Mbjellja dhe shumimi i tisit kumbullor japonez

Mbjellja e tisit kumbullor japonez kërkon planifikim të kujdesshëm, sepse bima është jetëgjatë dhe nuk e pëlqen shqetësimin e rrënjëve pasi është vendosur. Zgjedhja e vendit, përgatitja e tokës dhe teknika e mbjelljes ndikojnë drejtpërdrejt në ritmin e rrënjosjes. Shumimi është i mundur, por kërkon durim, pastërti dhe kushte të qëndrueshme. Me një qasje profesionale, kjo bimë mund të rritet me sukses si element dekorativ i qëndrueshëm në kopshte të ndryshme.

Koha më e mirë për mbjellje

Pranvera e hershme është periudhë shumë e mirë për mbjelljen e tisit kumbullor japonez. Toka fillon të ngrohet, por temperaturat nuk janë ende të larta dhe avullimi është i kufizuar. Kjo i jep bimës kohë të zhvillojë rrënjë të reja para stresit të verës. Mbjellja në këtë periudhë është sidomos e dobishme në zona me dimra të ftohtë.

Vjeshta është gjithashtu e përshtatshme, nëse mbjellja bëhet mjaft herët. Rrënjët vazhdojnë të punojnë në tokë të freskët edhe kur rritja mbi tokë ngadalësohet. Bima hyn në dimër më e qetë nëse ka pasur disa javë kohë për t’u vendosur. Mbjelljet shumë të vona duhen shmangur, sepse ngricat mund ta gjejnë bimën ende të paankoruar mirë.

Në verë, mbjellja është më e rrezikshme dhe kërkon kujdes shumë më të madh. Nxehtësia, era dhe thatësira e bëjnë rrënjosjen më të vështirë. Nëse mbjellja verore është e pashmangshme, bima duhet ujitur rregullisht dhe duhet mbrojtur nga dielli i fortë. Mulçimi është i domosdoshëm për të ruajtur freskinë e zonës rrënjore.

Bimët e rritura në enë mund të mbillen gjatë një periudhe më të gjatë, por kjo nuk do të thotë se çdo ditë është e përshtatshme. Dita ideale është e vranët, e butë dhe pa erë të fortë. Topi rrënjor duhet të jetë i lagësht para mbjelljes, por jo i mbingopur. Kjo ndihmon që rrënjët të mos dëmtohen gjatë vendosjes në gropë.

Përgatitja e gropës dhe vendosja e bimës

Gropa e mbjelljes duhet të jetë më e gjerë se topi rrënjor, por jo domosdoshmërisht shumë më e thellë. Rrënjët e reja zhvillohen më mirë anash, në tokë të shkrifët dhe të ajrosur. Nëse gropa bëhet shumë e thellë dhe mbushet me material të lirshëm, bima mund të ulet pas ujitjes. Kjo mund ta vendosë qafën e rrënjës shumë poshtë dhe të shkaktojë probleme me lagështinë.

Toka e nxjerrë nga gropa duhet përmirësuar, jo zëvendësuar plotësisht me substrat të huaj. Përzierja me kompost të pjekur dhe humus krijon kalim më natyral mes gropës dhe tokës përreth. Nëse ndryshimi mes dy materialeve është shumë i madh, rrënjët mund të qëndrojnë brenda zonës së mbjelljes dhe të mos përhapen. Qëllimi është të krijohet një mjedis i ftuar, por i lidhur me tokën ekzistuese.

Bima duhet vendosur në të njëjtin nivel ku ka qenë në enë ose në fidanishten ku është rritur. Qafa e rrënjës nuk duhet mbuluar me tokë të tepërt, sepse kjo zonë është e ndjeshme ndaj kalbëzimit. Pas vendosjes, toka ngjeshet lehtë me dorë për të hequr xhepat e mëdhenj të ajrit. Nuk duhet shkelur fort, sepse ngjeshja e tepërt ul ajrosjen.

