Trygg overvintring av chilensk sjasmin

Chilensk sjasmin må vernast mot frost når han blir dyrka i potte under norske forhold. Planten kan overvintrast kjøleg og forholdsvis tørt, eller varmare dersom han samtidig får svært mykje lys. Målet er å halde røtene og dei viktigaste stenglane friske fram til vårveksten startar. Ei kontrollert innflytting om hausten og ei gradvis utplassering om våren reduserer risikoen for lauvfall, rotskadar og skadedyr.

Førebuing før innflytting

Flytt planten inn før den første nattefrosten. Vent ikkje til blad og mjuke skot har fått kuldeskadar, sidan skadde plantedelar lettare kan rotne under lagring. Ein plante i potte blir raskare gjennomkald enn ein plante som står i bakken. Følg derfor vêrmeldinga nøye når nattetemperaturen byrjar å nærme seg frysepunktet.

Undersøk blad, stenglar, støtte og jordoverflate for skadedyr. Spyl planten med lunka vatn og la han tørke før han blir flytta inn. Fjern visne blad og skadde skot som ikkje har nokon funksjon gjennom vinteren. Ein rein plante er lettare å overvake i eit avgrensa vinterrom.

Dersom skota er svært lange, kan dei løysast forsiktig frå ein fast veggkonstruksjon. Unngå omfattande skjering berre for å gjere flyttinga enklare dersom planten kan bindast saman på ein skånsam måte. Den hovudsaklege formskjeringa kan gjerast seint på vinteren eller tidleg om våren. Skadde og sjuke skot kan likevel fjernast med ein gong.

Reduser gjødslinga i god tid før innflytting. Planten skal ikkje stimulerast til sterk, mjuk vekst når lysmengda er på veg ned. Vatninga kan òg reduserast noko, men rotklumpen skal ikkje vere knusktørr ved flytting. Ei moderat fuktig jord gir ein rolegare overgang til vinterforholda.

Kjøleg overvintring

Eit lyst og frostfritt rom med låg til moderat temperatur passar godt til kvilelagring. Planten kan då redusere veksten og miste ein del blad. Dette er ei naturleg reaksjon på kortare dagar og kjøligare forhold. Så lenge stenglane held seg faste og røtene ikkje tørkar heilt, kan planten bryte på nytt om våren.

Vatn sparsamleg under kjøleg lagring. La dei øvste laga av jorda tørke godt mellom kvar vatning. Rotklumpen skal ikkje stå våt, sidan låg temperatur reduserer fordamping og rotaktivitet. Små mengder vatn med lange intervall er ofte betre enn gjennomvatning på fast kalender.

Gjødsling er vanlegvis unødvendig når planten kviler. Næring som røtene ikkje tek opp, kan hope seg opp som salt i jorda. Dette kan skade røtene og gjere vårstarten vanskelegare. Vent med gjødsel til planten viser tydelege nye skot.

Kontroller planten gjennom heile vinteren, sjølv om han står nesten utan blad. Sjå etter mjuke stenglar, mugg, skadedyr og uvanleg tørr jord. Fjern daudt plantemateriale før det byrjar å rotne. Litt luftsirkulasjon er nyttig, men kald trekk bør unngåast.

Varm overvintring

I eit varmt rom må planten få så mykje lys som mogleg. Eit sørvend vindauge eller vekstlys kan vere nødvendig for å hindre lange, bleike vinterskot. Høg temperatur kombinert med svakt lys gir dårleg plantekvalitet. Dersom tilleggslys ikkje er tilgjengeleg, er kjølegare lagring ofte eit betre alternativ.

Vatningsbehovet er større enn ved kjøleg lagring, men framleis lågare enn om sommaren. Kontroller jorda før kvar vatning og tilpass mengda til kor mykje bladverk planten har. Ein plante som har mista dei fleste blada, bruker lite vatn sjølv i eit varmt rom. Konstant våt jord er derfor framleis farleg.

Tørr inneluft kan fremje spinnmidd. Undersøk undersida av blada og sjå etter lyse prikkar eller fine spinntrådar. Planten kan dusjast eller spylast med lunka vatn dersom rommet er varmt nok til at blada tørkar raskt. Isoler han straks dersom du oppdagar eit angrep.

Svak gjødsling kan berre vere aktuelt dersom planten held fram med tydeleg, frisk vekst under godt lys. Ein plante med mjuke, lange og bleike skot skal ikkje få meir næring. Forbetr lysforholda eller senk temperaturen i staden. Normal gjødsling bør først starte når vårlyset og vekstkrafta aukar.

Vekking og utplassering om våren

Seint på vinteren kan gamle, svake og tettståande skot fjernast. Sideskot kan kortast inn for å stimulere utviklinga av nye blomstrande skot. Bruk hanskar på grunn av den irriterande plantesafta. Etter skjeringa bør planten stå lyst og gradvis få meir vatn.

Omplanting kan gjerast før den sterkaste veksten startar. Bruk frisk, luftig jord og ei potte som berre er litt større enn den gamle. Vent med sterk gjødsling til nye blad og skot viser at røtene har kome i gang. Ein stabil vårstart gir kraftigare vekst seinare i sesongen.

Planten skal venjast gradvis til utelivet. Start med nokre timar på ein lun plass utan sterk middagssol. Auk både tida ute og lysmengda over ein periode på minst ei veke. Brå flytting frå inneklima til full sol kan gi omfattande sviskadar på blada.

Permanent utplassering bør vente til faren for frost er over. Kjølege netter kan stoppe veksten sjølv om dagane er varme. Når temperaturen er stabil, kan vatning og gjødsling aukast i takt med den nye veksten. Fest skota til støtta tidleg, slik at planten får ei ryddig og sterk oppbygging gjennom sommaren.