Mbjellja dhe shumimi i manit të bardhë varës

Mbjellja e manit të bardhë varës kërkon më shumë se hapja e një grope dhe vendosja e fidanit në tokë. Suksesi varet nga zgjedhja e një bime cilësore, nga respektimi i pikës së shartimit, nga përgatitja e tokës dhe nga kujdesi i javëve të para pas vendosjes. Kjo pemë zakonisht blihet si fidan i shartuar, sepse forma varëse nuk ruhet me besueshmëri nga farat. Për këtë arsye, shumimi profesional lidhet kryesisht me shartimin, ndërsa kopshtari praktik duhet të dijë të zgjedhë, të mbjellë dhe të stabilizojë pemën në mënyrën e duhur.

Zgjedhja e fidanit dhe koha e mbjelljes

Fidani cilësor duhet të ketë trung të drejtë, pikë shartimi të pastër dhe kurorë të zhvilluar në mënyrë të baraspeshuar. Degët varëse nuk duhet të jenë të thara, të plagosura ose të lidhura në mënyrë që të kenë deformime të përhershme. Rrënjët, nëse janë të dukshme, duhet të jenë të freskëta, të shumta dhe pa erë kalbëzimi. Një fidan i mirë në fillim është investimi më i rëndësishëm për një pemë të bukur më vonë.

Koha më e përshtatshme për mbjellje është vjeshta ose pranvera, kur toka nuk është e ngrirë dhe temperaturat nuk janë ekstreme. Mbjellja në vjeshtë i jep rrënjëve mundësi të fillojnë përshtatjen para sezonit të nxehtë. Mbjellja në pranverë është gjithashtu e sigurt, por kërkon më shumë vëmendje ndaj ujitjes gjatë verës së parë. Në ditë me vapë, thatësirë ose erë të fortë, mbjellja duhet shtyrë për kushte më të buta.

Fidanët në vazo mund të mbillen për një periudhë më të gjatë të vitit, por kjo nuk do të thotë se çdo moment është ideal. Topi rrënjor nuk duhet të jetë i thatë, i ngjeshur ose i mbështjellë fort me rrënjë që qarkullojnë rreth vazos. Para mbjelljes, rrënjët e ngjeshura mund të lirohen lehtë me dorë. Kjo i ndihmon ato të përhapen në tokën e re dhe të mos vazhdojnë rritjen në formë rrethi.

Fidanët me rrënjë të zhveshura kërkojnë trajtim edhe më të kujdesshëm. Rrënjët nuk duhet të ekspozohen gjatë ndaj diellit ose erës, sepse thahen shpejt. Para mbjelljes, ato mund të mbahen për pak kohë në ujë të pastër që të rifitojnë lagështi. Mbjellja duhet bërë menjëherë pas përgatitjes, pa vonesa të panevojshme.

Përgatitja e tokës dhe teknika e mbjelljes

Gropa e mbjelljes duhet të jetë më e gjerë se masa rrënjore, por jo domosdoshmërisht shumë më e thellë. Rrënjët kanë nevojë për tokë të lirshme anash, sepse aty do të përhapen më aktivisht në vitet e para. Fundi i gropës duhet të çlirohet nga ngjeshja, por fidani nuk duhet të fundoset poshtë nivelit të mëparshëm të rritjes. Mbjellja shumë e thellë është një gabim i zakonshëm që mund të dëmtojë ajrosjen e rrënjëve.

Pika e shartimit duhet të mbetet mbi sipërfaqen e tokës dhe të jetë qartë e dukshme. Nëse mbulohet me dhe, mund të zhvillohen lastarë të padëshiruar ose të dobësohet pjesa e shartuar. Trungu duhet vendosur drejt, sepse korrigjimi i pozicionit bëhet shumë më i vështirë pas rrënjëzimit. Para mbushjes së plotë të gropës, është mirë të kontrollohet pema nga disa kënde.

Dheu i nxjerrë mund të përzihet me kompost të pjekur, por nuk duhet kthyer në një masë tepër të pasur që dallon shumë nga toka përreth. Nëse gropa mbushet me substrat shumë të butë dhe pjellor, rrënjët mund të qëndrojnë brenda saj dhe të mos përhapen më tej. Qëllimi është përmirësimi i strukturës, jo krijimi i një ene artificiale në tokë. Për tokat shumë të rënda, rëndësi të veçantë ka kullimi dhe jo vetëm ushqimi.

