Sëmundjet dhe dëmtuesit e aguliçes aurikulë

Aguliçja aurikulë është relativisht e qëndrueshme kur rritet në tokë të kulluar dhe në një vend të ajrosur, por lagështia e tepërt mund ta bëjë të ndjeshme ndaj kalbëzimeve. Dëmtuesit shfaqen më shpesh te bimët e dobësuara, të mbjella dendur ose të ushqyera me shumë azot. Kontrolli i rregullt i gjetheve, kurorës dhe rrënjëve lejon zbulimin e problemeve në fazë të hershme. Masat parandaluese janë zakonisht më të efektshme dhe më të sigurta se trajtimet e përsëritura.

Kalbëzimi i rrënjëve dhe kurorës

Kalbëzimi i rrënjëve zhvillohet zakonisht në toka të ngjeshura ose vazhdimisht të lagështa. Bima humbet qëndrueshmërinë, gjethet varen dhe rrënjët marrin ngjyrë kafe ose të zezë. Indet e prekura bëhen të buta dhe mund të kenë erë të pakëndshme. Ujitja shtesë e përkeqëson shpejt gjendjen.

Kalbëzimi i kurorës fillon shpesh kur uji qëndron në qendrën e rozetës. Gjethet e brendshme shkëputen lehtë dhe baza e tyre duket e errët. Sëmundja mund të përhapet nga një bimë te tjetra përmes mjeteve ose ujit të ndotur. Bimët e prekura duhet të izolohen menjëherë.

Në fazat fillestare, bima hiqet nga toka dhe pastrohet nga të gjitha pjesët e dëmtuara. Prerjet bëhen me një mjet të sterilizuar deri në ind të fortë dhe të shëndetshëm. Sipërfaqet lihen të thahen përpara rimbjelljes. Substrati i vjetër hidhet dhe ena dezinfektohet.

Parandalimi mbështetet te kullimi, ujitja e kontrolluar dhe qarkullimi i ajrit. Kurora duhet të qëndrojë mbi nivelin e tokës dhe pa mbetje organike. Gjatë dimrit, vazot mbrohen nga reshjet e vazhdueshme. Kontrolli i shpeshtë është veçanërisht i rëndësishëm në periudhat e ftohta dhe të lagështa.

Njollat dhe myku në gjethe

Njollat kërpudhore shfaqen si zona kafe, gri ose të zeza mbi gjethe. Shpesh ato rrethohen nga një kufi më i errët ose një brez i verdhë. Lagështia mbi sipërfaqen e gjetheve dhe ajri i ndenjur favorizojnë zhvillimin e tyre. Gjethet e vjetra dhe të dëmtuara preken zakonisht të parat.

Myku gri mund të zhvillohet mbi lulet e vyshkura dhe indet e kalbura. Ai formon një shtresë të butë gri që prodhon shumë spore. Lëvizja e bimës ose prekja e pjesëve të infektuara mund t’i shpërndajë këto spore. Për këtë arsye, pastrimi duhet bërë me kujdes dhe në mot të thatë.

Gjethet e prekura hiqen dhe largohen nga zona e kultivimit. Ato nuk vendosen në kompost nëse infeksioni është i rëndë. Mjetet pastrohen pas çdo bime. Ujitja mbi gjethe ndërpritet dhe hapësira ndërmjet rozetave rritet.

Në raste të përsëritura mund të nevojitet një preparat i lejuar për bimët zbukuruese. Produkti zgjidhet sipas shkaktarit të dyshuar dhe përdoret vetëm sipas udhëzimeve. Trajtimi nuk zëvendëson korrigjimin e kushteve të kultivimit. Pa ulur lagështinë dhe dendësinë, sëmundja mund të rikthehet.

Afidet dhe insektet thithëse

Afidet grumbullohen në sythe, në kërcellet e rinj dhe në pjesën e poshtme të gjetheve. Ato thithin lëngjet dhe shkaktojnë përdredhje ose deformim të rritjes së re. Mbi sipërfaqe mund të shfaqet një lëng ngjitës. Ky lëng favorizon zhvillimin e një shtrese të errët kërpudhore.

