Dimërimi i barbarozës angleze

Dimërimi i suksesshëm i barbarozës angleze është një sfidë që shumë kopshtarë e ndërmarrin për të ruajtur bimët e tyre të çmuara nga viti në vit. Ndryshe nga llojet e tjera më rezistente, Pelargonium grandiflorum është veçanërisht e ndjeshme ndaj temperaturave të ulëta dhe nuk i mbijeton dot ngricës. Prandaj, për t’i shijuar përsëri lulet e saj spektakolare në pranverën e ardhshme, është e domosdoshme të merren masa për ta mbrojtur atë gjatë stinës së ftohtë. Ky proces nuk është thjesht një zhvendosje e bimës brenda shtëpisë; ai kërkon një përgatitje të kujdesshme në vjeshtë, sigurimin e kushteve të duhura gjatë dimrit dhe një rizgjim gradual në pranverë. Zotërimi i këtij procesi jo vetëm që shpëton bimët tuaja, por gjithashtu ju lejon të rrisni bimë më të mëdha dhe më të pjekura me kalimin e viteve.

Përgatitja për dimërim fillon në fillim të vjeshtës, shumë përpara se të afrohen temperaturat e ngrirjes. Eshtë e rëndësishme të sillni bimën brenda përpara ngricës së parë, pasi edhe një ekspozim i shkurtër ndaj temperaturave nën zero mund ta dëmtojë ose ta vrasë atë. Para se ta sillni brenda, inspektoni me kujdes të gjithë bimën për praninë e dëmtuesve si afidet, mizat e bardha apo merimangat e kuqe. Mjedisi i ngrohtë dhe i thatë i brendshëm mund të çojë në një shpërthim të popullatës së tyre, prandaj është më mirë t’i trajtoni këto probleme jashtë me një sapun insekticid ose vaj nimi.

Hapi tjetër është krasitja e bimës. Një krasitje e moderuar, duke hequr rreth një të tretën deri në gjysmën e masës së gjetheve, e bën bimën më të lehtë për t’u menaxhuar brenda dhe redukton stresin. Hiqni të gjitha gjethet e verdha, të thata ose të sëmura, si dhe çdo degë të dobët ose të dëmtuar. Kjo jo vetëm që përmirëson pamjen e bimës, por gjithashtu përmirëson qarkullimin e ajrit rreth degëve të mbetura, duke zvogëluar rrezikun e sëmundjeve kërpudhore gjatë dimrit.

Kontrolloni edhe tokën dhe sistemin rrënjor. Nëse bima ka nevojë për rimbjellje, vjeshta nuk është koha ideale, por nëse vazoja është shumë e vogël, mund të jetë e nevojshme. Në përgjithësi, është më mirë të shmanget ndërhyrja në rrënjë para periudhës së qetësisë. Sigurohuni që kullimi i vazos të jetë i mirë për të parandaluar grumbullimin e ujit gjatë muajve të ftohtë, kur tharja e tokës është më e ngadaltë. Këto hapa paraprakë do të përgatisin bimën për një kalim të qetë në kushtet e brendshme dhe do të rrisin ndjeshëm shanset e saj për mbijetesë.

Zgjedhja e vendit ideal për dimërim

Gjetja e vendit të duhur brenda shtëpisë është faktori më kritik për një dimërim të suksesshëm. Barbaroza angleze kërkon një kombinim të temperaturave të freskëta dhe dritës së mjaftueshme për të kaluar dimrin në mënyrë të shëndetshme. Vendi ideal është një dhomë e freskët ku temperatura mbahet vazhdimisht midis 7 dhe 12 gradë Celsius. Temperaturat më të larta se kjo do ta inkurajojnë bimën të vazhdojë të rritet, por me mungesën e dritës intensive të verës, kjo rritje do të jetë e dobët, e zgjatur dhe e zbehtë, duke e shteruar energjinë e bimës.

Drita është po aq e rëndësishme sa temperatura. Vendoseni bimën pranë dritares më të ndritshme që keni, mundësisht një dritare e orientuar nga jugu. Edhe pse bima është në gjendje qetësie, ajo ende ka nevojë për dritë për të kryer fotosintezën dhe për të mbajtur gjethet e saj. Një bodrum me një dritare të vogël, një garazh i izoluar me dritare, një verandë e pa ngrohur ose një dhomë gjumi e freskët janë shpesh zgjedhje të shkëlqyera. Nëse nuk keni një vend me dritë të mjaftueshme natyrale, mund të konsideroni përdorimin e dritave artificiale të rritjes (grow lights) për disa orë në ditë.

Shmangni vendosjen e bimës pranë burimeve të nxehtësisë si radiatorët, sobat ose kanalet e ajrit të ngrohtë. Këto burime nxehtësie jo vetëm që rrisin temperaturën, por gjithashtu thajnë ajrin në mënyrë drastike, duke krijuar një mjedis stresues për bimën dhe ideal për dëmtues si merimangat e kuqe. Ajri i thatë mund të shkaktojë tharjen dhe rënien e parakohshme të gjetheve. Nëse ajri në shtëpinë tuaj është shumë i thatë, vendosja e vazos mbi një tabaka me guralecë dhe ujë mund të ndihmojë në rritjen e lagështisë lokale rreth bimës.