Pas vendosjes, toka duhet shkelur lehtë me kujdes për të larguar xhepat e mëdhenj të ajrit. Ujitja e parë duhet të jetë e bollshme, sepse ndihmon dheun të vendoset rreth rrënjëve. Mund të krijohet një unazë e ulët toke përreth për të mbajtur ujin në zonën e rrënjëve. Pas ujitjes, niveli i tokës kontrollohet përsëri dhe plotësohet aty ku është ulur.

Mbështetja, kujdesi pas mbjelljes dhe përshtatja

Fidanët e rinj shpesh kanë nevojë për mbështetje, sidomos në vende me erë. Mbështetja duhet të stabilizojë trungun pa e shtrënguar dhe pa dëmtuar lëvoren. Lidhëset elastike janë më të përshtatshme se telat ose materialet e forta që presin sipërfaqen e trungut. Kontrolli i lidhjeve duhet bërë disa herë në vit, sepse trungu trashet dhe mund të shtrëngohet.

Pas mbjelljes, ujitja e rregullt është vendimtare për suksesin e përshtatjes. Toka duhet të mbahet e lagësht në mënyrë të qëndrueshme, por jo e mbytur. Ujitja e thellë ndihmon rrënjët të zbresin dhe të krijojnë bazë të fortë. Nëse ujitet vetëm sipërfaqja, rrënjët mbeten të cekëta dhe pema bëhet më e ndjeshme ndaj thatësirës.

Në vitin e parë nuk rekomandohet plehërim i fortë. Fidani duhet të përqendrohet te rrënjëzimi dhe jo te rritja e tepërt e degëve. Një shtresë e hollë komposti dhe mulçi organik është zakonisht e mjaftueshme. Teprimi me ushqim mund të prodhojë lastarë të butë që dëmtohen më lehtë nga era, thatësira ose të ftohtit.

Kurora duhet kontrolluar, por krasitja duhet të jetë minimale pas mbjelljes. Hiqen vetëm degët e dëmtuara, të thyera ose ato që prishin qartë strukturën. Pema ka nevojë për gjethe që të prodhojë energji dhe të mbështesë rrënjëzimin. Krasitja formuese më e hollësishme mund të fillojë pasi bima të jetë vendosur mirë.

Shumimi dhe ruajtja e tipareve varëse

Shumimi i manit të bardhë varës me fara nuk është mënyrë e besueshme për të marrë bimë me të njëjtën formë. Farat japin pasardhës të ndryshëm dhe zakonisht nuk ruajnë kurorën karakteristike varëse. Për prodhim profesional, përdoret shartimi mbi nënshartesa të përshtatshme të manit. Kjo metodë siguron që pjesa dekorative të ketë tiparet e dëshiruara.

Shartimi kërkon përvojë, material bimor të shëndetshëm dhe kushte të kontrolluara. Lidhja ndërmjet nënshartesës dhe pjesës së shartuar duhet të jetë e pastër dhe e qëndrueshme. Pas shartimit, bima ka nevojë për mbrojtje nga tharja, lëvizja dhe infeksionet. Për këtë arsye, kopshtarët amatorë zakonisht e kanë më të sigurt të blejnë fidanë të gatshëm nga fidanishte të besueshme.

Mund të provohet edhe shumimi me copa, por te format varëse rezultati nuk është gjithmonë i qëndrueshëm dhe nuk jep domosdoshmërisht strukturën e dëshiruar të trungut. Edhe nëse copa rrënjëzon, bima nuk ka të njëjtën pamje si një ekzemplar i shartuar në lartësi. Forma klasike me kurorë që bie nga një trung i ngritur arrihet më mirë përmes shartimit. Kjo është arsyeja pse tregu profesional e përdor këtë metodë si standard.

Ruajtja e tipareve varëse pas mbjelljes kërkon heqjen e lastarëve që dalin nga nënshartesa. Këta lastarë shpesh rriten më fort dhe mund të konkurrojnë pjesën dekorative. Ata duhen hequr sa më herët, pranë bazës së daljes, pa lënë cungje të panevojshme. Një kontroll i rregullt gjatë sezonit e mban pemën të pastër, të qëndrueshme dhe besnike ndaj formës së saj zbukuruese.