Dimërimi i lules syri i zi i Susanës

Syri i zi i Susanës, me bukurinë e saj tropikale, shpesh trajtohet si një bimë njëvjeçare në klimat me dimra të ftohtë, duke e përfunduar ciklin e saj jetësor me ardhjen e ngricave të para. Megjithatë, për kopshtarët që dëshirojnë të ruajnë bimën e tyre të preferuar për vitin e ardhshëm, dimërimi i saj brenda ambienteve të mbyllura është një mundësi plotësisht e realizueshme. Ky proces jo vetëm që kursen para dhe kohë për blerjen ose mbjelljen e bimëve të reja, por gjithashtu lejon që bima të fillojë sezonin e ardhshëm më e madhe dhe më e fortë, duke ofruar një lulëzim më të hershëm dhe më të bollshëm. Përgatitja e duhur e bimës, sigurimi i kushteve të sakta të dritës dhe temperaturës, si dhe kujdesi minimal gjatë muajve të dimrit, janë çelësi për një dimërim të suksesshëm.

Procesi i dimërimit kërkon një planifikim të vogël dhe vëmendje ndaj detajeve. Ai fillon në vjeshtë, para se temperaturat të bien në nivele të rrezikshme për bimën. Bima duhet të inspektohet me kujdes, të krasitet dhe të përgatitet për tranzicionin nga mjedisi i jashtëm në atë të brendshëm. Ky ndryshim mjedisi mund të jetë stresues për bimën, prandaj është e rëndësishme ta bësh këtë proces sa më gradual dhe të butë të jetë e mundur.

Gjatë dimrit, Syri i zi i Susanës do të hyjë në një fazë pushimi ose gjysmë-fjetjeje. Rritja e saj do të ngadalësohet ndjeshëm dhe nevojat e saj për ujë dhe ushqyes do të jenë minimale. Kujdesi gjatë kësaj periudhe është krejtësisht i ndryshëm nga kujdesi gjatë sezonit të rritjes. Të kuptuarit e këtyre nevojave të ndryshuara është thelbësore për të shmangur gabimet e zakonshme, si ujitja e tepërt, e cila mund të jetë fatale gjatë muajve të ftohtë.

Me ardhjen e pranverës, bima do të fillojë të “zgjohet” gradualisht. Në këtë pikë, kujdesi do të intensifikohet përsëri për ta përgatitur atë për kthimin jashtë. Me një dimërim të suksesshëm, do të shpërblehesh me një bimë të pjekur dhe të vendosur mirë, e cila do të jetë gati të shpërthejë në rritje dhe lulëzim sapo të fillojë moti i ngrohtë, duke të dhënë një avantazh të konsiderueshëm në sezonin e ri të kopshtarisë.

Përgatitja e bimës për dimërim

Hapi i parë dhe më kritik për një dimërim të suksesshëm është të veprosh në kohën e duhur. Mos prit derisa ngricat e para të dëmtojnë bimën. Plani për ta futur bimën brenda duhet të fillojë kur temperaturat e natës fillojnë të bien vazhdimisht nën 10°C. Ky tranzicion gradual i temperaturës është më pak stresues për bimën sesa një ndryshim i papritur nga i ftohti i jashtëm në ngrohtësinë e brendshme.

Para se ta sjellësh bimën brenda, është thelbësore ta inspektosh atë nga afër për çdo shenjë të dëmtuesve. Kontrollo me kujdes anën e poshtme të gjetheve, kërcenjtë dhe nyjet për afide, miza të bardha, merimanga të kuqe ose dëmtues të tjerë. Sjellja e një bime të infektuar brenda mund të çojë në një shpërthim të dëmtuesve në mjedisin e ngrohtë dhe të mbrojtur të shtëpisë, duke rrezikuar edhe bimët e tjera të brendshme. Nëse gjen dëmtues, trajtoje bimën me një sapun insekticid ose vaj nimi disa ditë para se ta futësh brenda.

