Dimërimi i manit të bardhë varës

Mani i bardhë varës mund të përballojë mirë dimrin kur është i mbjellë në vend të përshtatshëm dhe ka hyrë në sezonin e ftohtë në gjendje të shëndetshme. Megjithatë, ekzemplarët e rinj, pemët e sapombjella dhe ato që rriten në toka të rënda ose vende me erë kanë nevojë për më shumë kujdes. Dimërimi nuk nis në ditën e parë të ngricës, por përgatitet që nga fundi i verës dhe gjatë vjeshtës. Qëllimi është që degët të piqen mirë, rrënjët të mos vuajnë dhe trungu i shartuar të mos dëmtohet nga të ftohtit ose luhatjet e temperaturës.

Përgatitja e pemës para të ftohtit

Nga fundi i verës, plehërimi me shumë azot duhet të shmanget. Azoti i tepërt nxit lastarë të rinj dhe të butë që nuk arrijnë të piqen para ngricave. Degët e papjekura janë më të ndjeshme ndaj tharjes, çarjes dhe dëmtimit nga temperaturat e ulëta. Një rritje më e ngadaltë në fund të sezonit është shenjë normale dhe e dëshirueshme.

Ujitja në vjeshtë duhet rregulluar sipas motit. Nëse ka reshje të mjaftueshme, ndërhyrja nuk është e nevojshme. Nëse vjeshta është e thatë, një ujitje e thellë para ngricave ndihmon rrënjët të hyjnë në dimër pa stres. Toka e lagësht në mënyrë të moderuar mban temperaturë më të qëndrueshme se toka shumë e thatë.

Krasitja e rëndë në vjeshtë nuk rekomandohet. Prerjet e mëdha mund të mos mbyllen mirë para të ftohtit dhe bëhen më të ndjeshme ndaj dëmtimeve. Në këtë periudhë hiqen vetëm degët e thyera, të sëmura ose ato që rrezikojnë të këputen nga era. Krasitja formuese është më e sigurt në fund të dimrit ose në fillim të pranverës.

Rreth bazës mund të vendoset një shtresë mulçi organik për të mbrojtur rrënjët sipërfaqësore nga luhatjet e temperaturës. Mulçi duhet të shtrihet si unazë dhe të mos prekë drejtpërdrejt trungun. Kjo ruan ajrosjen dhe ul rrezikun e kalbëzimit të lëvores. Materiali duhet të jetë i pastër dhe jo i infektuar nga sëmundje të sezonit.

Mbrojtja e trungut, rrënjëve dhe pikës së shartimit

Trungu i pemëve të reja është më i ndjeshëm ndaj çarjeve nga ngrica dhe dielli dimëror. Gjatë ditëve të ftohta me diell, lëvorja mund të ngrohet dhe më pas të ftohet shpejt natën. Këto luhatje shkaktojnë tension në inde dhe mund të krijojnë çarje. Një mbrojtje e lehtë e trungut ndihmon në stabilizimin e temperaturës.

Pika e shartimit është pjesë shumë e rëndësishme e manit të bardhë varës. Ajo duhet të mbetet e dukshme dhe e ajrosur, por edhe e mbrojtur nga dëmtimet mekanike. Nuk duhet mbuluar me dhe ose me mulç të ngjeshur. Nëse dëmtohet kjo zonë, e gjithë forma dekorative e pemës mund të rrezikohet.

Në zona me kafshë të egra ose brejtës, mbrojtja fizike është e domosdoshme. Lëvorja e re mund të dëmtohet nga lepuri, brejtësit ose kafshë të tjera që ushqehen gjatë dimrit. Një rrjetë mbrojtëse e vendosur me hapësirë të mjaftueshme rreth trungut mund të parandalojë dëmet. Ajo duhet kontrolluar që të mos fërkojë lëvoren dhe të mos shtrëngojë pemën.

