Planting og formeiring av hengjande japansk pagodetre

Hengjande japansk pagodetre bør plantast med omtanke, fordi plassering og etablering avgjer kor godt den særprega krona utviklar seg. Dette er ikkje eit tre ein set tilfeldig i eit bed, men eit prydtre som treng rom, god jordkontakt og ein lun vekseplass. Ved planting er det særleg viktig å ta omsyn til podestaden, rotklumpen og framtidig breidde. Formeiring er meir spesialisert, sidan den hengjande forma vanlegvis blir vidareført gjennom poding.

Val av plante og rett tidspunkt

Det beste utgangspunktet er ei frisk plante med jamn krone og tydeleg podestad. Greinene bør vera levande, smidige og utan store sår. Rota bør vera godt utvikla, men ikkje hardt snurra rundt i potta. Ei plante med god balanse mellom rot og krone etablerer seg raskare.

Våren er ofte eit svært godt tidspunkt for planting. Då får treet ein heil vekstsesong til å danna nye røter før vinteren. I milde område kan haustplanting også fungera godt. Då må jorda framleis vera varm nok til at rotveksten held fram ei stund.

Ein bør unngå planting midt i varme og tørre periodar. Nyplanta tre har avgrensa evne til å ta opp vatn, og stresset kan bli stort. Dersom planting likevel må skje om sommaren, må vatninga følgjast nøye. Skyggelegging av rotsona med jorddekke kan hjelpa mykje.

Planta bør handterast varsamt før ho kjem i jorda. Rotklumpen må ikkje tørka ut under transport eller lagring. Stammen bør ikkje løftast hardt dersom rotklumpen er tung. God handtering reduserer risikoen for skjulte skadar som seinare kan hemma veksten.

Slik blir planteplassen førebudd

Planteplassen bør vurderast både over og under bakken. Over bakken treng treet nok plass til at krona kan hengja fritt. Under bakken treng røtene laus, gjennomtrengeleg jord. Begge delar er avgjerande for eit stabilt og velforma tre.

Planteholet bør vera breiare enn rotklumpen, men ikkje unødvendig djupt. Treet skal stå på same djup som det stod i potta eller på planteskulen. Dersom det blir planta for djupt, kan stammen få fuktproblem og røtene kan mistrivast. Riktig plantehøgd er ein enkel, men svært viktig detalj.

Jorda rundt planteholet bør løysast slik at røtene lett kan veksa utover. Kompakt jord kan hindra rotutvikling og gjera treet meir utsett for tørke. Innblanding av moden kompost kan vera nyttig i mager jord. I tung jord er struktur og drenering viktigare enn store mengder organisk materiale.

Før planting bør rotklumpen vatnast godt. Dersom røtene er tette langs pottekanten, kan dei løysast forsiktig. Sterkt snurra røter bør rettast ut eller skjerast lett for å stimulera ny vekst utover. Dette hjelper treet å festa seg betre i den omkringliggjande jorda.

Planting steg for steg

Treet bør plasserast slik at den vakraste sida vender mot den retninga der det oftast blir sett. Samstundes må ein vurdera korleis greinene kjem til å falla når krona blir større. Ei god plassering tek omsyn til både dagens uttrykk og framtidig form. Dette er særleg viktig ved terrassar, stiar og inngangsparti.

Når treet er sett i planteholet, bør jorda fyllast tilbake i lag. Ho kan trykkjast lett til med hendene eller foten, men ikkje pakkast hardt. Målet er god kontakt mellom røter og jord utan at luft og vatn blir stengde ute. Etter planting bør heile rotsona vatnast grundig.

Oppbinding kan vera nødvendig dei første åra, særleg på vindutsette stader. Støtta skal halda rotklumpen stabil, ikkje låsa stammen heilt fast. Ei mjuk binding som ikkje gneg på barken, er viktig. Bindinga bør kontrollerast jamleg og fjernast når treet står støtt sjølv.

Etter planting bør ein leggja eit organisk jorddekke over rotsona. Dekket bør vera nokre centimeter tjukt, men stammen skal stå fri. Dette reduserer fordamping og konkurranse frå ugras. Ei god etablering startar ofte med nettopp stabil fukt og lite rotkonkurranse.

Formeiring og vidare dyrking

Den hengjande forma blir vanlegvis formeira ved poding. Dette kjem av at frø ikkje sikkert gjev avkom med same vekstform. Poding gjer det mogleg å kombinera ei sterk grunnstamme med den dekorative hengjande sorten. Difor er treet oftast eit planteskuleprodukt heller enn noko ein enkelt formeirar heime.

Poding krev presis teknikk, rett plantemateriale og gode vekstforhold etter inngrepet. Podekvisten må koma frå ein frisk plante med ønskte eigenskapar. Grunnstamma må vera kompatibel og i aktiv vekst eller rett kvilestadium, avhengig av metode. Små feil i snitt, binding eller hygiene kan føra til mislukking.

For hobbydyrkarar er kjøp av ferdig poda tre som regel den mest sikre løysinga. Då får ein ein plante med definert stammehøgd og kjend vekstform. Ein bør likevel kontrollera at podestaden er frisk og godt grodd. Det gjev eit betre grunnlag for lang levetid i hagen.

Vidare dyrking etter planting handlar om roleg etablering. Dei første åra bør treet få jamn vatning, moderat næring og lite konkurranse frå ugras. Kraftig skjering bør utsetjast til treet har funne seg til rette. Når røtene er etablerte, blir både vekst og kroneform meir stabile.