Ujitja pas mbjelljes është hap vendimtar. Uji ndihmon tokën të vendoset rreth rrënjëve dhe siguron kontakt të mirë mes rrënjës dhe substratit. Pas ujitjes së parë, mund të shtohet pak tokë nëse sipërfaqja ulet. Në fund vendoset mulç, duke lënë një hapësirë të vogël të lirë rreth trungut.

Shumimi me copa dhe kujdesi për rrënjëzimin

Shumimi me copa është mënyra më e përdorshme për të ruajtur tiparet e bimës mëmë. Copat gjysmë të pjekura merren zakonisht nga degë të shëndetshme, jo shumë të buta dhe jo tepër të vjetra. Materiali duhet prerë me mjet të pastër, sepse indet e dëmtuara kalben më lehtë. Çdo copë duhet të ketë gjatësi të mjaftueshme dhe disa nyje ku mund të krijohen rrënjë.

Gjilpërat në pjesën e poshtme hiqen me kujdes për të shmangur kalbjen në substrat. Baza e copës mund të trajtohet me hormon rrënjëzimi, sidomos kur kushtet nuk janë ideale. Substrati duhet të jetë steril, i ajrosur dhe me lagështi të qëndrueshme. Një përzierje me torfë të butë, perlit ose rërë të trashë mund të funksionojë mirë.

Lagështia e ajrit është shumë e rëndësishme gjatë rrënjëzimit. Copat nuk kanë rrënjë funksionale dhe humbasin ujë lehtë nga gjethja. Një mbulesë transparente ose sistem mjegullimi mund të ndihmojë, por duhet siguruar ajrim i rregullt. Lagështia pa ajrim krijon rrezik të lartë për myk dhe kalbëzim.

Rrënjëzimi mund të zgjasë shumë, ndaj nuk duhet pritur rezultat i shpejtë. Kontrolli duhet bërë me shumë kujdes, sepse tërheqja e copave mund të dëmtojë rrënjët e reja. Shenjat e rritjes së re janë tregues më i mirë se copa ka filluar të stabilizohet. Pas rrënjëzimit, bimët e reja duhet mësuar gradualisht me kushte më të hapura.

Shumimi me farë dhe rritja e fidanëve

Shumimi me farë është i mundur, por më i ngadaltë dhe më pak i parashikueshëm se shumimi me copa. Fara shpesh ka nevojë për periudhë të gjatë pushimi dhe kushte të alternuara të temperaturës. Kjo do të thotë se mbirja mund të mos ndodhë shpejt dhe mund të zgjasë më shumë se një sezon. Për kopshtarët e durueshëm, kjo metodë është interesante dhe edukative.

Farat duhet të merren nga fruta plotësisht të pjekura dhe të pastrohen mirë nga tulat. Mbetjet organike rreth farës mund të nxisin mykun gjatë ruajtjes ose mbjelljes. Pas pastrimit, farat mund të vendosen në substrat të lagësht dhe të ajrosur. Kushtet duhet të jenë të qëndrueshme, sepse tharja e plotë mund të ulë gjallërinë.

Fidanët e rinj janë më të ndjeshëm se bimët e rritura. Ata kanë nevojë për dritë të butë, lagështi të moderuar dhe mbrojtje nga ngricat e forta. Ujitja duhet bërë me kujdes, sepse rrënjët e imëta dëmtohen shpejt nga teprica e ujit. Një substrat i lehtë ndihmon që rrënjët të zhvillohen pa u mbytur.

Rritja e fidanëve kërkon disa vite para se bima të fitojë pamje të plotë dekorative. Gjatë kësaj kohe, duhet shmangur plehërimi i fortë dhe ekspozimi i ashpër. Transplantimi bëhet vetëm kur rrënjët kanë mbushur enën, por pa u ngjeshur tepër. Një ritëm i ngadaltë dhe i kujdesshëm krijon bimë më të forta për mbjellje të përhershme.