Sëmundjet dhe dëmtuesit e pemës së limonit

Pema e limonit mund të preket nga kërpudhat, bakteret, kalbjet rrënjore dhe disa insekte thithëse. Shumica e problemeve përhapen më shpejt kur bima është e dobësuar nga drita e pamjaftueshme, ujitja e gabuar ose ajri i ndenjur. Kontrolli i rregullt i gjetheve, degëve dhe substratit lejon ndërhyrje të hershme. Parandalimi i bazuar në higjienë dhe kushte të mira rritjeje është më i sigurt se trajtimet e përsëritura.

Kalbja e rrënjëve dhe qafës

Kalbja rrënjore shfaqet zakonisht në substrat që qëndron vazhdimisht i lagësht. Rrënjët e shëndetshme janë të forta dhe me ngjyrë të çelët, ndërsa rrënjët e kalbura bëhen të errëta dhe të buta. Kur dëmtimi përparon, gjethet zverdhen, vyshken dhe bien edhe pse toka është e lagësht. Rritja ndalet sepse rrënjët nuk mund të furnizojnë kurorën me ujë dhe minerale.

Bima duhet nxjerrë nga vazoja dhe rrënjët e dëmtuara duhet larguar me mjet të pastër. Substrati i vjetër hiqet sa më shumë pa dëmtuar indet e shëndetshme. Ena pastrohet dhe dezinfektohet ose zëvendësohet me një vazo të re. Rimbjellja bëhet në përzierje të ajrosur dhe ujitja rifillon me shumë kujdes.

Kalbja e qafës mund të fillojë kur trungu është mbuluar shumë thellë ose kur mulçi qëndron ngjitur me lëvoren. Zona e prekur mund të errësohet, të zbutet dhe të nxjerrë lëng të trashë. Toka duhet larguar nga baza e trungut që indi të ajroset. Dëmtimet e avancuara janë të vështira për t’u rikuperuar, ndaj parandalimi është vendimtar.

Kullimi duhet kontrolluar para çdo trajtimi tjetër. Vrimat e bllokuara, pjata e mbushur me ujë dhe substrati i ngjeshur janë shkaqe të zakonshme. Një fungicid nuk mund të kompensojë kushtet e papërshtatshme të rrënjëve. Ndryshimi i regjimit të ujitjes dhe përmirësimi i ajrosjes janë hapat themelorë.

Njollat e gjetheve dhe bloza e zezë

Njollat kërpudhore shfaqen si zona kafe, të errëta ose të rrethuara me aureolë të verdhë. Ato favorizohen nga lagështia e lartë, kurora e dendur dhe gjethet që mbeten të lagura gjatë natës. Gjethet shumë të prekura mund të bien dhe të dobësojnë fotosintezën. Materiali i sëmurë duhet larguar dhe nuk duhet lënë në sipërfaqen e vazos.

Ujitja duhet drejtuar te toka dhe jo mbi kurorë. Degët e tepërta hiqen për të përmirësuar qarkullimin e ajrit. Mjetet e krasitjes dezinfektohen pas prekjes së pjesëve të sëmura. Në infeksione të vazhdueshme mund të nevojitet një produkt i lejuar për agrume, i përdorur sipas etiketës.

Bloza e zezë formon një shtresë të errët mbi gjethe dhe degë. Ajo nuk ushqehet drejtpërdrejt me indin e bimës, por zhvillohet mbi sekrecionet e ëmbla të insekteve thithëse. Shtresa pengon dritën dhe ul efikasitetin e fotosintezës. Trajtimi duhet të synojë para së gjithash insektin që prodhon lëngun ngjitës.

Gjethet mund të pastrohen butësisht me ujë të vakët dhe një leckë të butë. Larja përmirëson pamjen, por nuk e zgjidh problemin nëse dëmtuesit mbeten aktivë. Kurora kontrollohet veçanërisht në pjesën e poshtme të gjetheve dhe në nyjet e degëve. Përsëritja e kontrollit është e nevojshme sepse vezët mund të çelin pas trajtimit të parë.

Morri i bimëve dhe miza e bardhë

Morri i bimëve grumbullohet zakonisht në filizat e rinj dhe sythet e luleve. Ai thith lëngjet, deformon gjethet dhe ngadalëson rritjen e re. Kolonitë mund të prodhojnë sasi të madhe lëngu ngjitës. Prania e milingonave shpesh tregon se afidet janë aktive.