Kontrolli duhet të fillojë që në shfaqjen e kolonive të vogla. Afidet mund të hiqen me dorë, me një furçë të butë ose me një rrjedhë të kontrolluar uji. Uji nuk duhet të mbetet në rozetë pas trajtimit. Pjesët shumë të infektuara mund të priten.

Sapunët insekticidë ose produkte të tjera të përshtatshme mund të përdoren kur popullata rritet. Tretësira provohet fillimisht në një pjesë të vogël të bimës. Disa kultivarë kanë një shtresë të ndjeshme mbi gjethe që mund të dëmtohet nga spërkatjet. Trajtimi bëhet larg diellit të drejtpërdrejtë.

Buburrecat e dobishme dhe grabitqarët natyrorë ndihmojnë në kufizimin e afideve në kopsht. Përdorimi i pakontrolluar i insekticideve me veprim të gjerë mund t’i dëmtojë këta organizma. Plehërimi i tepërt me azot duhet shmangur, sepse prodhon inde të buta që tërheqin afidet. Një bimë e fortë e përballon më mirë një sulm të lehtë.

Kërmijtë, larvat dhe dëmtuesit e tokës

Kërmijtë dëmtojnë gjethet dhe lulet, veçanërisht gjatë netëve të lagështa. Ata lënë vrima të parregullta dhe gjurmë të shndritshme mbi sipërfaqe. Rozetat e ulëta ofrojnë strehë të përshtatshme gjatë ditës. Dëmtimi mund të jetë i madh te fidanët dhe bimët e sapondara.

Kontrolli fizik është i efektshëm kur popullata nuk është shumë e madhe. Kërmijtë mblidhen në mbrëmje ose herët në mëngjes. Mbetjet, dërrasat dhe barërat e dendura rreth bimëve hiqen për të zvogëluar strehimet. Një sipërfaqe me zhavorr të thatë e bën lëvizjen e tyre më të vështirë.

Larvat e disa insekteve mund të ushqehen me rrënjë dhe të shkaktojnë vyshkje të papritur. Bima mund të shkëputet lehtë nga toka nëse rrënjët janë ngrënë. Kontrolli i substratit zbulon larva të bardha ose kafe të fshehura. Bimët e prekura rimbillen pasi rrënjët dhe toka të pastrohen.

Dëmtuesit e tokës parandalohen duke përdorur substrat të pastër dhe duke kontrolluar bimët e reja para vendosjes pranë koleksionit. Vazot e vjetra lahen dhe dezinfektohen. Një bimë e dyshimtë mbahet veçmas për disa javë. Ky izolim ul rrezikun e përhapjes së padukshme.

Parandalimi dhe menaxhimi i integruar

Kontrolli javor i bimëve është mënyra më e thjeshtë për të kapur problemet herët. Duhet parë qendra e rozetës, pjesa e poshtme e gjetheve dhe sipërfaqja e substratit. Ndryshimet e vogla në ngjyrë, formë ose fortësi mund të japin sinjalin e parë. Fotografitë periodike ndihmojnë në krahasimin e zhvillimit.

Higjiena ka rol qendror në parandalim. Gjethet e vdekura, lulet e vyshkura dhe materialet e kalbura largohen pa vonesë. Mjetet pastrohen ndërmjet bimëve, sidomos pas prerjes së indeve të sëmura. Duart lahen para trajtimit të ekzemplarëve të shëndetshëm.

Bimët e reja nuk vendosen menjëherë pranë koleksionit të vjetër. Ato mbahen në një zonë të veçuar dhe kontrollohen për insekte, vezë dhe njolla. Izolimi duhet të zgjasë mjaftueshëm që problemet e fshehura të shfaqen. Vetëm bimët e shëndetshme zhvendosen në vendin përfundimtar.

Trajtimi zgjidhet sipas shkakut dhe shkallës së dëmtimit. Problemet kulturore korrigjohen me kullim, ajrosje, hijezim ose ujitje të përshtatur. Metodat fizike dhe biologjike përdoren përpara produkteve më të forta kur kjo është e mundur. Qëllimi është ruajtja e bimës dhe e ekuilibrit të mjedisit, jo vetëm zhdukja e simptomës.