Qarkullimi i ajrit mbetet i rëndësishëm edhe gjatë dimrit. Një ambient i mbyllur dhe pa ajrosje mund të favorizojë zhvillimin e mykut dhe sëmundjeve të tjera. Sigurohuni që vendi ku e mbani bimën të ketë një farë lëvizjeje ajri, por shmangni rrymat e ftohta direkte nga dritaret ose dyert që hapen shpesh. Një ventilator i vogël i vendosur në shpejtësi të ulët për disa orë në ditë mund të jetë i dobishëm në dhomat me ajrosje të dobët.

Kujdesi gjatë periudhës së qetësisë

Gjatë periudhës së dimërimit, kujdesi për barbarozën angleze ndryshon rrënjësisht nga ai i verës. Nevoja më e madhe për ndryshim është tek ujitja. Meqenëse rritja e bimës është pothuajse e ndalur dhe temperaturat janë të ulëta, nevoja për ujë është minimale. Ujitni bimën shumë rrallë, vetëm kur toka është tharë pothuajse plotësisht. Në varësi të kushteve, kjo mund të nënkuptojë ujitje një herë në 3-4 javë, ose edhe më rrallë. Eshtë shumë më mirë të gaboni duke ujitur më pak sesa më shumë gjatë dimrit.

Kur ujitni, jepni një sasi të vogël uji, mjaftueshëm sa për të lagur lehtë tokën, por jo aq sa të rrjedhë nga fundi i vazos siç do të bënit në verë. Qëllimi është thjesht të parandaloni tharjen totale të sistemit rrënjor. Kontrolloni rregullisht bimën për shenja stresi. Eshtë normale që disa nga gjethet e poshtme të zverdhen dhe të bien gjatë dimrit. Kjo është një mënyrë se si bima kursen energji. Thjesht hiqini këto gjethe për të ruajtur higjienën.

Ushqyerja duhet të ndërpritet plotësisht gjatë gjithë periudhës së dimërimit. Bima nuk është në rritje aktive dhe nuk mund të përdorë lëndët ushqyese. Plehërimi gjatë kësaj faze jo vetëm që është i panevojshëm, por mund të jetë edhe i dëmshëm, pasi kripërat minerale mund të grumbullohen në tokë dhe të dëmtojnë rrënjët e ndjeshme. Programi i plehërimit do të rifillojë vetëm në pranverë, kur bima të tregojë shenja të qarta të rritjes së re.

Vazhdoni të inspektoni periodikisht bimën për dëmtues. Edhe pse aktiviteti i tyre ngadalësohet në temperatura të ftohta, disa mund të mbijetojnë dhe të shumohen. Kontrolloni pjesën e poshtme të gjetheve dhe bashkimet e kërcenjve. Nëse vëreni ndonjë problem, trajtojeni menjëherë me metoda mekanike ose me një sapun insekticid të holluar, duke qenë të kujdesshëm të mos e lagni shumë bimën.

Zgjimi i bimës në pranverë

Në fund të dimrit ose në fillim të pranverës, kur ditët fillojnë të zgjaten dhe intensiteti i dritës rritet, bima do të fillojë të dalë gradualisht nga gjendja e saj e qetësisë. Kjo është koha për të filluar procesin e “zgjimit” të saj dhe përgatitjes për sezonin e ri të rritjes. Filloni duke rritur gradualisht frekuencën e ujitjes, duke u siguruar që toka të jetë plotësisht e lagur sa herë që ujitni dhe duke e lënë të thahet pak para ujitjes së radhës.

Kjo është gjithashtu koha ideale për të kryer një krasitje më të fortë dhe për t’i dhënë formë bimës. Hiqni të gjitha degët e dobëta, të zgjatura ose të thata që janë formuar gjatë dimrit. Shkurtoni degët e mbetura për të inkurajuar një rritje të re, të dendur dhe kompakte. Kjo krasitje pranverore do të stimulojë degëzimin dhe do të rezultojë në një bimë më të plotë me më shumë lule gjatë verës. Pritini degët pikërisht mbi një nyje të orientuar nga jashtë.

Pasi të keni krasitur dhe kur të shihni shenjat e para të rritjes së re (gjethe të vogla ose sytha të rinj), mund të filloni përsëri me plehërimin. Filloni me një solucion të holluar në gjysmën e forcës së rekomanduar për të mos tronditur bimën. Gradualisht rrisni përqendrimin dhe frekuencën e plehërimit gjatë javëve në vijim, derisa të arrini në regjimin normal të verës (zakonisht çdo dy javë me një pleh të ekuilibruar për bimët lulëzuese).

Përpara se ta nxirrni bimën jashtë përfundimisht, ajo duhet të kalojë një proces aklimatizimi ose “forcimi”. Pasi të ketë kaluar rreziku i ngricave, filloni ta nxirrni bimën jashtë për disa orë çdo ditë në një vend me hije dhe të mbrojtur nga era. Gradualisht, gjatë një periudhe prej një deri në dy javë, rrisni kohën që ajo kalon jashtë dhe ekspozimin e saj ndaj diellit direkt. Ky proces parandalon djegien e gjetheve dhe tronditjen që mund të shkaktohet nga një ndryshim i papritur i mjedisit.

 📷Velq1958, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons