Klipping og tilbakeskjering av raudbrun trillium

Raudbrun trillium treng nesten inga tradisjonell skjering fordi heile den synlege planten veks fram på nytt frå jordstengelen kvar vår. Det viktigaste er å la grøne blad stå urørte lenge nok til at dei kan byggje opp energilageret for neste sesong. Klipping bør avgrensast til visne, sjuke eller skadde plantedelar. Feil tidspunkt kan svekkje planten i fleire år.

Når bladverket kan fjernast

Blada bør stå så lenge dei er grøne eller delvis grøne. I denne perioden produserer dei sukker som blir lagra i jordstengelen. Sjølv blad med mindre skadar bidreg til fotosyntesen. Dei bør derfor ikkje fjernast berre fordi dei ser ujamne ut.

Når blad og stengel er heilt gule eller brune, er den viktigaste næringsoverføringa fullført. Då kan dei klippast forsiktig ved bakken. Bruk ei rein og skarp saks for å unngå å rive i jordstengelen. La ein kort stubb stå dersom det er vanskeleg å sjå nøyaktig kvar vekstpunktet ligg.

Naturleg visna plantedelar kan også få liggje til dei losnar av seg sjølve. Dette gir minst mogleg forstyrring. I svært fuktige hagar kan fjerning av daudt materiale redusere risikoen for sopp. Avfallet bør takast bort dersom det har tydelege sjukdomsflekkar.

Vekseplassen bør merkast etter at stengelen er fjerna. Utan synlege plantedelar er det lett å grave eller plante noko anna over jordstengelen. Ein diskret pinne eller planteskilt er tilstrekkeleg. Merkinga er særleg viktig i bed som blir omarbeidde om hausten.

Fjerning av blomar og skadde delar

Avblomstra blomar kan fjernast dersom du ikkje ønskjer frø. Klipp berre sjølve blomsterdelen og la blad og stengel stå. Dette kan spare noko energi som elles ville gått til frøutvikling. Effekten er likevel mindre enn hos mange kraftigblomstrande stauder.

Dersom du ønskjer naturleg formeiring, må blomane få utvikle modne frukter. Frøstandane skal då ikkje klippast før frukta er klar. Følg med slik at modne frø kan samlast før dei forsvinn. Frøa bør såast ferske for best mogleg resultat.

Knekte stenglar kan skjerast reint tilbake dersom dei heng eller ligg mot bakken. Er skaden liten og stengelen framleis transporterer vatn, kan han få stå. Unødvendig fjerning av grønt vev reduserer energiproduksjonen. Vurder derfor kvar skade individuelt.

Sjuke blad bør fjernast når angrepet er omfattande og kan spreie seg. Klipp med god avstand til friskt vev dersom det er mogleg. Reingjer saksa mellom kvart snitt ved mistanke om smittsam sjukdom. Ikkje legg sterkt sjukt materiale i ein kald komposthaug.

Reiskapar og skånsam arbeidsmåte

Ei lita, skarp plantesaks gir best kontroll rundt den låge planten. Sløve blad klemmer vevet og lagar ujamne sår. Reiskapen bør vere rein før arbeidet startar. Etter kontakt med sjuke plantar må han desinfiserast.

Arbeid aldri hardt med rive eller kantklippar nær vekseplassen. Jordstengelen ligg grunt og kan skadast utan at du ser det. Også nye skot kan bli øydelagde før dei kjem gjennom jorda. Handarbeid er tryggare enn motorisert eller grovt utstyr.

Ugras rundt planten bør trekkjast forsiktig medan jorda er lett fuktig. Store røter bør ikkje rykkjast opp dersom dei sit tett ved jordstengelen. Klipp heller ugraset gjentekne gonger og svekk det gradvis. Djup hakking og vending av jorda bør unngåast.

Raudbrun trillium blir sunnast når inngrepa er få og målretta. Planten har ikkje behov for forming, høgdereduksjon eller årleg foryngingsskjering. Naturleg tilbakevisning gjer det meste av arbeidet. Oppgåva di er først og fremst å verne det grøne bladverket og halde vekseplassen uforstyrra.