Gazanya çiçeğinin kışa hazırlanması ve korunması

Gazanya çiçeği sıcak iklim kökenli olduğu için kuvvetli dona karşı sınırlı dayanıklılık gösterir. Kışları ılıman geçen bölgelerde geçirgen toprakta dışarıda kalabilirken, sert donların görüldüğü yerlerde koruma altına alınması gerekir. Bitkinin kış boyunca yaşatılabilmesi için sonbaharda sulama azaltılmalı ve yumuşak yeni sürgün oluşumunu teşvik eden gübreleme durdurulmalıdır. Saksıya alma, serin ve aydınlık bir yerde saklama ya da çelikle yedekleme yöntemlerinden biri iklim koşullarına göre seçilebilir.

Gazanyanın kışlatılmasında temel amaç, bitkiyi aktif yaz gelişiminde tutmak değil, düşük tempolu ve sağlıklı bir dinlenme dönemine sokmaktır. Sıcak ve yetersiz ışıklı odalarda bitki zayıf, uzun sürgünler oluşturabilir. Serin ortamda ise su ihtiyacı azalır ve dokular daha sıkı kalır. Bu nedenle yaşam alanının sıcaklığından daha düşük sıcaklığa sahip korunaklı yerler tercih edilir.

Kışlatma başarısı yalnızca ortam sıcaklığına bağlı değildir. Köklerin bulunduğu toprağın geçirgenliği, sulama sıklığı ve hava dolaşımı da aynı derecede önemlidir. Soğuk ortamda ıslak kalan toprak kök çürümesi riskini belirgin şekilde artırır. Bitkiyi dondan korurken aşırı nemden de korumak gerekir.

Bütün bitkiyi saklamak mümkün değilse sağlıklı sürgünlerden çelik alınabilir. Küçük çelikler büyük saksılara göre daha az yer kaplar ve kontrollü ortamda kolayca korunabilir. İlkbaharda bu genç bitkilerden yeni gazanyalar yetiştirilebilir. Böylece değerli renk çeşitlerinin tamamen kaybedilme riski azaltılır.

Sonbahar hazırlıkları

Sonbaharda gece sıcaklıkları düşmeye başladığında gazanyanın genel durumu kontrol edilmelidir. Hastalıklı, zayıf veya zararlı bulaşmış bitkiler kapalı alana alınmadan önce tedavi edilmelidir. Solmuş çiçekler ve kurumuş yapraklar temizlenmelidir. Bu işlem kışlık alanda zararlı ve hastalık yayılma riskini azaltır.

Gübreleme sonbaharın ilerleyen döneminde durdurulmalıdır. Azotlu besinler yeni ve hassas sürgünlerin oluşmasına yol açabilir. Bu sürgünler düşük sıcaklıkta kolayca zarar görür ve çürümeye açık hâle gelir. Bitkinin mevcut dokularını olgunlaştırmasına izin vermek daha güvenlidir.

Sulama aralıkları hava sıcaklığı düştükçe uzatılmalıdır. Toprak yaz aylarındaki kadar hızlı kurumadığı için aynı programı sürdürmek aşırı neme neden olur. Yine de bitki tamamen susuz bırakılmamalıdır. Kök topunun uzun süre taş gibi kuruması ince köklerin ölmesine yol açabilir.

Bahçedeki bitkiler saksıya alınacaksa ilk kuvvetli dondan önce işlem tamamlanmalıdır. Kök çevresi genişçe kazılarak mümkün olduğunca fazla sağlıklı kök korunmalıdır. Bitki geçirgen bir karışıma dikilmeli ve birkaç gün doğrudan güneşten uzak tutulmalıdır. Taşıma sırasında zarar gören yapraklar daha sonra temizlenebilir.

Kapalı alanda kışlatma

Gazanya için ideal kışlık alan aydınlık, don almayan ve serin bir bölümdür. Yaklaşık 5 ile 12 derece arasındaki sıcaklıklar çoğu durumda uygundur. Isıtılmayan aydınlık veranda, korunaklı sera veya pencere alan bir garaj kullanılabilir. Tamamen karanlık ortamlar yapraklı bitkiler için uygun değildir.

