Mbjellja dhe shumimi i qepës zbukuruese me kokë të rrumbullakët

Mbjellja e saktë përcakton jo vetëm lulëzimin e sezonit të parë, por edhe shëndetin afatgjatë të bulbave. Qepa zbukuruese me kokë të rrumbullakët preferon të vendoset në tokë gjatë vjeshtës, përpara ngricave të qëndrueshme. Gjatë muajve të ftohtë, bulbi krijon rrënjë dhe kalon proceset fiziologjike që nxisin lulëzimin. Për këtë arsye, përgatitja e tokës, thellësia dhe largësia ndërmjet bulbave duhet të planifikohen me kujdes.

Koha dhe përzgjedhja e bulbave

Periudha më e përshtatshme për mbjellje është nga fillimi i vjeshtës deri pak para ngrirjes së tokës. Në zona me dimër të hershëm, puna duhet përfunduar më shpejt, ndërsa në klimë të butë mund të vazhdojë edhe më vonë. Bulbëve u nevojiten disa javë në tokë të freskët për të formuar rrënjë. Mbjellja tepër e vonshme mund të kufizojë rrënjëzimin dhe ta bëjë bimën më të ndjeshme ndaj ngritjes nga ngricat.

Bulbët duhet të jenë të fortë, të thatë dhe pa njolla të buta. Lëkura e jashtme mund të jetë e thatë dhe pak e shkëputur, gjë që nuk përbën domosdoshmërisht problem. Duhet shmangur çdo bulb me myk, erë të pakëndshme ose shenja kalbëzimi. Sa më i madh dhe më i pjekur të jetë bulbi, aq më e madhe është mundësia që të lulëzojë në sezonin e parë.

Materiali mbjellës duhet të ruhet në një vend të thatë, të freskët dhe të ajrosur deri në përdorim. Qeset plastike të mbyllura favorizojnë kondensimin dhe zhvillimin e kërpudhave. Qeset prej letre, rrjetat ose arkat e cekëta janë më të përshtatshme. Bulbët nuk duhet të ruhen pranë frutave që çlirojnë shumë etilen, sepse ky gaz mund të ndikojë në zhvillimin e tyre.

Para mbjelljes, bulbët kontrollohen edhe një herë dhe ndahen sipas madhësisë. Grupimi i bulbave të ngjashëm ndihmon në krijimin e një lulëzimi më të njëtrajtshëm. Materiali i dëmtuar duhet hequr dhe jo të vendoset në kompostin e zakonshëm nëse ka shenja sëmundjeje. Veglat dhe enët e përdorura për përzgjedhje duhet të jenë të pastra.

Teknikat e mbjelljes në tokë

Thellësia e mbjelljes përcaktohet zakonisht në bazë të madhësisë së bulbave. Një rregull praktik është që bulbi të mbulohet me një shtresë dheu rreth dy deri në tri herë më të madhe se lartësia e tij. Në tokë të lehtë mund të mbillet pak më thellë, ndërsa në tokë të rëndë duhet shmangur thellësia e tepërt. Maja e bulbave vendoset lart dhe baza e sheshtë, prej nga dalin rrënjët, poshtë.

Largësia ndërmjet bulbave mund të jetë rreth tetë deri në pesëmbëdhjetë centimetra, në varësi të efektit të dëshiruar. Për një pamje të dendur, bulbët vendosen më afër, por duhet lënë hapësirë për shumimin e ardhshëm. Mbjellja në grupe me numër tek krijon shpesh një kompozim më natyral. Rreshtat e drejtë janë më të përshtatshëm për prodhim sesa për një bordurë dekorative.

Në fundin e gropës mund të vendoset një shtresë shumë e hollë rëre të trashë nëse toka ka prirje të mbajë lagështi. Kjo masë nuk zëvendëson kullimin e përgjithshëm, por ndihmon që uji të mos qëndrojë drejtpërdrejt nën bulb. Bulbi mbulohet me dhe të thërrmueshëm pa e shtypur fort. Pas mbjelljes, sipërfaqja nivelohet lehtë për të eliminuar boshllëqet e mëdha të ajrit.

