μεγάλοι θύλακες αέρα.

Αμέσως μετά τη φύτευση εφαρμόζεται επαρκές νερό για να έρθει το χώμα σε στενή επαφή με τις ρίζες. Το πότισμα δεν πρέπει να μετατρέψει το σημείο σε λάσπη ούτε να αποκαλύψει τη ριζόμπαλα. Τις επόμενες εβδομάδες η υγρασία ελέγχεται συχνότερα μέχρι να εμφανιστεί νέα ανάπτυξη. Μόλις το φυτό εγκατασταθεί, τα διαστήματα ανάμεσα στα ποτίσματα μπορούν να αυξηθούν.

Σε γλάστρα επιλέγεται δοχείο ανάλογο με το τελικό μέγεθος του φυτού και με πολλές οπές στη βάση. Το υπόστρωμα πρέπει να είναι ελαφρύ, αεριζόμενο και να μην συμπιέζεται μετά τα ποτίσματα. Η γλάστρα τοποθετείται σε σημείο όπου ο ήλιος φτάνει απευθείας στα φύλλα και στα άνθη. Τα δοχεία χωρίς αποστράγγιση δεν είναι κατάλληλα, ακόμη και όταν το πότισμα γίνεται προσεκτικά.

Πολλαπλασιασμός με σπόρο

Οι σπόροι μπορούν να σπαρθούν σε προστατευμένο χώρο αρκετές εβδομάδες πριν από την τελική μεταφύτευση. Χρησιμοποιείται καθαρό και λεπτόκοκκο υπόστρωμα σποράς που συγκρατεί ελαφρά υγρασία χωρίς να λασπώνει. Οι σπόροι καλύπτονται με πολύ λεπτό στρώμα υλικού, επειδή η υπερβολική ταφή καθυστερεί τη βλάστηση. Η σταθερή ήπια θερμοκρασία βοηθά στην ομοιόμορφη εμφάνιση των φυταρίων.

Η επιφάνεια διατηρείται ελαφρώς υγρή με προσεκτικό ψεκασμό ή πότισμα από τη βάση. Οι έντονες ροές νερού μπορούν να μετακινήσουν τους σπόρους και να συμπιέσουν το υπόστρωμα. Μετά τη βλάστηση τα φυτά χρειάζονται πολύ φως για να μη σχηματίσουν αδύναμους και επιμηκυμένους βλαστούς. Ο υπερβολικά ζεστός και σκοτεινός χώρος δημιουργεί εύθραυστα φυτάρια.

Όταν εμφανιστούν αρκετά πραγματικά φύλλα, τα νεαρά φυτά μεταφυτεύονται σε μικρά ατομικά δοχεία. Η μετακίνηση γίνεται κρατώντας τα από τα φύλλα και όχι πιέζοντας τον λεπτό βλαστό. Μετά τη μεταφύτευση προστατεύονται για λίγες ημέρες από τον δυνατό μεσημεριανό ήλιο. Στη συνέχεια η έκθεση αυξάνεται σταδιακά ώστε να σκληραγωγηθούν.

Πριν μεταφερθούν οριστικά στον κήπο, τα φυτάρια πρέπει να προσαρμοστούν στις εξωτερικές συνθήκες. Για μία περίπου εβδομάδα εκτίθενται καθημερινά σε περισσότερο ήλιο, αέρα και χαμηλότερες νυχτερινές θερμοκρασίες. Η διαδικασία αυτή μειώνει το σοκ της μεταφύτευσης και τον κίνδυνο εγκαυμάτων. Τα φυτά από σπόρο μπορεί να παρουσιάσουν μικρές διαφοροποιήσεις στο χρώμα και στη μορφή των ανθέων.

Πολλαπλασιασμός με μοσχεύματα και διαίρεση

Τα μοσχεύματα λαμβάνονται από υγιείς πλευρικούς βλαστούς χωρίς άνθη ή εμφανείς βλάβες. Η καλύτερη περίοδος είναι συνήθως από τα τέλη της άνοιξης μέχρι το τέλος του καλοκαιριού. Κάθε τμήμα πρέπει να διαθέτει αρκετά φύλλα και σκληρό, αλλά όχι γερασμένο, ιστό στη βάση. Τα κατώτερα φύλλα αφαιρούνται ώστε να μη σαπίσουν μέσα στο υπόστρωμα.

Τα μοσχεύματα τοποθετούνται σε μίγμα άμμου και ελαφρού φυτοχώματος με άριστη αποστράγγιση. Το υπόστρωμα διατηρείται ελαφρώς υγρό, ενώ η υπερβολική υγρασία αποφεύγεται αυστηρά. Ένα φωτεινό σημείο χωρίς καυτό μεσημεριανό ήλιο διευκολύνει τη ριζοβολία. Η εμφάνιση νέων φύλλων αποτελεί ένδειξη ότι έχουν αρχίσει να σχηματίζονται λειτουργικές ρίζες.

Η διαίρεση εφαρμόζεται σε ώριμα φυτά που έχουν αναπτύξει πολλές ξεχωριστές ροζέτες. Το φυτό αφαιρείται προσεκτικά από το έδαφος και οι ρίζες καθαρίζονται μόνο όσο χρειάζεται για να φανούν τα φυσικά σημεία διαχωρισμού. Κάθε νέο τμήμα πρέπει να διαθέτει δικές του ρίζες και υγιή βλάστηση. Οι μεγάλες πληγές κόβονται καθαρά και αφήνονται να στεγνώσουν για λίγο πριν από τη φύτευση.

Μετά τη διαίρεση τα νέα φυτά ποτίζονται με μέτρο και προστατεύονται προσωρινά από ακραία ζέστη. Η υπερβολική διαβροχή σε αυτό το στάδιο αυξάνει τον κίνδυνο σήψης των τραυματισμένων ριζών. Μόλις εμφανιστεί σταθερή νέα ανάπτυξη, επανέρχεται η κανονική ηλιόλουστη θέση. Ο αγενής πολλαπλασιασμός διατηρεί τα χαρακτηριστικά της μητρικής ποικιλίας με μεγαλύτερη πιστότητα.