Mbjellja dhe shumimi i lulëkuqes Matilija të Coulterit

Mbjellja e lulëkuqes Matilija kërkon më shumë planifikim sesa mbjellja e shumë bimëve të zakonshme shumëvjeçare, sepse sistemi i saj rrënjor nuk e toleron mirë shqetësimin e shpeshtë. Pozicioni duhet zgjedhur duke menduar jo vetëm për madhësinë e bimës në vitin e parë, por edhe për zgjerimin e rizomave në vitet pasuese. Kullimi, ekspozimi në diell dhe temperatura e tokës ndikojnë drejtpërdrejt në suksesin e vendosjes. Shumimi është i mundur me farë, prerje rrënjore ose ndarje të kontrolluar të rizomave, por secila metodë kërkon teknikë të ndryshme.

Koha dhe vendi i mbjelljes

Koha më e sigurt për mbjellje në klimë të freskët është pranvera, pasi rreziku i ngricave të forta ka kaluar dhe toka ka filluar të ngrohet. Kjo i jep bimës një sezon të plotë për të zhvilluar rrënjë përpara dimrit të parë. Në zona me dimër të butë mund të realizohet edhe mbjellje vjeshtore, me kusht që toka të mos mbetet e lagësht për periudha të gjata. Mbjellja në mes të verës është më stresuese, sepse temperatura e lartë rrit humbjen e ujit para se rrënjët të jenë vendosur.

Vendi duhet të marrë të paktën disa orë të gjata diell të drejtpërdrejtë, ndërsa ekspozimi i plotë është zakonisht zgjedhja më e mirë. Hapësirat pranë mureve të ngrohta ose shpateve të thata mund të krijojnë mikroklimë të favorshme. Duhet shmangur fundi i një pjerrësie, ku uji mund të grumbullohet pas reshjeve. Po ashtu nuk është ideale një zonë ku sistemi i ujitjes së lëndinës e mban tokën vazhdimisht të lagësht.

Para mbjelljes duhet vlerësuar edhe hapësira që do të zërë bima pas disa vitesh. Një distancë e bollshme nga bimët e vogla, shtigjet dhe strukturat e ndjeshme e bën mirëmbajtjen shumë më të thjeshtë. Lulëkuqja Matilija mund të prodhojë lastarë të rinj përmes rizomave, ndaj një pozicion shumë i ngushtë krijon nevojë për ndërhyrje të vazhdueshme. Në sipërfaqe të mëdha, përkundrazi, ky tipar mund të përdoret për të krijuar një grup të gjerë dhe natyralist.

Kur zgjidhet vendi përfundimtar, duhet menduar edhe për erën. Kërcellet e larta mund të përkulen ose të dëmtohen në vende shumë të ekspozuara, sidomos kur rritja është e butë. Një mbrojtje e lehtë nga erërat më të forta është e dobishme, por nuk duhet të krijojë hije të dendur. Qëllimi është një hapësirë e ndriçuar, e ajrosur dhe me tokë që thahet relativisht shpejt pas reshjeve.

Përgatitja e tokës dhe teknika e mbjelljes

Para mbjelljes toka duhet punuar në një zonë më të gjerë sesa vetë topi i rrënjëve. Kjo u jep rrënjëve mundësi të depërtojnë gradualisht në substratin përreth pa u përballur menjëherë me një shtresë të ngjeshur. Tokat shumë të rënda mund të përmirësohen me materiale që rrisin porozitetin dhe me ngritjen e shtratit. Nuk është e dobishme të krijohet thjesht një gropë e thellë e mbushur me material të lirshëm brenda argjilës së papërshkueshme.

Bima duhet nxjerrë nga ena sa më butë që të jetë e mundur. Nëse rrënjët nuk janë rrotulluar fort, nuk ka nevojë të copëtohet agresivisht topi rrënjor siç bëhet ndonjëherë me shkurre të tjera. Lulëkuqja Matilija është e ndjeshme ndaj dëmtimit të rrënjëve dhe një manipulim i tepërt mund të ngadalësojë dukshëm vendosjen. Synimi është ruajtja e sa më shumë rrënjëve të holla funksionale.

Thellësia e mbjelljes duhet të jetë afërsisht e njëjtë me atë që kishte bima në enë. Mbjellja shumë e thellë rrit rrezikun e lagështisë së vazhdueshme rreth kurorës dhe mund të favorizojë kalbëzimin. Pas mbushjes së gropës, toka ngjeshet vetëm lehtë për të eliminuar boshllëqet e mëdha të ajrit. Një ujitje e plotë pas mbjelljes ndihmon që substrati të vendoset rreth rrënjëve pa kërkuar shtypje të fortë mekanike.

