Dimërimi i bizeles i referohet rritjes së varieteteve specifike që mund t’i mbijetojnë temperaturave të ulëta. Kjo praktikë të lejon të kesh një korrje shumë më të hershme në pranverën që vjen. Ti duhet të njohësh teknikat e mbrojtjes nga ngricat e rënda për të siguruar mbijetesën e bimëve. Ky udhëzues profesional shpjegon procesin e kultivimit të bizeles gjatë muajve të ftohtë.

Bizelja
Pisum sativum
Kujdes i lehtë
Mesdheu, Azia Perëndimore
Perime njëvjeçare
Mjedisi dhe Klima
Nevoja për dritë
Diell i plotë
Nevoja për ujë
Ujitje e rregullt
Lagështia
Lagështi mesatare
Temperatura
Freskët (13-21°C)
Toleranca ndaj ngricës
Pakëz rezistent ndaj ngricave (-2°C)
Dimërimi
Asnjë (Njëvjeçare)
Rritja dhe Lulëzimi
Lartësia
30-150 cm
Gjerësia
20-40 cm
Rritja
Shpejtë
Krasitja
Nuk kërkohet
Kalendari i lulëzimit
Maj - Korrik
J
S
M
P
M
Q
K
G
S
T
N
D
Toka dhe Mbjellja
Kërkesat e tokës
Tokë lymore, kullim i mirë
pH i tokës
Neutrale (6.0-7.5)
Nevoja për lëndë ushqyese
E ulët (nuk kërkohet)
Vendndodhja ideale
Kopsht perimesh
Veçoritë dhe Shëndeti
Vlera dekorative
E ulët
Gjethet
Gjethe jeshile, dredhëza
Aroma
E lehtë
Toksiciteti
Jo toksik
Dëmtuesit
Afidet, hiri
Shumimi
Farat

Zgjedhja e varietetit të duhur është hapi më i rëndësishëm për suksesin e dimërimit. Ti duhet të kërkosh varietete që janë etiketuar posaçërisht si “dimëruese” ose rezistente ndaj ngricës. Këto bimë kanë një strukturë qelizore që i lejon të përballojnë ngrirjen pa u thyer. Një zgjedhje e gabuar në këtë fazë do të çojë në humbjen e plotë të kulturës.

Mbjellja për dimërim bëhet zakonisht në fund të vjeshtës, kur toka është ende e ngrohtë. Ti duhet të llogarisësh kohën në mënyrë që bima të arrijë një lartësi prej dhjetë centimetrash para ngricës. Bimët shumë të vogla ose shumë të mëdha janë më të ndjeshme ndaj dëmtimeve nga i ftohti. Ky ekuilibër i kohës është thelbësor për forcimin e sistemit rrënjor përpara dimrit.

Toka për mbjelljen vjeshtore duhet të ketë një kullim absolutisht të shkëlqyer për të shmangur kalbjen. Ti duhet të zgjedhësh vendin më të mbrojtur nga erërat e veriut në kopshtin tënd. Lagështia e tepërt e kombinuar me të ftohtin është rreziku më i madh për bizelen gjatë dimrit. Përgatitja e shtretërve të ngritur mund të ndihmojë ndjeshëm në këtë aspekt teknik.

Mbrojtja fizike gjatë ngricave

Përdorimi i vellove mbrojtëse agrotekstile është një domosdoshmëri për kopshtarinë profesionale dimërore. Ti duhet t’i mbulosh bimët kur temperaturat parashikohen të bien nën zero për periudha të gjata. Kjo vello lejon kalimin e dritës dhe ajrit, por mban një temperaturë pak më të lartë pranë tokës. Sigurohu që velloja të jetë e fiksuar mirë në tokë për të mos u marrë nga era.

Mulçërimi i trashë rreth bazës së bimëve ndihmon në izolimin termik të rrënjëve të tyre. Ti mund të përdorësh kashtë, gjethe të thara ose tallash për të krijuar këtë shtresë mbrojtëse. Kjo parandalon ngrirjen dhe shkrirjen e përsëritur të tokës, gjë që mund të shkulë rrënjët. Një rrënjë e mbrojtur mirë do të ringjallet shpejt sapo të vijë ngrohtësia e parë.

Nëse jeton në një zonë me dëborë të dendur, mbaje mend se dëbora shërben si një izolator natyral. Ti nuk duhet ta heqësh dëborën nga mbi bimët e bizeles nëse ajo nuk është shumë e rëndë. Megjithatë, bëj kujdes që pesha e dëborës të mos i thyejë kërcellët e brishtë të bimëve. Një mbikëqyrje e vazhdueshme është e nevojshme gjatë gjithë periudhës së dimrit të ftohtë.

Tunat e vegjël plastikë mund të përdoren për të krijuar një efekt mini-sere mbi rreshtat e mbjellë. Ti duhet t’i ajrosësh këto tunele gjatë ditëve me diell për të shmangur mbinxehjen. Temperaturat e larta brenda tunelit mund t’i mashtrojnë bimët që të fillojnë rritjen para kohe. Menaxhimi i temperaturës kërkon vëmendje dhe ndërhyrje manuale të shpeshta nga ana jote.