Në fazat e hershme, insektet mund të hiqen me rrymë të butë uji. Filizat shumë të infektuar mund të priten dhe të asgjësohen. Sapunët insekticidë ose preparatet vajore përdoren duke lagur mirë zonat e fshehura. Trajtimi nuk duhet bërë në diell të fortë ose kur temperatura është shumë e lartë.

Miza e bardhë qëndron kryesisht në pjesën e poshtme të gjetheve. Kur bima trazohet, insektet e rritura fluturojnë në një re të vogël të bardhë. Larvat qëndrojnë të fiksuara dhe ushqehen me lëngun e gjethes. Infektimi i rëndë shkakton zverdhje, dobësim dhe grumbullim të blozës së zezë.

Kurthet ngjitëse ndihmojnë në vëzhgimin dhe reduktimin e insekteve të rritura. Ato nuk eliminojnë larvat, ndaj trajtimi duhet përsëritur sipas ciklit të zhvillimit. Gjethet kontrollohen çdo disa ditë për vezë dhe forma të reja. Izolimi i bimës së prekur mbron bimët e tjera të ambientit.

Marimangat dhe insektet me mburojë

Marimangat zhvillohen shpejt në ajër të ngrohtë dhe të thatë. Shenjat e para janë pika shumë të imëta të zbehta në sipërfaqen e gjetheve. Në infektim të avancuar shfaqen fije të holla midis gjetheve dhe degëzave. Gjethet marrin pamje të pluhurosur, thahen dhe mund të bien.

Rritja e moderuar e lagështisë dhe larja e kurorës e vështirësojnë zhvillimin e marimangave. Megjithatë, bima nuk duhet mbajtur vazhdimisht e lagur në ambient pa ajrim. Preparati duhet të arrijë pjesën e poshtme të gjetheve, ku dëmtuesi qëndron më shpesh. Trajtimet përsëriten sepse vezët mund t’i mbijetojnë aplikimit të parë.

Insektet me mburojë duken si luspa të vogla kafe ose të verdha të ngjitura në degë dhe gjethe. Ato lëvizin pak në fazën e rritur dhe mbrohen nga një shtresë dyllore. Bima dobësohet gradualisht dhe sipërfaqja mund të bëhet ngjitëse. Infektimi shpesh kalon pa u vënë re derisa numri i insekteve bëhet i madh.

Individët mund të hiqen me një shkopth të butë ose me pambuk të lagur. Më pas përdoret një preparat vajor që mbulon fazat e reja dhe redukton frymëmarrjen e tyre. Aplikimi duhet bërë në temperaturë të moderuar dhe jo mbi një bimë të etur. Kontrolli vazhdon për disa javë, sepse disa individë mund të mbeten të fshehur.

Parandalimi dhe menaxhimi i integruar

Bimët e reja duhet të mbahen veçmas për një periudhë vëzhgimi. Shumë dëmtues futen në koleksion përmes një vazoje të sapoblerë. Gjatë izolimit kontrollohen gjethet, degët, sythet dhe sipërfaqja e substratit. Vetëm një bimë pa shenja problemi duhet vendosur pranë limonëve të tjerë.

Mjetet, vazot dhe mbështetëset duhet të pastrohen para ripërdorimit. Gjethet e rëna dhe frutat e kalbura largohen rregullisht. Degët që fërkohen ose krijojnë zona shumë të dendura krasiten. Higjiena ul sasinë e sporeve dhe vendet ku insektet mund të fshihen.

Plehërimi i ekuilibruar e bën bimën më rezistente. Teprica e azotit krijon inde të buta që tërheqin afidet dhe dëmtuesit e tjerë thithës. Mungesa e ushqyesve dobëson rigjenerimin pas dëmtimit. Synimi është rritje e qëndrueshme dhe jo prodhim i tepërt i filizave të butë.

Çdo preparat duhet përdorur vetëm sipas udhëzimeve dhe në dozën e përcaktuar. Përzierja e produkteve pa njohuri mund të dëmtojë gjethet dhe frutat. Para trajtimit të gjithë kurorës, është e dobishme të provohet preparati në një zonë të vogël. Vëzhgimi, higjiena dhe korrigjimi i kushteve mbeten baza e menaxhimit afatgjatë.