Kjo është gjithashtu koha ideale për një krasitje të fortë. Syri i zi i Susanës mund të rritet shumë gjatë verës dhe menaxhimi i një bime të madhe kacavjerrëse brenda mund të jetë i vështirë. Krasite bimën duke e shkurtuar në rreth 15-20 cm lartësi nga baza e dheut. Edhe pse mund të duket drastike, kjo heq pjesën më të madhe të gjetheve të vjetra, zvogëlon stresin e bimës, e bën më të lehtë për ta menaxhuar dhe inkurajon një rritje të re dhe të shëndetshme në pranverë.

Pasi ta kesh krasitur dhe trajtuar bimën, kontrollo edhe dheun. Hiq çdo bar të keq ose mbeturinë nga sipërfaqja e vazos. Nëse vazoja është shumë e madhe, mund të konsiderosh marrjen e prerjeve nga bima në vend që të dimërosh të gjithë bimën. Marrja e disa prerjeve të shëndetshme dhe rrënjëzimi i tyre në vazo të vogla është një alternativë që kursen hapësirë dhe siguron bimë të reja dhe të fuqishme për pranverën.

Zgjedhja e vendit të duhur brenda

Gjetja e vendit të duhur brenda është vendimtare për mbijetesën e bimës gjatë dimrit. Syri i zi i Susanës ka nevojë për kushte të freskëta dhe të ndriçuara gjatë periudhës së saj të pushimit. Një dhomë e pa ngrohur, një bodrum me dritare, një garazh i izoluar ose një verandë e mbyllur janë vende ideale. Temperatura optimale duhet të jetë e qëndrueshme, idealisht midis 7°C dhe 15°C. Temperaturat më të larta mund ta nxisin bimën të dalë para kohe nga faza e fjetjes.

Drita është po aq e rëndësishme sa temperatura. Edhe pse bima është në pushim, ajo ende ka nevojë për dritë për të mbijetuar. Zgjidh vendin më të ndriçuar që mundesh, siç është një dritare e madhe e orientuar nga jugu ose perëndimi. Nëse nuk ke një vend me dritë të mjaftueshme natyrale, mund të përdorësh drita artificiale rritjeje. Një llambë fluoreshente e thjeshtë, e vendosur rreth 30 cm mbi bimë dhe e mbajtur ndezur për 10-12 orë në ditë, mund të jetë e mjaftueshme.

Shmang vendosjen e bimës pranë burimeve të nxehtësisë si radiatorët, sobat ose kanalet e ajrit të ngrohtë. Këto burime jo vetëm që rrisin temperaturën, por gjithashtu thajnë ajrin në mënyrë drastike, gjë që mund të jetë shumë stresuese për bimën dhe të favorizojë shfaqjen e dëmtuesve si merimangat e kuqe. Një mjedis i freskët dhe me lagështi të moderuar është shumë më i mirë për shëndetin e bimës gjatë dimrit.

Gjithashtu, sigurohu që vendi të ketë një qarkullim të mirë ajri. Ajri i ndenjur mund të inkurajojë zhvillimin e sëmundjeve kërpudhore. Hapja e dritares herë pas here gjatë ditëve më të buta dimërore për të lejuar hyrjen e ajrit të freskët mund të jetë e dobishme, por ki kujdes që të mos e ekspozosh bimën ndaj rrymave të ftohta. Një ventilator i vogël i vendosur në shpejtësi të ulët për disa orë në ditë mund të ndihmojë gjithashtu në lëvizjen e ajrit.

Kujdesi gjatë muajve të dimrit

Kujdesi për lulen Syri i zi i Susanës gjatë dimrit është minimal, por kërkon vëmendje. Gabimi më i madh dhe më i zakonshëm është ujitja e tepërt. Meqenëse bima është në një fazë pushimi dhe temperaturat janë të ulëta, nevojat e saj për ujë janë shumë të reduktuara. Ujitja e tepërt në këtë periudhë do të çojë pothuajse me siguri në kalbëzimin e rrënjëve, nga i cili bima rrallëherë shërohet.