Kujdesi gjatë periudhës së pushimit

Gjatë dimrit, bima hyn në një fazë të rritjes shumë të ngadaltë ose pushimi total. Ti nuk duhet të përdorësh plehra gjatë kësaj kohe, pasi bima nuk mund t’i asimilojë ato. Ujitja duhet të bëhet vetëm nëse toka është jashtëzakonisht e thatë dhe vetëm në ditë pa ngricë. Shumica e lagështisë që i nevojitet bimës vjen nga reshjet natyrale të sezonit të dimrit.

Vëzhgo me kujdes bimët për shenja të dëmtimit nga brejtësit që kërkojnë ushqim në dimër. Ti mund të vendosësh rrjeta me vrima të vogla për të mbajtur larg lepujt ose mijtë e fushës. Ata mund t’i hanë majat e bizeles dhe të shkatërrojnë të gjithë mundin tënd në pak net. Mbrojtja nga fauna lokale është po aq e rëndësishme sa mbrojtja nga klima.

Bimët shoqëruese
Bizelja e kopshtit
Udhëzues
Dielli i plotë ose gjysmëhija është ideale.
Mbajeni tokën vazhdimisht të lagësht, por jo të mbytur.
Preferon tokë të kulluar mirë dhe të pasur me lëndë organike.
Shoqërues perfektë
Karotat
Daucus carota
Shkëlqyer
Karotat ndihmojnë në thërrmimin e tokës për rrënjët e bizeles.
J S M P M Q K G S T N D
Rrepat
Raphanus sativus
Shkëlqyer
Rriten shpejt dhe vilen para se bizelja të kërkojë hapësirë.
J S M P M Q K G S T N D
Misri
Zea mays
Partner i mirë
Bizelja siguron azot për misrin dhe përdor kërcellin e tij si mbështetje.
J S M P M Q K G S T N D
Kastrat
Cucumis sativus
Partner i mirë
Kanë nevoja të ngjashme për ujitje dhe rriten mirë së bashku.
J S M P M Q K G S T N D
Fqinjë që duhen shmangur

Hudhra (Allium sativum)

Hudhra pengon rritjen e bishtajoreve që fiksojnë azotin.

Qepa (Allium cepa)

Qepët mund të pengojnë zhvillimin e bimëve të bizeles.

Presh (Allium ampeloprasum)

Preshi nuk pajtohet mirë me bimët që fiksojnë azotin.

Qepa e njomë (Allium schoenoprasum)

Pengon rritjen njësoj si anëtarët e tjerë të familjes së qepës.

Nëse vëren se disa bimë kanë vdekur nga i ftohti, hiqi ato vetëm në fillim të pranverës. Mbetjet e tyre mund të shërbejnë si një mbrojtje shtesë për bimët fqinje që kanë mbijetuar. Ti duhet të kesh durim dhe të mos nxitosh t’i shpallësh bimët të vdekura shumë shpejt. Shpesh bizelja rigjenerohet nga baza e saj sapo toka të fillojë të ngrohet përsëri.

Era e ftohtë dhe e thatë mund të dehidratojë bimët edhe nëse toka është e lagur. Ti mund të krijosh gardhe të përkohshme mbrojtëse për të thyer hovin e erës së ftohtë. Kjo parandalon djegien e gjetheve nga era, një fenomen i zakonshëm në zonat e hapura bujqësore. Krijimi i një mikroklimat të qetë është çelësi i suksesit për dimërimin profesional.

Tranzicioni drejt pranverës

Sapo ditët të fillojnë të zgjaten, bima do të fillojë të tregojë shenja të rritjes së re. Ti duhet të fillosh t’i largosh gradualisht mbrojtëset dhe shtresat e trasha të mulçit rreth bimës. Kjo i lejon diellit të ngrohë tokën më shpejt dhe të stimulojë aktivitetin e rrënjëve. Procesi i tranzicionit duhet të jetë i ngadaltë për të shmangur stresin termik të menjëhershëm.

Në këtë fazë, mund të bësh një plehërim të lehtë me fosfor për të nxitur rritjen e re. Ti duhet të kontrollosh nëse mbështetëset e instaluara në vjeshtë janë ende të forta dhe të qëndrueshme. Bizelja e dimëruar do të fillojë të ngjitet shumë më shpejt se ajo e mbjellë në pranverë. Përgatitu për një rritje eksplozive gjatë javëve të para të muajit mars ose prill.

Vjelja e parë e bizeles së dimëruar mund të bëhet javë përpara çdo kopshti tjetër fqinj. Ti do të kesh avantazhin e tregut ose të konsumit të freskët shumë herët në sezon. Kjo metodë rrit efikasitetin e kopshtit tënd duke shfrytëzuar tokën gjatë gjithë vitit pa ndërprerje. Një agronomi moderne kërkon përdorimin e zgjuar të të gjitha sezoneve klimatike.

Pas korrjes së hershme, toka do të jetë gati për një kulturë tjetër verore shumë shpejt. Ti duhet të vlerësosh suksesin e varietetit që përdore për të planifikuar dimrin e ardhshëm. Mbajtja e shënimeve për temperaturat minimale që bimët mbijetuan është një e dhënë e çmuar. Puna jote si kopshtar profesionist përmirësohet përmes ciklit të vazhdueshëm të dimërimit.