Një ujitje e moderuar pas mbjelljes ndihmon tokën të vendoset rreth bulbave. Nëse toka është tashmë e lagësht nga reshjet, ujitja mund të mos jetë e nevojshme. Sipërfaqja duhet shënuar që vendi të mos punohet ose shkelet gjatë dimrit. Etiketimi është veçanërisht i dobishëm në bordura ku bulbët janë vendosur mes shumëvjeçareve.

Shumimi me ndarje të bulbave

Gjatë viteve, bulbi kryesor formon bulba të vegjël anësorë. Këta mund të ndahen dhe të rimbillen për të zgjeruar grupin ose për të krijuar mbjellje të reja. Koha më e mirë për ndarje është pasi gjethet janë tharë plotësisht dhe bima ka hyrë në pushim. Zakonisht kjo ndodh nga mesi i verës deri në fillim të vjeshtës.

Bulbët nxirren me kujdes duke përdorur një pirun kopshti të futur në distancë nga tufa. Tërheqja me forcë nga mbetjet e kërcellit mund të dëmtojë bazën e bulbave. Toka hiqet lehtë me dorë dhe bulbët anësorë ndahen pa i çarë. Plagët e mëdha rrisin rrezikun e infeksionit dhe duhet të shmangen.

Bulbët e mëdhenj mund të rimbillen menjëherë në vendin përfundimtar. Bulbët shumë të vegjël mund të vendosen në një shtrat rritjeje, ku do të zhvillohen për disa sezone para lulëzimit. Toka në këtë zonë duhet të jetë e lirshme dhe pa konkurrencë të fortë nga bimët e tjera. Ujitja bëhet me masë, sidomos gjatë periudhës së pushimit.

Ndarja nuk duhet përsëritur çdo vit, sepse shqetësimi i shpeshtë mund të vonojë lulëzimin. Ajo bëhet kur tufa është tepër e dendur, kur kokat lulore janë zvogëluar ose kur kërkohet material i ri mbjellës. Pas rimbjelljes, bulbët duhet të kenë kohë të mjaftueshme për rrënjëzim para dimrit. Një shtresë e hollë komposti të pjekur mund të mbështesë nisjen e tyre.

Shumimi me fara dhe kujdesi për fidanët

Shumimi me fara është më i ngadalshëm, por lejon prodhimin e një numri të madh bimësh. Farat mblidhen kur kapsulat janë tharë dhe fillojnë të hapen. Ato duhet të jenë të errëta, të forta dhe plotësisht të pjekura. Materiali i mbledhur ruhet në thatësi deri në mbjellje.

Farat mund të mbillen në vjeshtë, në mënyrë që të kalojnë natyrshëm periudhën e ftohtë. Një alternativë është mbjellja në enë dhe ekspozimi i tyre ndaj temperaturave të ulëta për disa javë. Nënshtresa duhet të jetë e imët, por e kulluar mirë. Farat mbulohen me një shtresë të hollë dheu dhe mbahen lehtësisht të lagështa.

Mbirja mund të jetë e ngadaltë dhe jo e njëtrajtshme, ndaj enët nuk duhet të hidhen nëse nuk shfaqen fidane menjëherë. Disa fara mund të mbijnë pas një cikli të dytë të ftohtë. Fidanët e rinj formojnë fillimisht gjethe shumë të holla dhe bulba tepër të vegjël. Ata kanë nevojë për mbrojtje nga tharja e plotë, barërat e këqija dhe dëmtimet mekanike.

Bimët e rritura nga fara zakonisht kërkojnë disa vjet për të arritur madhësinë e lulëzimit. Gjatë kësaj kohe, ato ushqehen lehtë dhe lihen të përfundojnë çdo sezon pa u prerë para kohe. Zhvendosja në vendin përfundimtar bëhet kur bulbët janë mjaftueshëm të fortë për t’u trajtuar. Edhe pse procesi kërkon durim, ai është i vlefshëm për krijimin e mbjelljeve të mëdha dhe të përshtatura mirë me kushtet lokale.