Rrënjët mbrohen më mirë kur toka përreth nuk lihet krejt e zhveshur. Mulçi, bimët e ulëta jo konkurruese dhe struktura e mirë e tokës ndihmojnë në uljen e ngrirje-shkrirjeve të shpeshta. Megjithatë, zona pranë trungut duhet të mbetet e pastër. Një ekuilibër ndërmjet mbrojtjes dhe ajrosjes është më i dobishëm se mbulimi i tepruar.

Rreziqet e dimrit dhe si të reagosh

Era e ftohtë mund të thajë degët, veçanërisht kur toka është e ngrirë dhe rrënjët nuk mund të furnizojnë kurorën me ujë. Kjo është më e dukshme te pemët e reja ose në vende të hapura. Një pozicion i mbrojtur nga erërat më të ashpra është përparësi që në momentin e mbjelljes. Në raste të veçanta, mund të përdoren barriera të përkohshme që nuk e mbyllin plotësisht ajrimin.

Bora e rëndë mund të rëndojë degët varëse dhe të shkaktojë thyerje. Degët nuk duhet tundur fort kur janë të ngrira, sepse bëhen më të brishta. Nëse bora është e lehtë dhe e butë, mund të largohet me kujdes nga poshtë lart. Ndërhyrja duhet të jetë e butë dhe vetëm kur pesha e borës paraqet rrezik real.

Akulli është më problematik se bora, sepse ngjitet fort mbi degë dhe shton peshë të madhe. Nuk duhet thyer me forcë, pasi bashkë me akullin mund të thyhen edhe degët. Në shumicën e rasteve, është më mirë të pritet shkrirja natyrore. Pas ngjarjeve të tilla, pema kontrollohet në fund të dimrit për dëmtime strukturore.

Dëmet dimërore shpesh shfaqen vetëm në pranverë. Disa degë nuk çelin sytha, disa thahen pjesërisht dhe disa tregojnë çarje të lëvores. Nuk duhet nxituar me prerje shumë herët, sepse disa pjesë mund të zgjojnë sytha më vonë. Vlerësimi i kujdesshëm pas fillimit të vegjetacionit jep pamje më të saktë të gjendjes.

Kujdesi në fund të dimrit dhe rifillimi i sezonit

Në fund të dimrit, pema duhet kontrolluar nga trungu deri te majat e degëve. Kërkohen shenja çarjesh, degë të thyera, lidhje të shtrënguara ose dëmtime nga kafshët. Çdo mbrojtje dimërore duhet liruar ose hequr në kohë, që të mos pengojë rritjen. Mbrojtjet e harruara mund të shkaktojnë dëme po aq serioze sa vetë dimri.

Krasitja e lehtë mund të bëhet kur rreziku i ngricave më të ashpra ka kaluar, por para rritjes së fuqishme. Degët e thata, të dëmtuara ose të vendosura keq hiqen me prerje të pastra. Nuk duhet hequr më shumë masë se sa është e nevojshme. Pema ka nevojë për energji për të nisur sezonin dhe për të rikuperuar nga stresi dimëror.

Në pranverë, mulçi mund të rregullohet dhe të plotësohet nëse është shpërbërë. Një shtresë komposti i pjekur ndihmon tokën të rifitojë aktivitet biologjik. Ujitja fillon vetëm sipas nevojës, sepse toka pranverore mund të mbajë ende shumë lagështi. Kontrolli i lagështisë është më i sigurt se ujitja automatike pa vlerësim.

Rifillimi i shëndetshëm i sezonit duket te sythat e fryrë, gjethet e reja dhe degët elastike. Nëse pema vonon, por trungu dhe degët janë ende të gjalla, i duhet dhënë kohë. Stresi dimëror mund të ngadalësojë çeljen pa nënkuptuar humbje të plotë. Kujdesi i duruar dhe i matur e ndihmon manin e bardhë varës të kthehet në formën e tij dekorative.