Şili yasemininin kışlatılması

Şili yasemininin kışı sağlıklı geçirmesi, yetiştirildiği bölgenin en düşük sıcaklıklarına ve bitkinin saksıda mı yoksa bahçede mi bulunduğuna bağlıdır. Tür kısa süreli hafif soğuklara dayanabilse de uzun süreli donlar sürgünlerde ve köklerde ciddi zarar oluşturabilir. Kışlatma hazırlıkları son anda değil, sonbaharda büyüme yavaşlamaya başladığında başlatılmalıdır. Doğru ortamda dinlendirilen bitki ilkbaharda güçlü sürgünlerle yeniden gelişmeye başlar.

Kışa hazırlık dönemi

Sonbaharda gece sıcaklıkları düşmeye başladığında bitkinin su ve besin ihtiyacı azalır. Azotlu gübreleme bu dönemde bırakılmalıdır. Geç verilen azot, kışa girmeden olgunlaşamayan yumuşak sürgünlerin oluşmasına neden olur. Bu sürgünler soğukta kolayca kararır ve kurur.

Sulama sıklığı sıcaklığın düşmesine paralel olarak azaltılmalıdır. Ancak kök topunun tamamen kurumasına izin vermek de doğru değildir. Özellikle saksılı bitkiler rüzgârlı sonbahar günlerinde beklenenden hızlı su kaybedebilir. Toprak kontrol edilerek gerektiğinde ölçülü sulama yapılmalıdır.

Bitki içeri alınmadan önce yapraklar ve sürgünler zararlılar açısından ayrıntılı biçimde incelenmelidir. Beyazsinek, yaprak biti, kabuklu bit ve kırmızı örümcek gibi zararlılar kapalı ortamda hızla çoğalabilir. Sorunlu yapraklar temizlenmeli ve gerekli mücadele açık havadayken uygulanmalıdır. Böylece kışlık alandaki diğer bitkilere bulaşma riski azaltılır.

Çok uzun sürgünler taşıma sırasında zarar görebilecekse hafifçe kısaltılabilir. Bununla birlikte sonbaharda aşırı sert budama yapılması tavsiye edilmez. Büyük kesim yüzeyleri serin ve nemli koşullarda yavaş iyileşir. Ana şekillendirme budaması ilkbahar başlangıcına bırakılmalıdır.

Saksılı bitkilerin içeri alınması

Saksılı Şili yasemini, gece sıcaklıkları tehlikeli seviyelere düşmeden korunaklı alana taşınmalıdır. Bitkinin hafif dona maruz kalmasını beklemek gereksiz risk oluşturur. Taşıma öncesinde sürgünler desteğe dikkatlice bağlanmalı ve kırılabilecek dallar korunmalıdır. Çok büyük bitkilerde hareketli saksı altlıkları önemli kolaylık sağlar.

En uygun kışlık alan aydınlık, serin ve don almayan bir mekândır. Kapalı veranda, ışıklı garaj, serin kış bahçesi veya donmayan sera kullanılabilir. Çok sıcak salonlar düşük ışıkla birleştiğinde ince ve zayıf sürgünlerin gelişmesine neden olur. Serin ortam bitkinin doğal dinlenme dönemine girmesini kolaylaştırır.

Bitki içeri alındıktan sonra yapraklarının bir bölümünü dökebilir. Bu durum sıcaklık ve ışık değişimine verilen doğal bir tepki olabilir. Toprak sağlıklıysa ve sürgünler canlılığını koruyorsa sınırlı yaprak dökümü endişe verici değildir. Ancak hızlı sararma ile birlikte gövde yumuşaması görülüyorsa aşırı sulama veya kök sorunu araştırılmalıdır.

Kış boyunca saksı doğrudan soğuk beton zeminde bırakılmamalıdır. Altına ahşap, mantar veya yalıtıcı bir levha yerleştirmek köklerin ani sıcaklık değişimlerinden korunmasına yardımcı olur. Saksı kalorifer veya sıcak hava üfleyen cihazların yanına da konulmamalıdır. Kuru sıcak hava yaprak dökümünü ve kırmızı örümcek gelişimini artırabilir.

Bahçedeki bitkilerin korunması

Ilıman bölgelerde bahçeye dikilmiş Şili yasemini yerinde kışlatılabilir. Bunun için dikim alanının rüzgârdan korunaklı ve iyi drene edilmiş olması gerekir. Kışın ıslak kalan toprak, don zararını daha ağır hâle getirebilir. Köklerin çevresinde su birikmesini önleyen düzenlemeler sonbaharda tamamlanmalıdır.

Kök bölgesine kalın bir organik malç tabakası uygulanabilir. Kuru yaprak, çam kabuğu, saman veya iyi ayrışmış kompost toprağın ani soğumasını yavaşlatır. Malç gövdeye doğrudan yaslanmamalıdır. Gövde çevresindeki hava boşluğu çürüme ve kemirgen zararını azaltır.

Sürgünler donlu rüzgârlara maruz kalıyorsa nefes alan bahçe örtüsüyle korunabilir. Plastik örtü doğrudan bitkiye sarılmamalıdır. Hava almayan plastik gündüz aşırı ısınmaya, gece ise yoğunlaşan nemin donmasına neden olabilir. Örtü ile sürgünler arasında hava boşluğu bırakılması daha güvenli bir koruma sağlar.

Şiddetli soğuk bekleniyorsa destek sisteminin çevresine geçici bir koruyucu çerçeve kurulabilir. Çerçevenin içi kuru yaprak veya saman gibi yalıtıcı malzemelerle gevşek biçimde doldurulabilir. Bahar yaklaşırken bu malzemeler kademeli olarak kaldırılmalıdır. Koruma çok uzun süre bırakılırsa sürgünler havasız ve nemli ortamda küflenebilir.

İlkbaharda yeniden gelişime geçiş

Kışlık alandaki bitki ilkbaharda sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte yeni tomurcuklar oluşturmaya başlar. Bu dönemde sulama birden artırılmamalıdır. Yeni yaprak sayısı çoğaldıkça su miktarı kademeli biçimde yükseltilmelidir. Kökler henüz yavaş çalışırken aşırı sulama yapılması çürüme riskini artırır.

Bitki dışarı çıkarılmadan önce gece sıcaklıklarının güvenli seviyeye ulaşması beklenmelidir. Kapalı ortamda gelişen yapraklar doğrudan güneşe karşı hassastır. İlk günlerde gölgeli ve rüzgârsız bir yerde tutulmalı, daha sonra güneşlenme süresi aşamalı olarak artırılmalıdır. Ani geçiş yapraklarda geniş yanık lekeleri oluşturabilir.

Kış boyunca kuruyan veya zarar gören sürgünler ilkbaharda budanmalıdır. Canlı dokuya ulaşıldığında kesim yüzeyi açık renkli ve nemli görünür. Siyahlaşmış, içi boş veya kırılgan dallar tamamen uzaklaştırılmalıdır. Sağlıklı ana dallar üzerinde yapılan ölçülü kısaltma yeni yan sürgünlerin gelişmesini teşvik eder.

Yeni büyüme başladıktan sonra düşük dozlu gübre uygulamasına geçilebilir. Hareketsiz bitkiye erken dönemde yoğun gübre vermek köklerde tuz stresine neden olabilir. Saksı değişimi gerekiyorsa aktif büyümenin başlangıcı uygun zamandır. Sağlıklı biçimde kışlatılan Şili yasemini, birkaç hafta içinde güçlü ve dengeli gelişimine yeniden kavuşur.