Bahçenize bu büyüleyici çalıyı eklemek istiyorsan dikim süreci en kritik aşamadır. Doğru zamanda ve doğru teknikle yapılan dikim, bitkinin kök salmasını kolaylaştırır. Çin mor meyvesi genellikle ilkbahar veya sonbahar aylarında dikildiğinde en iyi sonucu verir. Bu dönemlerde toprak sıcaklığı ve nem seviyesi kök gelişimi için ideal düzeydedir.
Dikim yapacağın alanı önceden belirleyip toprağı havalandırman bitkinin adaptasyonunu hızlandırır. Çukurun genişliği saksı çapının en az iki katı kadar olmalıdır. Derinlik ise bitkinin mevcut toprak seviyesiyle aynı hizada kalacak şekilde ayarlanmalıdır. Köklerin serbestçe yayılabileceği bir alan oluşturmak bitkinin gelecekteki sağlığını belirler.
Dikim sırasında çukurun dibine bir miktar organik kompost eklemek faydalıdır. Bitkiyi saksısından çıkarırken kök yumağına zarar vermemeye özen göstermelisin. Eğer kökler birbirine çok dolanmışsa hafifçe yana doğru açarak toprağa yerleştirebilirsin. Çukuru doldururken toprağı hafifçe bastırarak hava boşluklarını gidermek köklerin toprakla temasını sağlar.
İlk can suyu dikimden hemen sonra bolca verilmelidir. Bu su hem toprağın oturmasını sağlar hem de köklere ilk ihtiyacı olan nemi verir. Dikimden sonraki ilk birkaç hafta boyunca toprağın nemli tutulması hayati önem taşır. Bitkinin dik durması için gerekiyorsa destek çubuğu kullanabilirsin.
Çelikle üretim teknikleri
Bu bitkiyi çoğaltmanın en yaygın ve başarılı yolu çelikle üretim yöntemidir. Yaz ortasında alınan yarı odunsu çelikler genellikle yüksek başarı oranı gösterir. Sağlıklı ve meyve vermeyen dallardan yaklaşık on beş santimetre uzunluğunda parçalar kesmelisin. Çeliklerin alt yapraklarını temizleyip üstte birkaç yaprak bırakmak buharlaşmayı azaltır.
Bu konudaki diğer makaleler
Kesilen çeliklerin köklendirme hormonuna daldırılması süreci hızlandırabilir. Hazırlanan çelikleri perlit ve torf karışımı olan bir saksıya yerleştirmelisin. Saksıyı doğrudan güneş almayan ancak aydınlık bir yere koymak idealdir. Ortamın nemli kalması için üzerini şeffaf bir plastik ile kapatarak sera etkisi yaratabilirsin.
Kökleşme süreci genellikle birkaç hafta içinde başlar. Yeni yaprakların oluşması köklerin tutunduğunun en belirgin işaretidir. Genç bitkileri hemen bahçeye dikmek yerine bir süre saksıda güçlenmelerini beklemelisin. Bu süreçte düzenli sulama ve hafif besleme bitkinin direncini artıracaktır.
Kış başında alınan odunsu çeliklerle de üretim yapmak mümkündür. Bu çelikler daha yavaş köklenir ancak genellikle daha sağlam bir yapıya sahip olurlar. Odunsu çelikleri kış boyunca nemli kumda bekletip baharda toprağa dikebilirsin. Her iki yöntem de bahçendeki bitki sayısını artırmak için oldukça ekonomiktir.
Tohumla çoğaltma aşamaları
Tohumla üretim daha uzun sürse de bitki biyolojisini izlemek adına keyifli bir yöntemdir. Sonbaharda olgunlaşan mor meyvelerin içindeki tohumları toplayarak işe başlayabilirsin. Meyve etini tohumdan tamamen temizlemek çürüme riskini azaltmak için gereklidir. Temizlenen tohumların çimlenmesi için soğuk katlama (stratifikasyon) işlemine ihtiyacı vardır.
Tohumları nemli bir kum veya peçete içinde buzdolabında birkaç ay bekletmelisin. Bu işlem doğadaki kış şartlarını taklit ederek tohumun uyku halinden çıkmasını sağlar. Bahar aylarında tohumları hazırladığın ekim tepsilerine çok derine kaçmayacak şekilde ekmelisin. Çimlenme süresi boyunca toprağın sürekli nemli ama aşırı ıslak olmamasına dikkat etmelisin.
Fideler ilk gerçek yapraklarını çıkardığında onları daha büyük saksılara şaşırtabilirsin. Genç fideler doğrudan güneş ışığına ve rüzgara karşı çok hassastır. Onları korunaklı bir alanda büyüterek dış dünyaya yavaş yavaş alıştırmalısın. Tohumdan yetişen bitkilerin meyve vermesi birkaç yıl sürebileceği için sabırlı olman gerekir.
Tohumla üretilen bitkiler ana bitkiden farklı özellikler gösterebilir. Bu durum bahçende genetik bir çeşitlilik oluşmasına imkan tanır. Fidelerin gövde yapısı kalınlaşana kadar onları özenle korumaya devam etmelisin. Güçlü bir kök yapısı oluşturan fideleri nihai yerlerine dikebilirsin.
Dikim sonrası bakım ve yerleşme
Yeni dikilen bir bitkinin yerleşme süreci genellikle bir tam büyüme mevsimi sürer. Bu süre zarfında bitkinin enerji odağı tamamen kök sistemini genişletmektir. Üst kısımlarda fazla büyüme görmemen bitkinin sağlıklı olmadığı anlamına gelmez. Kökler toprağa iyice tutunduğunda üst aksamdaki büyüme ivme kazanacaktır.
Yaz sıcaklarında yeni dikilen bitkilerin su ihtiyacı eski bitkilere göre çok daha fazladır. Toprak kurudukça bitkiyi derinlemesine sulayarak suyun alt katmanlara inmesini sağlamalısın. Bitkinin dibine konulan malç tabakası nemi koruyarak bitkinin stresini azaltır. İlk yıl içinde ağır budamalardan kaçınarak bitkinin yaprak alanını korumalısın.
Genç bitkiyi ilk kışında aşırı soğuklardan korumak için gövdesini sarabilirsin. Rüzgarın bitkiyi sallayıp kökleri gevşetmesini önlemek için sabitleme yapman gerekebilir. Baharda yapılacak hafif bir gübreleme yerleşme sürecini başarıyla tamamlayan bitkiyi coşturur. Bitkinin çevresindeki yabancı otları temizlemek besin rekabetini önlemek için önemlidir.
Zamanla bitkinin bahçedeki diğer unsurlarla nasıl etkileşime girdiğini gözlemleyebilirsin. Eğer bitki yerinden memnun değilse, yaprak dökümü veya yavaş büyüme ile tepki verebilir. Yerleşmiş bir bitki dayanıklı hale gelir ve daha az müdahale gerektirir. Her başarılı dikim bahçen için yapılmış uzun vadeli bir yatırımdır.
