Planting og formeiring av raudnande nattlys

Raudnande nattlys kan etablerast både frå frø og frå unge plantar, men metoden bør tilpassast den kraftige pålerota. Planta likar å få vekse uforstyrra når ho først har funne plassen sin. Direkte såing gir derfor ofte betre resultat enn gjentekne omplantingar. Ei nøye vald vekseplass legg grunnlaget for både sunn vekst og god blomstring.

Førebuing av planteplassen

Vel ein open og solrik stad der jorda tørkar opp etter kraftig regn. Planta kan tole litt halvskugge, men blomstringa blir rikast i full sol. Unngå søkk i terrenget der smeltevatn og haustregn samlar seg. God lufting rundt plantene reduserer òg risikoen for fuktrelaterte problem.

Løys jorda til om lag tretti centimeters djupn før planting. Dersom underlaget er hardt, bør det brytast opp slik at pålerota kan vekse nedover utan motstand. Bland inn grov sand eller finkorna grus i tung jord. Litt moden kompost kan tilførast dersom jorda er svært mager.

Fjern rotugras grundig før plantene kjem på plass. Kveke, skvallerkål og andre aggressive artar er vanskelege å fjerne når nattlyset har etablert ein stor rosett. Bruk heller tid på førebuinga enn å måtte forstyrre røtene seinare. Eit reint plantefelt gir dei unge plantene mindre konkurranse.

Planlegg planteavstanden ut frå den ferdige storleiken. Ein avstand på rundt førti til seksti centimeter gir vanlegvis god lufting. I naturlege plantingstypar kan avstanden variere noko. Det er likevel viktig å unngå at plantene står så tett at blada blir liggjande oppå kvarandre.

Såing frå frø

Frø kan såast direkte på vekseplassen om våren eller hausten. Haustsåing etterliknar den naturlege frøspreiinga og utset frøa for vinterkulde. Dette kan gi jamn spiring når temperaturen stig. Vårsåing gir betre kontroll, men krev jamn oppfølging av jordfukta.

Frøa er små og skal ikkje dekkjast med eit tjukt jordlag. Trykk dei lett mot ei jamn og fuktig såflate. Eit svært tynt lag sand eller fin jord er nok til å halde dei på plass. For djup såing kan forseinke eller hindre spiringa.

Ved forkultivering bør frøa såast i djupe potter eller rottreningsbrett. Slike behaldarar gir pålerota betre plass enn grunne såbrett. Plant om berre éin gong, og gjer det medan småplantane framleis er unge. Røter som har snurra seg i potta, gir ofte svakare etablering ute.

Såjorda skal vere lett fuktig, men aldri vassmetta. Plasser bretta lyst og kjølig etter at spirene har kome opp. For høg temperatur og lite lys gir lange og svake småplantar. Herd dei gradvis før utplanting ved å venje dei til sol, vind og lågare temperatur.

Utplanting og flytting

Unge plantar bør plantast ut når faren for kraftig frost er over. Ein overskya dag er best fordi fordampinga då er lågare. Vatn rotklumpen godt før planten blir teken ut av potta. Handter røtene varsamt og unngå å bryte den sentrale pålerota.

Planteholet bør vere så djupt at rota kan plasserast rett ned. Ikkje bøy eller press ei lang rot inn i eit for grunt hol. Rothalsen skal stå på same nivå som i potta. For djup planting aukar risikoen for rote og dårleg lufttilgang.

Etter planting skal jorda trykkjast lett til rundt rotklumpen. Ho bør ha god kontakt med røtene utan å bli hardpakka. Vatn grundig slik at luftlommer blir borte. Kontroller planten dei første vekene og vatn på nytt når dei øvste centimetrane av jorda har tørka.

Eldre eksemplar bør helst ikkje flyttast. Den lange pålerota kan gå djupt og blir lett skadd under oppgraving. Dersom flytting er nødvendig, bør ho gjerast tidleg på våren medan planten er liten. Ta med ein så djup og heil rotklump som mogleg.

Naturleg formeiring og kontrollert fornying

Den enklaste formeiringa skjer gjennom sjølvsåing. La nokre frøkapslar modne til dei blir tørre og byrjar å opne seg. Frøa fell då ned i nærleiken og spirer når forholda er gode. Merk området slik at småplantane ikkje blir luka bort ved eit uhell.

For meir kontroll kan modne kapslar samlast inn på ein tørr dag. Legg dei i ein papirpose til dei har tørka heilt. Frøa kan deretter reinsast og oppbevarast kjølig og tørt. Papirposar er betre enn tette plastposar fordi dei slepper ut restfukt.

Frø frå hageplantar kan gi noko variasjon i høgd, blomstringstid og farge på stenglane. Dette er vanleg ved frøformeiring og kan gi ein interessant bestand. Ønskjer du heilt einsarta plantar, er frøformeiring mindre føreseieleg. For naturprega planting er variasjonen sjeldan eit problem.

Tynn ut dei nye plantane medan dei framleis har små rosettar. Dei sterkaste eksemplara bør få stå med god avstand. Overskot kan flyttast med ei lita jordklump dersom røtene enno er korte. Slik får du ein jamn og livskraftig bestand utan at bedet blir overfylt.