Dimërimi i tisit kumbullor japonez në kushte të sigurta

Dimërimi i tisit kumbullor japonez kërkon më shumë vëmendje ndaj lagështisë dhe erës sesa ndaj të ftohtit të zakonshëm. Si bimë me gjelbërim të përhershëm, ai vazhdon të avullojë ujë edhe në muajt e ftohtë. Dëmtimet më të shpeshta lidhen me tharjen dimërore, tokën e ngrirë dhe ekspozimin ndaj erërave të ftohta. Përgatitja e mirë në vjeshtë e bën dimrin shumë më të sigurt për bimën.

Përgatitja para ardhjes së ngricave

Përgatitja dimërore fillon në fund të verës dhe në vjeshtë. Në këtë periudhë nuk duhet nxitur rritje e re me plehra të pasura me azot. Degëzat e reja dhe të buta janë më të ndjeshme ndaj ngricës. Bima duhet të hyjë në dimër me inde të pjekura dhe me ritëm të qetë fiziologjik.

Ujitja para ngricave është shumë e rëndësishme. Nëse vjeshta është e thatë, toka duhet lagur mirë në thellësi para se të ngrijë. Rrënjët e furnizuara me ujë e ndihmojnë bimën të përballojë ditët me erë dhe diell dimëror. Kjo masë është veçanërisht e rëndësishme për bimët e reja dhe ato në vazo.

Mulçi ndihmon në stabilizimin e temperaturës së tokës. Ai nuk e ngroh tokën në mënyrë artificiale, por ngadalëson ngrirjen dhe shkrirjen e shpeshtë. Këto luhatje mund të dëmtojnë rrënjët e imëta dhe të lëvizin bimët e reja. Shtresa duhet të jetë e ajrosur dhe të mos mbulojë qafën e rrënjës.

Krasitjet e forta nuk duhen bërë vonë në sezon. Prerjet e reja mund të mos shërohen mjaftueshëm para ngricës. Nëse ka degë të thyera ose të sëmura, ato mund të hiqen me kujdes. Formësimi më i madh duhet lënë për fundin e dimrit ose fillimin e pranverës.

Mbrojtja nga era, dielli dhe bora

Era e ftohtë është një nga faktorët më të dëmshëm gjatë dimrit. Ajo rrit humbjen e ujit nga gjilpërat dhe mund të shkaktojë tharje në anën e ekspozuar. Një vend i mbrojtur nga gardhe, shkurre ose ndërtesa është shumë i dobishëm. Për bimët e reja, mund të përdoret edhe mbrojtje e përkohshme me material që lejon ajrosje.

Dielli i dimrit mund të jetë problem kur toka është e ngrirë. Gjethja ngrohet dhe humbet ujë, ndërsa rrënjët nuk mund të furnizojnë mjaftueshëm. Kjo krijon kafezim të gjilpërave, sidomos në anën jugore ose perëndimore. Hija e lehtë dimërore mund të jetë më mbrojtëse se ekspozimi i plotë.

Bora e lehtë zakonisht nuk dëmton bimën dhe mund të veprojë si izolim. Problemi shfaqet kur bora është e rëndë, e lagësht dhe grumbullohet mbi degë. Degët mund të përkulen ose të çahen nën peshë. Shkundja duhet bërë butësisht, nga poshtë lart, pa goditur fort kur degët janë të ngrira.

Akulli është më i rrezikshëm se bora e zakonshme. Nuk duhet përpjekur të thyhet akulli nga gjilpërat, sepse bashkë me të mund të dëmtohen edhe indet. Më mirë është të pritet shkrirja natyrale dhe të kontrollohet bima më pas. Parandalimi me vendosje të mbrojtur është më efektiv se ndërhyrja pas ngrirjes.

Dimërimi i bimëve në vazo

Tisi kumbullor japonez në vazo është më i ndjeshëm ndaj të ftohtit se ai në tokë. Rrënjët në enë janë më të ekspozuara ndaj ngrirjes, sepse nuk mbrohen nga masa e madhe e tokës. Ena mund të ngrihet dhe shkrihet shpesh, duke dëmtuar rrënjët e imëta. Prandaj vazoja duhet vendosur në vend të mbrojtur.

Një mur i qetë, një kënd i mbrojtur ose një verandë e hapur mund të jenë zgjidhje të mira. Bima duhet të ketë dritë, por të mos ekspozohet ndaj diellit të ashpër dhe erës së thatë. Ena mund të mbështillet me material izolues për të mbrojtur rrënjët. Pjesa e sipërme e substratit mund të mbulohet me mulç të lehtë.

Ujitja e bimëve në vazo gjatë dimrit duhet kontrolluar me kujdes. Substrati nuk duhet të thahet plotësisht, por as të mbetet i lagësht vazhdimisht. Ujitet vetëm në ditë pa ngricë, kur uji mund të depërtojë dhe të largohet nga ena. Vrimat e kullimit duhet të mbeten të hapura gjatë gjithë sezonit.

Vazoja nuk duhet vendosur mbi sipërfaqe ku uji grumbullohet dhe ngrin. Kjo mund të dëmtojë bazën e enës dhe rrënjët e poshtme. Ngritja e lehtë e vazos mbi këmbëza ose tulla ndihmon kullimin. Ky detaj i thjeshtë ul ndjeshëm rrezikun e kalbëzimit dhe dëmtimit nga ngrica.

Kontrolli pas dimrit dhe rikuperimi pranveror

Pas dimrit, bima duhet kontrolluar me durim. Disa dëmtime nuk shfaqen menjëherë, sepse gjilpërat mund të mbeten në degë edhe kur indi është dobësuar. Në fillim të pranverës duhet parë ngjyra, elasticiteti i degëve dhe gjendja e bazës. Nuk duhet nxituar me krasitje derisa të bëhet e qartë se cilat pjesë janë vërtet të vdekura.

Degët e thara mund të hiqen kur rreziku i ngricave të forta ka kaluar. Prerjet duhet të jenë të pastra dhe të kufizuara në pjesët e dëmtuara. Nëse bima ka humbur shumë gjeth, rikuperimi mund të zgjasë më shumë se një sezon. Plehërimi i fortë nuk e përshpejton shërimin dhe mund ta stresojë më tej.

Në pranverë, toka duhet kontrolluar për ngjeshje dhe lagështi të tepërt. Shkrirja e borës dhe reshjet mund të krijojnë ujë të ndenjur rreth rrënjëve. Nëse mulçi është bërë shumë i rëndë ose i lagësht, ai duhet liruar ose zëvendësuar. Ajrosja e mirë e sipërfaqes ndihmon rrënjët të rifillojnë aktivitetin.

Rikuperimi më i mirë vjen nga stabiliteti. Ujitja e matur, komposti i lehtë dhe mbrojtja nga dielli i fortë pranveror ndihmojnë bimën të rindërtojë energjinë. Nuk duhet pritur rritje e shpejtë, sepse kjo specie është natyrshëm e ngadaltë. Me kujdes të qetë, dëmtimet e lehta dimërore shpesh kompensohen gradualisht.