Beskjering og tilbakeklipping av prikkblad

Beskjering held prikkblad kompakt, fjernar skadde delar og kan stimulere nye skot frå eldre stenglar. Tiltaket er særleg nyttig når planta har blitt høg, skeiv eller naken nedst. Reine snitt og vern mot den irriterande plantesafta er viktige delar av arbeidet. Den beste tida for større inngrep er våren eller tidleg på sommaren, når planta har aktiv vekst.

Når og kvifor planta bør skjerast

Eldre prikkblad mistar ofte dei nedste blada og utviklar ein synleg stamme. Dette er naturleg, men kan gi ei form som ikkje passar på vekseplassen. Tilbakeklipping kan få sovande knoppar lenger nede på stengelen til å bryte. Resultatet blir ofte fleire nye skot og ei tettare plante.

Skadde, gule eller sjuke blad bør fjernast når dei ikkje lenger bidreg til fotosyntesen. Vent gjerne til eit naturleg gulnande blad har mista det meste av grønfargen. Dersom bladet har sjukdomsflekkar eller mange skadedyr, bør det fjernast tidlegare. Reine bladrestar reduserer òg skjulestader for skadedyr.

Skeive stenglar kan kortast inn for å balansere planta. Før du skjer, bør du vurdere kvar nye skot sannsynlegvis vil kome. Knoppar sit ofte ved eller like over tidlegare bladfeste. Eit snitt over eit slikt punkt kan styre den vidare veksten.

Unngå omfattande beskjering dersom planta er sterkt svekt, står svært mørkt eller har rotskadar. Ho treng friske røter og tilstrekkeleg lys for å byggje opp nye skot. Rett først opp vatning, temperatur og skadedyrproblem. Beskjer når planta igjen viser teikn på aktiv vekst.

Trygg og presis skjering

Bruk ei skarp saks eller kniv som er reingjord og desinfisert. Sløve reiskapar klemmer vevet og gir ujamne sårflater. Desinfiser gjerne bladet på reiskapen mellom fleire stenglar dersom du mistenkjer sjukdom. Dette reduserer risikoen for smittespreiing.

Bruk hanskar under arbeidet fordi plantesafta kan irritere huda. Ver særleg varsam så du ikkje får saft i auge eller munn. Legg avskorne delar direkte på eit underlag som kan vaskast. Etterpå bør både hender, arbeidsflate og reiskapar reingjerast grundig.

Ved fjerning av eit blad skjer du bladstilken nær hovudstengelen. Unngå å rive bladet av, sidan dette kan lage eit større og uregelmessig sår. Eit lite reststykke av bladstilken vil vanlegvis tørke inn av seg sjølv. Ikkje skjer inn i sjølve hovudstammen utan grunn.

Ved tilbakeklipping av ein stengel kan du velje høgd etter kor kompakt planta skal bli. Gjer snittet rett og reint like over eit bladfeste eller ein synleg knop. Den attverande stengelen bør stå i godt lys slik at nye skot får energi. Unngå å halde snittflata våt medan såret tørkar.

Stell etter tilbakeklipping

Etter beskjering bør planta stå varmt og lyst, men utan sterk direkte sol. Ho har færre blad og bruker derfor mindre vatn enn før. Kontroller jorda nøye og reduser vatninga til ny bladmasse er utvikla. Overvatning etter hard skjering kan føre til rotskadar.

Vent med kraftig gjødsling rett etter inngrepet. Røtene kan ikkje utnytte store næringsmengder før nye skot er i aktiv vekst. Når nye blad byrjar å opne seg, kan du gi ei svak dose balansert plantenæring. Auk dosen gradvis dersom veksten er stabil.

Toppen som blir skoren av, kan brukast som stikling dersom han er frisk. Fjern nokre av dei nedste blada og rot stengelen i vatn eller eit luftig vekstmedium. Hald stiklingen varm og i indirekte lys. På denne måten kan ei gamal plante fornyast samtidig som du får eit nytt eksemplar.

Nye skot kan kome frå fleire punkt på den gamle stengelen. Dersom svært mange skot utviklar seg tett, kan dei svakaste fjernast seinare for å gi plass til dei sterkaste. Vent til du ser kva skot som veks best før du vel. Med riktig etterstell kan ei tilbakeklipt prikkbladplante bli tettare og meir dekorativ enn før.