Rregulli kryesor është të lejosh që dheu të thahet pothuajse plotësisht midis ujitjeve. Kontrollo lagështinë e dheut duke futur gishtin thellë në vazo. Ujit vetëm kur dheu ndihet i thatë në thellësi. Kur të ujitësh, jepi ujë të mjaftueshëm sa për të lagur lehtësisht dheun, por jo aq sa të rrjedhë nga vrimat e kullimit. Një ujitje e lehtë një herë në tre ose katër javë është shpesh e mjaftueshme.

Plehërimi duhet të ndërpritet plotësisht gjatë gjithë periudhës së dimërimit. Bima nuk po rritet në mënyrë aktive dhe nuk ka nevojë për ushqyes shtesë. Plehërimi gjatë kësaj faze mund të dëmtojë rrënjët e ndjeshme dhe të prishë ciklin natyral të pushimit të bimës. Rifillo plehërimin vetëm në pranverë, kur të shohësh shenja të qarta të rritjes së re.

Kontrollo bimën periodikisht për dëmtues që mund të jenë shfaqur. Edhe me inspektimin fillestar, ndonjë vezë ose insekt i fshehur mund të ketë hyrë brenda. Kushtet e brendshme mund të jenë ideale për shumimin e tyre. Nëse vëren ndonjë problem, trajtoje menjëherë me sapun insekticid. Gjithashtu, hiq çdo gjethe të verdhë ose të thatë që mund të bjerë për të mbajtur bimën të pastër dhe për të parandaluar sëmundjet.

Zgjimi i bimës në pranverë

Ndërsa ditët fillojnë të zgjaten dhe drita e diellit bëhet më e fortë në fund të dimrit ose në fillim të pranverës (zakonisht në shkurt ose mars), bima do të fillojë të tregojë shenja të zgjimit. Mund të vëresh sytha të rinj që fillojnë të fryhen ose lastarë të vegjël që shfaqen. Ky është sinjali se është koha për të filluar përgatitjen e bimës për sezonin e ri të rritjes.

Filloni duke rritur gradualisht sasinë e ujit. Ndërsa rritja bëhet më aktive, edhe nevoja për ujë do të rritet. Vazhdo të ndjekësh rregullin e kontrollit të dheut, por do të vëresh se ai do të thahet më shpejt. Kjo është gjithashtu koha e duhur për të rifilluar plehërimin. Fillo me një dozë të përgjysmuar të një plehu të lëngshëm të balancuar për të mos e shokuar sistemin rrënjor. Pas disa javësh, mund të kalosh në frekuencën dhe dozën normale të plehërimit.

Kjo është gjithashtu një kohë e mirë për të bërë një krasitje tjetër, nëse është e nevojshme, për t’i dhënë formë bimës dhe për të hequr çdo degë të dobët ose të thatë që mund të ketë mbetur nga dimri. Mund të ndryshosh edhe vazon nëse bima është rritur shumë dhe rrënjët kanë mbushur plotësisht enën aktuale. Zgjidh një vazo vetëm pak më të madhe se ajo e mëparshmja dhe përdor një substrat të freskët dhe të pasur me ushqyes.

Para se ta nxjerrësh bimën përsëri jashtë, është thelbësore ta kalitësh atë. Ashtu si me fidanët e rinj, një bimë që ka kaluar dimrin brenda nuk është e përshtatur me diellin direkt, erën dhe luhatjet e temperaturës së jashtme. Rreth dy javë para se ta lësh përfundimisht jashtë (pasi të ketë kaluar çdo rrezik ngricash), fillo ta nxjerrësh atë për disa orë në ditë në një vend me hije. Gradualisht, rrit kohën dhe ekspozimin ndaj diellit derisa bima të jetë përshtatur plotësisht me mjedisin e saj veror.

📷  Forest & Kim Starr, CC BY 3.0, via Wikimedia Commons