Mbjellja dhe shumimi i impatiensës së Guinesë së Re

Mbjellja e impatiensës së Guinesë së Re kërkon më shumë kujdes sesa thjesht vendosja e fidanit në një vazo me tokë. Rrënjët e saj janë të ndjeshme ndaj ngjeshjes, ujit të tepërt dhe temperaturave të ulëta, prandaj suksesi fillon me përgatitjen e saktë të vendit. Një fidan i mbjellë mirë zë rrënjë shpejt, degëzohet më bukur dhe hyn në lulëzim të qëndrueshëm. Për kopshtarët profesionistë dhe amatorë, kjo fazë është themeli i gjithë sezonit.

Koha e mbjelljes duhet të zgjidhet pasi të ketë kaluar rreziku i ngricave dhe toka të jetë ngrohur mjaftueshëm. Bima vjen nga kushte të ngrohta dhe nuk e toleron mirë të ftohtin pranveror. Nëse mbillet shumë herët, mund të ndalojë rritjen dhe të mbetet e dobët për javë të tëra. Më mirë është të pritet mot i qëndrueshëm sesa të nxitohet për lulëzim të parakohshëm.

Fidanët duhet të jenë kompaktë, me gjethe të shëndetshme dhe pa shenja njollash, dëmtuesish ose kalbëzimi në bazë. Rrënjët duhet të jenë të bardha ose krem, jo të errëta dhe të buta. Një top rrënjor shumë i ngjeshur duhet të lirohet lehtë para mbjelljes. Kjo nxit rrënjët të përhapen në substratin e ri dhe të mos vazhdojnë të rrotullohen brenda formës së vjetër.

Shumimi zakonisht bëhet me copa lastarësh, sepse shumë kultivarë modernë nuk japin fara të besueshme ose nuk ruajnë saktësisht tiparet e bimës amë. Copat rrënjëzohen relativisht mirë kur merren nga lastarë të shëndetshëm dhe mbahen në lagështi të kontrolluar. Higjiena është vendimtare, sepse indet e buta infektohen lehtë. Një mjedis i ngrohtë, i ndritshëm dhe pa diell të drejtpërdrejtë ndihmon rrënjëzimin.

Përgatitja e vendit dhe substratit

Për mbjellje në vazo, substrati duhet të jetë i freskët dhe i strukturuar mirë. Përzierjet e vjetra, të përdorura nga sezoni i kaluar, shpesh kanë humbur ajrosjen dhe mund të mbajnë patogjenë. Shtimi i perlitit ose materialit të ngjashëm rrit kullimin dhe ul rrezikun e mbingopjes. Komposti i pjekur mund të përdoret në sasi të moderuar për të shtuar jetë mikrobiologjike dhe ushqim.

Në kopsht, toka duhet të punohet në thellësi të mjaftueshme që rrënjët të depërtojnë lirshëm. Nëse toka është shumë argjilore, përmirësimi me kompost dhe material ajrosës është i domosdoshëm. Nëse toka është shumë ranore, lënda organike ndihmon mbajtjen e lagështisë. Qëllimi është një mjedis që nuk thahet menjëherë, por as nuk mban ujë të ndenjur.

pH-ja lehtësisht acid deri neutrale është zakonisht e përshtatshme për këtë bimë. Në tokë shumë alkaline, disa lëndë ushqyese bëhen më pak të disponueshme dhe gjethet mund të zbehen. Në kultivim profesional, kontrolli i pH-së dhe i kripëzimit të substratit jep rezultate më të qëndrueshme. Në përdorim shtëpiak, zgjedhja e një substrati cilësor për bimë lulëzuese zakonisht mjafton.

Vrimat e mbjelljes duhet të jenë pak më të mëdha se topi rrënjor. Fidanët nuk duhet të mbillen më thellë sesa kanë qenë në enën fillestare. Mbjellja shumë e thellë mund të mbajë lagështi pranë bazës së kërcellit dhe të favorizojë kalbëzimin. Pas vendosjes, substrati shtrëngohet lehtë me dorë, pa e ngjeshur fort.

Teknika e mbjelljes në vazo dhe në tokë

Para mbjelljes, fidani duhet të ujitet lehtë që topi rrënjor të dalë pa u copëtuar. Tërheqja e fortë nga kërcelli mund të dëmtojë bazën e bimës. Më mirë është të shtypet anash ena dhe fidani të nxirret duke mbështetur substratin. Kjo e mban sistemin rrënjor të paprekur dhe ul stresin pas mbjelljes.