Gjatë javëve të para lagështia duhet kontrolluar më shpesh se te një bimë e vendosur. Toka nuk duhet të thahet plotësisht në të gjithë profilin e rrënjëve, por as nuk duhet të mbetet e ngopur me ujë. Ujitja e thellë dhe më pas një periudhë e shkurtër tharjeje është më e përshtatshme se spërkatja e përditshme. Ky regjim e orienton sistemin rrënjor drejt shtresave më të thella dhe përgatit bimën për tolerancë më të mirë ndaj thatësirës.

Shumimi me farë

Shumimi nga fara është i mundur, por zakonisht kërkon më shumë durim sesa shumimi vegjetativ. Farat kanë një gjendje fiziologjike që mund ta bëjë mbirjen të ngadaltë dhe të pabarabartë. Në natyrë, zjarret dhe ndryshimet sezonale ndikojnë në ciklin e mbirjes së kësaj specieje. Në kultivim mund të nevojiten trajtime që simulojnë pjesërisht këto kushte.

Farat e pjekura mblidhen nga kapsulat pasi ato të kenë filluar të thahen. Materiali duhet ruajtur në kushte të thata dhe të freskëta derisa të përdoret. Mbjellja bëhet në një substrat të lehtë dhe shumë të kullueshëm, sepse fidanët janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj lagështisë së tepërt. Farat mbulohen vetëm me një shtresë të hollë, në mënyrë që ajri dhe ndryshimet e temperaturës të ndikojnë mbi to.

Trajtimet para mbjelljes mund të përfshijnë një periudhë të kontrolluar temperaturash të ulëta ose teknika profesionale që përdoren për specie të përshtatura ndaj zjarrit. Në kushte shtëpie është më e arsyeshme të përdoren metoda të sigurta dhe të kontrollueshme sesa të eksperimentohen burime flake. Mbirja mund të ndodhë në kohë të ndryshme dhe tabakatë nuk duhet të hidhen vetëm sepse farat nuk kanë mbirë menjëherë. Një lagështi e moderuar dhe temperaturë e qëndrueshme janë më të rëndësishme se ujitja e shpeshtë.

Fidanët e rinj duhet të zhvendosen me shumë kujdes, sepse sistemi rrënjor është delikat. Është e dobishme që secili fidan të rritet në një enë të veçantë sa më herët që të jetë praktike. Kjo zvogëlon nevojën për ndarje të rrënjëve në një fazë më të vonshme. Para mbjelljes përfundimtare në kopsht, bimët duhet të forcohen gradualisht ndaj diellit të drejtpërdrejtë, erës dhe ndryshimeve të temperaturës.

Shumimi vegjetativ me rrënjë dhe rizoma

Shumimi me prerje rrënjore është shpesh më i parashikueshëm se shumimi nga fara, sepse prodhon bimë gjenetikisht të njëjta me ekzemplarin mëmë. Materiali merret nga rrënjë të shëndetshme, të zhvilluara dhe pa shenja kalbëzimi. Puna bëhet zakonisht gjatë periudhës kur rritja aktive është e kufizuar. Prerjet duhet të bëhen me mjete të pastra për të reduktuar rrezikun e infeksioneve.

Segmentet e rrënjëve vendosen në një substrat poroz që ruan pak lagështi, por nuk bëhet baltë. Temperatura duhet të jetë e moderuar dhe ndryshimet ekstreme duhen shmangur. Qëllimi është që segmenti të formojë sytha të rinj para se rezervat e tij të shterojnë. Ujitja e tepërt në këtë fazë është një nga shkaqet më të zakonshme të kalbjes së materialit të shumimit.

Rizomat e një bime të pjekur mund të përdoren gjithashtu për shumim nëse kanë lastarë të rinj ose sytha të qartë. Segmenti duhet të ketë një pjesë të mirë rrënjësh, në mënyrë që bima e re të mos varet vetëm nga rezervat e rizomës. Ndarja agresive e një tufe të madhe nuk është e rekomandueshme, sepse mund të dëmtojë si bimën mëmë, ashtu edhe materialin e ri. Më e sigurt është marrja e një lastari periferik që tashmë ka krijuar rrënjë të veta.

Pas ndarjes, bima e re duhet mbjellë menjëherë dhe rrënjët nuk duhet të lihen të thahen. Në javët e para nevojitet lagështi më e qëndrueshme se te një ekzemplar i rritur, por toka duhet të vazhdojë të kullojë shpejt. Rritja mbi tokë mund të jetë e ngadaltë derisa sistemi rrënjor të rikuperohet. Pasi bima krijon rizoma të reja dhe fillon të prodhojë lastarë të fuqishëm, mirëmbajtja mund të kalojë gradualisht në regjimin normal për një lulëkuqe Matilija të vendosur.