Saksılar pencereye yakın yerleştirilerek mümkün olan en yüksek ışık sağlanmalıdır. Camın hemen yanında gece soğuğu çok fazla düşüyorsa bitki biraz geriye alınabilir. Yaprakların soğuk cama temas etmesi bölgesel doku hasarına yol açabilir. Saksılar arasında hava dolaşımı için boşluk bırakılmalıdır.

Kış boyunca sulama oldukça sınırlı tutulmalıdır. Toprağın üst kısmı belirgin biçimde kuruduktan sonra az miktarda su verilmelidir. Serin ortamda fazla su kökler tarafından kullanılamaz ve toprakta uzun süre kalır. Saksı tabağında biriken su her sulamadan sonra dökülmelidir.

Kışın gübre uygulamasına genellikle ihtiyaç yoktur. Bitki yavaş geliştiği için besin tüketimi düşüktür. Gübreleme zayıf ve ışığa uzayan sürgünlerin oluşmasını teşvik edebilir. İlkbaharda yeni sağlıklı büyüme görüldüğünde düşük dozlu beslemeye başlanabilir.

Bahçede kış koruması

Kışları çok sert geçmeyen bölgelerde gazanya bahçede korunarak kışı geçirebilir. Bunun için bitkinin su birikmeyen, güneşli ve rüzgârdan kısmen korunaklı bir yerde bulunması gerekir. Soğuk kadar kış yağışları da risk oluşturur. Islak kökler don olaylarından daha ağır zarar görebilir.

Bitkinin çevresine ince bir kuru malç tabakası uygulanabilir. Malç kök bölgesindeki sıcaklık dalgalanmalarını azaltır ve yüzey köklerini korur. Ancak yaprak rozetinin merkezi kalın malçla kapatılmamalıdır. Islak organik materyalin bitki göbeğinde birikmesi çürümeye neden olabilir.

Şiddetli don beklenen gecelerde bitkinin üzerine nefes alabilen bahçe örtüsü serilebilir. Plastik örtü doğrudan yapraklara temas ettiğinde yoğunlaşma ve soğuk yanığı oluşturabilir. Örtünün kenarları rüzgârla açılmayacak şekilde sabitlenmelidir. Gündüz sıcaklık yükseldiğinde hava dolaşımı için örtü açılabilir.

Kış sonunda don zararına uğramış yapraklar hemen tamamen kesilmemelidir. Dıştaki kuru dokular bir süre merkezdeki canlı kısımları koruyabilir. Kuvvetli don riski geçtikten sonra ölü yapraklar temizlenmelidir. Yeni sürgün görülmesi kök sisteminin canlı kaldığını gösterir.

İlkbaharda yeniden gelişime geçiş

İlkbaharda günler uzadığında kışlatılan gazanyalarda yeni büyüme belirtileri görülmeye başlar. Bitki birden sıcak ve yoğun güneşe çıkarılmamalıdır. Önce birkaç gün daha ılık ve aydınlık bir alana alınmalıdır. Ardından dış ortam koşullarına kademeli biçimde alıştırılmalıdır.

Sulama miktarı yeni yaprak oluşumuyla birlikte artırılabilir. Yine de toprak sürekli ıslak tutulmamalıdır. Kökler aktif hâle geldikçe su tüketimi doğal olarak yükselir. Bitkinin gelişim hızı sulama programının belirlenmesinde kullanılmalıdır.

Kış boyunca uzamış, ince ve soluk sürgünler ilkbaharda kısaltılabilir. Bu kesim tabandan yeni ve daha sıkı gelişimi teşvik eder. Kurumuş yapraklar ve zayıf çiçek sapları tamamen temizlenmelidir. Budamadan sonra bitki daha fazla ışık alan bir konuma taşınmalıdır.

İlk gübreleme, aktif ve sağlıklı büyüme başladıktan sonra yapılmalıdır. Düşük dozlu dengeli bir gübre köklerin ani tuz yüküne maruz kalmasını önler. Saksı toprağı sıkışmış veya tuzlanmışsa bitki taze karışıma aktarılabilir. Don tehlikesi tamamen sona erdiğinde gazanya kalıcı yazlık yerine yerleştirilebilir.