Në vazo, një shtresë e hollë substrati vendoset në fund, pastaj fidani pozicionohet në lartësinë e duhur. Hapësira rreth rrënjëve mbushet gradualisht dhe toka shtypet butësisht. Pas mbjelljes, ujitja duhet të jetë e plotë derisa uji të dalë nga vrimat e kullimit. Kjo ndihmon kontaktin midis rrënjëve dhe substratit të ri.

Në tokë, distanca ndërmjet bimëve duhet të lejojë zhvillim të plotë të kurorës. Mbjellja shumë e afërt jep efekt të shpejtë dekorativ, por rrit konkurrencën dhe lagështinë mes gjetheve. Për kompozime të dendura, duhet të sigurohet ajrosje e mirë dhe kontroll më i kujdesshëm i ujitjes. Në bordura afatgjata, hapësira pak më e madhe jep bimë më të forta.

Pas mbjelljes, bima duhet të qëndrojë disa ditë në kushte të buta. Dielli i fortë menjëherë pas transplantimit mund të shkaktojë varje dhe djegie. Nëse mbjellja bëhet në ditë të nxehtë, hijezimi i përkohshëm është shumë i dobishëm. Kur rrënjët fillojnë të punojnë në substratin e ri, bima e përballon më mirë dritën e zakonshme.

Shumimi me copa lastarësh

Copat duhet të merren nga lastarë të shëndetshëm, jo nga pjesë të dobëta ose të sëmura. Një gjatësi prej disa nyjesh është e mjaftueshme për rrënjëzim të mirë. Prerja bëhet me mjet të pastër dhe të mprehtë, poshtë një nyjeje. Gjethet e poshtme hiqen që pjesa e futur në substrat të mos kalbet.

Substrati për rrënjëzim duhet të jetë steril, i lehtë dhe vazhdimisht pak i njomë. Përzierjet me perlit, torfë ose fibra kokosi funksionojnë mirë kur nuk mbingopen me ujë. Copat nuk duhet të qëndrojnë në baltë, sepse indet e buta kalben shpejt. Lagështia e ajrit mund të rritet me mbulim të lehtë, por mbulimi duhet të ajroset rregullisht.

Drita gjatë rrënjëzimit duhet të jetë e fortë, por e shpërndarë. Dielli i drejtpërdrejtë e nxeh shumë ambientin dhe rrit humbjen e ujit nga gjethet. Temperatura e ngrohtë dhe e qëndrueshme e nxit formimin e rrënjëve. Kur copat fillojnë të prodhojnë rritje të re, zakonisht kjo tregon se rrënjëzimi ka nisur.

Pas rrënjëzimit, bimët e reja duhet të kalohen gradualisht në vazo më ushqyese. Ndryshimi i menjëhershëm nga lagështia e lartë në ajër të thatë mund t’i vyshkë. Aklimatizimi bëhet duke hapur mbulesën më gjatë çdo ditë ose duke i zhvendosur në kushte më normale hap pas hapi. Kjo krijon fidanë më të fortë dhe më të gatshëm për mbjellje përfundimtare.

Kujdesi pas mbjelljes dhe forcimi i fidanëve

Ditët e para pas mbjelljes janë vendimtare për zënien e rrënjëve. Substrati duhet të mbahet i njomë, por jo i ngopur. Gjethet mund të varen pak pas transplantimit, sidomos në mot të ngrohtë. Nëse substrati është i lagësht, nuk duhet shtuar ujë pa kontroll, sepse problemi mund të jetë stres termik dhe jo etje.

Plehërimi i fortë menjëherë pas mbjelljes nuk është i këshillueshëm. Rrënjët e dëmtuara lehtë gjatë transplantimit janë më të ndjeshme ndaj kripërave ushqyese. Pas disa ditësh ose një jave, kur bima tregon rritje të re, mund të fillojë ushqimi i lehtë. Një dozë e holluar është më e sigurt se një dozë e plotë në fillim.

Pinçimi i majave mund të përdoret për të nxitur degëzimin. Kjo bëhet kur fidani është stabilizuar dhe ka rritje aktive. Heqja e majës kryesore e nxit bimën të prodhojë degë anësore, duke krijuar formë më të mbushur. Nëse bima është ende e dobët, kjo ndërhyrje duhet të shtyhet.

Kontrolli i rregullt pas mbjelljes parandalon humbjet. Njollat në gjethe, zverdhja e papritur ose zbutja e bazës së kërcellit tregojnë se kushtet nuk janë ideale. Korrigjimi i hershëm i ujitjes, dritës ose ajrosjes zakonisht mjafton për rikuperim. Një bimë e vendosur mirë në fillim jep lulëzim më të gjatë dhe më të dendur gjatë gjithë sezonit.